Sớm ban hành luật quy hoạch

10:55:28 AM | 16/6/2014

Theo các chuyên gia hiện trên địa bàn cả nước có quá nhiều quy hoạch, nhưng sự thật là các quy hoạch này không đồng bộ, thống nhất, thiếu sự liên kết, chồng chéo thậm chí gây mâu thuẫn giữa các quy hoạch.

Nhiều quy hoạch treo

Theo ông Vũ Quang Các, Vụ Quản lý quy hoạch thuộc Bộ KH&ĐT nhìn nhận, đa phần, công tác quy  hoạch và lập quy hoạch hiện nay đã đáp ứng được nhu cầu quản lý theo phân cấp của các Bộ, ngành và địa phương trong phát triển kinh tế - xã hội (KTXH). Tuy nhiên, quy hoạch chỉ là trên giấy còn khi đi vào thực tiễn đã nẩy sinh nhiều vấn đề khá phức tạp như số lượng quy hoạch lập ra quá nhiều,có dấu hiệu ngày càng tăng, thậm chí có tình trạng ngay trên một lãnh thổ các quy hoạch cũng thiếu sự đồng bộ. Sự thiếu thống nhất thể hiện rõ trong trình tự, phạm vi và nội dung quy hoạch. Bên cạnh đó, chất lượng và hiệu lực quy hoạch thấp, điều chỉnh bổ sung nhiều và không gắn với nhu cầu sử dụng cũng như nguồn lực thực hiện quy hoạch, dẫn đến quy hoạch kém hiệu quả, không khả thi. Do đó, tính dự báo của quy hoạch thường rất thấp, có quy nhiều quy hoạch phải điều chỉnh ngay sau khi phê duyệt, quy hoạch không theo kịp sự phát triển của xã hội.



Nói rõ hơn, ông Các cho rằng hiện tình trạng lập quy hoạch ở Việt Nam như một ma trận và còn tồn tại quá nhiều bất cập, hạn chế. Cụ thể, theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, số lượng quy hoạch thời kỳ 2011 - 2020 tổng cộng lên tới 19.285 quy hoạch và kinh phí dùng cho việc lập quy hoạch tới 7.947 tỷ đồng. Có những địa phương làm đến 200 bản quy hoạch chung, để nhớ được các bản quy hoạch thôi cũng rất khó chứ chưa nói đến thực hiện. Ví dụ điển hình là việc bừa bãi theo phong trào theo kiểu quy hoạch sân golf. Theo đó, tính đến năm năm 2020 được phê duyệt theo Quyết định số 1946/QĐ-TTg năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ, vùng Đồng bằng sông Cửu Long sẽ xây dựng 4 sân golf với diện tích 461 héc-ta trên địa bàn 3 tỉnh, thành phố gồm Cần Thơ, Tiền Giang và Long An (không có tỉnh Kiên Giang). Trong khi đó, theo quy hoạch chung xây dựng đảo Phú Quốc của tỉnh Kiên Giang (cũng thuộc Đồng bằng sông Cửu Long) đến năm 2030 được phê duyệt năm 2010 lại dành diện tích 244 héc-ta để xây dựng sân golf. Rõ ràng, hai bản quy hoạch này đang có sự mâu thuẫn. Tình trạng tương tự cũng xẩy ra với các quy hoạch ngành. Cụ thể, theo quy hoạch phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 được phê duyệt tại Quyết định 2190/QĐ-TTg năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ, công suất cảng khu vực TP. HCM đạt 89 triệu tấn/năm vào năm 2020. Trong khi đó, công suất cảng của khu vực này theo quy hoạch điều chỉnh chung xây dựng TP. HCM được phê duyệt tại Quyết định số 24/QĐ-TTg năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ lại đạt 200 triệu tấn/năm trong giai đoạn 2020 - 2025.


Không chỉ “lạc hậu” trong công tác quy hoạch mà Việt Nam còn có tầm nhìn hạn chế khi tính toán đến tính dự báo. Vì nếu theo quy hoạch tổng thể cảng biển đến năm 2010 được quyết định năm 2009 đưa ra thì đến 2010 lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển  khoảng 200 triệu tấn, nhưng theo số liệu của Cục Hàng hải, năm 2009 lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển đã đạt 213,08 triệu tấn và năm 2010 đã đạt 259 triệu tấn, vượt 30% dự báo…


Gay gắt hơn, nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, GS. Nguyễn Mại đã thẳng thắn thừa nhận, thời gian qua Việt Nam đã cho ra đời và cấp phép cho quá nhiều quy hoạch từ quy hoạch chung quốc gia gia tới các quy hoạch vùng, tỉnh, huyện, ngành nghề… Nhưng có một thực tế đáng buồn là trong số đó có tới 70-80% số đó không được sử dụng được.


Quy hoạch tới đâu nắn tới đó


Tiến sĩ Phạm Sỹ Liêm, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng nhấn mạnh, hệ thống quy hoạch chính là mục tiêu chính điều chỉnh của Luật Quy hoạch đang dự thảo, do đó việc xác định các thành tố, cấu trúc, chức năng và các quan hệ bên trong có ý nghĩa rất quan trọng. Theo đó, Luật quy hoạch với tư cách là luật làm cơ sở cho hệ thống quy hoạch không gian nước ta trước tiên cần xác định chính xác “quy hoạch tổng thể” và “quy hoạch ngành” trong Điều 4. Còn định nghĩa từng loại quy hoạch trong phần hệ thống thì sẽ tiến hành trong mục riêng cho phần hệ thống đó. Cũng theo ông Liêm, việc giải thích về ngành kết cấu hạ tầng xã hội trong quy hoạch ngành của Dự thảo luật chưa rành mạch. Quốc tế thường chia thành 3 ngành là kinh tế, xã hội (giáo dục, y tế, phúc lợi) và kết cấu hạ tầng (kỹ thuật), và Luật Quy hoạch của chúng ta cũng nên tiệm cận theo hướng đó. Và chúng ta cũng cần thiết phải đưa cả quy hoạch đô thị và quy hoạch nông thôn vào Dự luật vì quy hoạch này vì chúng cũng có mối quan hệ với các quy hoạch không gian khác, ông Liêm nói.


Giáo sư Đăng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài Nguyên và Môi trường tiếp cận vấn đề theo cách, hiện quy hoạch của Việt Nam chưa đạt được tiêu chí dẫn đường cho phát triển (kể cả quy hoạch đô thị). Chính điều này dẫn tới tình trạng quy hoạch thường được điều chỉnh để các quyết định không vi phạm quy hoạch. GS. Võ dẫn chứng trong một báo cáo mới đây của Ngân hàng Thế giới (WB) đánh giá về quản trị trong quản lý đất đai tại Việt Nam, hiện Việt Nam rất kém về quy hoạch sử dụng đất, chưa dẫn đường cho phát triển. Phát triển tự phát tới đâu nắn quy hoạch theo tới đấy.


Theo Thứ trưởng Bộ kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông, việc ban hành Luât Quy hoạch là nhu cầu cấp thiết hiện nay. Cụ thể, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 16/01/2012, trong đó nêu rõ, xây dựng Luật quy hoạch có phạm vi điều chỉnh chung cho các loại quy hoạch phát triển trên phạm vi cả nước; tạo cơ chế thẩm định độc lập, tập trung do một đầu mối chịu trách nhiệm; đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch; coi trọng công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra thực hiện quy hoạch và xử lý nghiêm các vi phạm quy hoạch. Đến nay, dự thảo Luật Quy hoạch đã cơ bản được hoàn thành và trong thời gian tới sẽ báo cáo Chính phủ, trình Quốc hội cho ý kiến vào kỳ họp thứ 10 năm 2015. Tuy nhiên, trong quá trình làm luật, bộ cũng rất mong muốn có sự đóng góp cho ý kiến của các nhà khoa học, bộ ban ngành liên để xây dựng bộ Luật Quy hoạch mới đúng và trúng.


Anh Phương