Thu hút nguồn lực xây dựng đặc khu kinh tế Vân Phong

10:56:46 AM | 21/4/2014

Vịnh Vân Phong của tỉnh Khánh Hòa là một trong những vịnh đẹp hàng đầu thế giới và nằm ở vị trí thuận lợi hơn hẳn so với các vịnh khác ở khu vực Đông Á. Đây là một vùng vịnh nước sâu, kín gió, gần ngã ba của các tuyến hàng hải quốc tế quan trọng, đồng thời là điểm hội tụ lý tưởng của các cảng biển trên bán đảo Đông Dương và khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Khu vực vịnh Vân Phong có lợi thế về vị trí địa lý nhằm phát triển kinh tế-xã hội và tăng cường hội nhập quốc tế toàn diện và sâu sắc.

Trong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập và mở cửa, nhiều khu kinh tế (KKT) tự do được hình thành và phát triển mạnh ở các nước trên thế giới. Tại những nền kinh tế đang chuyển đổi, việc xây dựng và phát triển các KKT tự do là bước đi quan trọng để tiếp tục đẩy mạnh tiến trình tự do hóa và hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu. Các KKT tự do hiện nay mang tính đa năng hơn, đóng vai trò là các “cửa ngõ” mời gọi những nguồn lực ưu việt nhất, đồng thời là các “cực tăng trưởng mới” nhằm đưa nền kinh tế quốc gia bắt kịp sự phát triển của thế giới.


Yếu tố then chốt của những KKT tự do phát triển thành công nhất hiện nay trên thế giới là vừa có một cơ chế kinh tế tự do hóa vượt trội, vừa có một cơ chế hành chính đặc thù, có tính tự chủ cao. Các KKT tự do có thể tiến thêm một bước để trở thành những Đặc khu hành chính (Đặc khu HC) hoặc Đặc khu hành chính-kinh tế (Đặc khu HC-KT), là khu vực kinh tế-xã hội tổng hợp, được phân định ranh giới địa lý rõ ràng, có quyền tự chủ rất cao và có cơ chế quản lý hành chính và kinh tế đặc thù nhằm tạo ra những ưu đãi vượt trội.

Sự phát triển của các KKT ven biển hiện nay của nước ta bước đầu đã có những đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế-xã hội, đảm bảo an ninh-quốc phòng của các địa phương, đẩy mạnh phát triển kinh tế biển và góp phần giữ vững chủ quyền quốc gia trên biển. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động các KKT ven biển cũng bộc lộ nhiều hạn chế: việc triển khai xây dựng kết cấu hạ tầng chậm, chưa thu hút nhiều dự án đầu tư lớn, sức lan tỏa phát triển còn hạn chế…và đặc biệt là chưa có được một hệ thống thể chế thực sự tự do, thông thoáng vượt trội so với hệ thống thể chế hiện hành ở trong nước và mang tầm đẳng cấp quốc tế để phát huy được hết lợi thế, tiềm năng của các khu, thu hút được nguồn vốn đầu tư chiến lược từ nước ngoài.

Khánh Hòa nằm ở vị trí trung tâm, là đầu mối giao thông thuận lợi về đường bộ, đường sắt, đường biển và đường hàng không, cửa ngõ chính của các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên; có huyện đảo Trường Sa và có vị trí quan trọng về an ninh quốc phòng và chủ quyền biển đảo; có khí hậu phù hợp với du lịch và nghỉ dưỡng; có bờ biển dài với những bãi biển đẹp nổi tiếng trên toàn thế giới; có vùng nông nghiệp tại chỗ và nguồn hải sản đảm bảo cho cuộc sống của nhân dân; có đủ nguồn vật liệu xây dựng phục vụ cho việc xây dựng các đô thị hiện đại; có nhiều danh lam thắng cảnh di tích lịch sử...Lãnh đạo Đảng bộ và nhân dân tỉnh Khánh Hòa có quyết tâm cao trong việc xây dựng mô hình phát triển mới.

Vịnh Vân Phong của tỉnh Khánh Hòa là một trong những vịnh đẹp hàng đầu thế giới và nằm ở vị trí thuận lợi hơn hẳn so với các vịnh khác ở khu vực Đông Á. Đây là một vùng vịnh nước sâu, kín gió, gần ngã ba của các tuyến hàng hải quốc tế quan trọng, đồng thời là điểm hội tụ lý tưởng của các cảng biển trên bán đảo Đông Dương và khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Khu vực vịnh Vân Phong có địa hình phong phú, hệ sinh thái đa dạng, hệ thống đảo, bán đảo có cảnh quan đẹp và hấp dẫn để phát triển thành khu du lịch có tầm cỡ quốc tế. Khí hậu và môi trường của khu vực này là điều kiện lý tưởng cho các công dân từ mọi nơi trên thế giới đến nghỉ ngơi và làm việc. Khu vực vịnh Vân Phong có lợi thế về vị trí địa lý nhằm phát triển kinh tế-xã hội và tăng cường hội nhập quốc tế toàn diện và sâu sắc.

Căn cứ vào lợi thế so sánh về vị trí địa lý, tài nguyên, nguồn nhân lực, các điều kiện văn hóa-xã hội, an ninh-quốc phòng và quyết tâm chính trị cao của tỉnh Khánh Hòa cùng với yêu cầu phát triển khu vực duyên hải vùng Nam Trung Bộ và cả nước, ngày 24 tháng 12 năm 2012 Bộ Chính trị đã ra kết luận số 53-KL/TW về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 đồng ý chủ trương “xây dựng đặc khu kinh tế-hành chính Bắc Vân Phong”. Ngày 5 tháng 1 năm 2013, Thủ tướng chính phủ cũng đã có công văn số 135/VPCP-V.III chỉ đạo UBND tỉnh Khánh Hòa thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị.

Theo quan điểm của tỉnh Khánh Hòa, đặc khu HC-KT cần đáp ứng các mục tiêu cụ thể sau: Đạt tới tầm một đô thị hiện đại, đẳng cấp quốc tế; Có nền kinh tế phát triển cao, hiện đại, bền vững, có định hướng rõ ràng về ngành nghề kinh doanh, là cửa ngõ giao thương quốc tế; Có một thể chế kinh tế và hành chính hiện đại, tự chủ cao, tạo môi trường hấp dẫn cho các nhà đầu tư quốc tế; Có đời sống kinh tế-xã hội cao, an ninh, chính trị ổn định; Có môi trường sinh sống và kinh doanh thuận lợi và đạt đẳng cấp quốc tế; Có nền văn hóa vừa có bản sắc Việt Nam, vừa hội nhập quốc tế.

Để có thể đạt được mục tiêu trên, có thể nói yếu tố quyết định đối với sự thành bại của Đặc khu HC-KT chính là thu hút được sự tham gia đầu tư của “các nhà đầu tư chiến lược có tầm quốc tế”.

Các nhà đầu tư chiến lược nước ngoài sẽ đóng vai trò chủ đạo, trong việc chủ trì  huy động vốn để đầu tư toàn bộ cơ sở hạ tầng bên trong Đặc khu như: Sân bay quốc tế, cảng biển quốc tế, hệ thống năng lượng điện, đường sắt, đường giao thông nội bộ, hệ thống cung cấp nước và thoát nước, xử lý chất thải, hệ thống thông tin liên lạc, các công trình dịch vụ, nhà cửa, các công trình tiện ích công cộng, các trung tâm thương mại, mua sắm, giải trí…

Nhà đầu tư chiến lược hỗ trợ Chính phủ Việt Nam đầu tư và lắp đặt phát triển hạ tầng kết nối đến hàng rào Đặc khu như đường bộ cao tốc, cấp điện, cấp nước ngọt, thông tin liên lạc…

Công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư các cá nhân, tổ chức đang cư trú, hoạt động trong Đặc khu sẽ được thực hiện theo chính sách của Chính phủ Việt Nam, theo từng giai đoạn và kế hoạch phát triển của Đặc khu do các nhà đầu tư và Chính phủ Việt Nam thống nhất.

Việc xây dựng Đặc khu kinh tế bắc Vân Phong sẽ được tiến hành gồm các giai đoạn: 

Giai đoạn chuẩn bị: trong giai đoạn này Chính phủ Việt Nam và tỉnh sẽ kêu gọi, tìm kiếm các nhà đầu tư chiến lược có đủ tầm cỡ để tham gia đầu tư xây dựng Đặc khu KT Vân Phong.

Giai đoạn 1 (5 năm tiếp theo): cơ bản sẽ phải hoàn thiện xong quy hoạch đô thị và triển khai xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng trong và ngoài Đặc khu, liên kết với vùng, quốc gia về không gian và hạ tầng kỹ thuật như sân bay, cảng biển, hệ thống năng lượng điện, đường sắt, đường giao thông nội bộ, hệ thống cung cấp nước và thoát nước, xử lý chất thải, hệ thống thông tin liên lạc, một số công trình tiện ích công, các khu dân cư, trung tâm thương mại…

Giai đoạn 2 (10 năm tiếp theo): là giai đoạn đầu tư chiều sâu theo hướng hiện đại hóa và hoàn thiện thêm cơ sở hạ tầng, từ đó tiến tới xác lập vị thế của một đô thị quốc tế.

Các giai đoạn này có thể rút ngắn nếu phía các nhà đầu tư nước ngoài và Chính phủ Việt Nam chủ động, tích cực và có quyết tâm cao.

Nguyễn Chiến Thắng

Chủ tịch UBND Tỉnh Khánh Hòa