Tap chi dien dan doanh nghiep - VCCI
  enGlish
 
   
 
 
 
Kinh tế vĩ mô
Thứ 2, 26/2/2018
Từ TPP đến CPTPP và cơ hội cho các doanh nghiệp Việt
11:00:15 AM | 2/2/2018

Sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), đàm phán giữa 11 thành viên đã giúp thỏa thuận này hồi sinh dưới tên mới - Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Các nước thống nhất sẽ tiến hành quá trình rà soát pháp lý cũng như hoàn tất các thủ tục nội bộ để chuẩn bị cho việc ký kết vào ngày 8/3/2018 tại thành phố Santiago, Chile. So với TPP, CPTPP có những điểm gì khác biệt cần lưu ý và doanh nghiệp Việt sẽ được hưởng lợi như thế nào từ Hiệp định này? Phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc phỏng vấn với bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và hội nhập (thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - VCCI). Thu Hà thực hiện.

Việc Mỹ rút khỏi TPP đã làm cho lòng tin vào triển vọng của Hiệp định bị suy giảm ghê gớm. Nhiều người còn tin chắc sẽ không thể có TPP, nhưng 11 nước còn lại đã kiên trì con đường của mình, thông qua thỏa thuận, đổi tên gọi mới của TPP thành Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Bà đánh giá thế nào về con đường gập ghềnh từ TPP đến CPTPP?

Quả thật quyết định rút Mỹ khỏi TPP của Tổng thống Mỹ Donald Trumps hồi tháng 1/2017 đã gây ra một cú sốc lớn cho các nước TPP khác cũng như thế giới. Lý do là quyết định này của Mỹ đã làm thay đổi hoàn toàn tương lai của TPP – Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đình đám nhất trong những năm gần đây.

Trước đó, TPP đã được 12 nước thành viên trong đó có Mỹ hoàn tất đàm phán, ký kết chính thức và chỉ còn chờ việc phê chuẩn nội bộ của các nước (ít nhất 6 nước, trong đó phải có Mỹ và Nhật) để có hiệu lực chính thức. Nay, với quyết định này, Mỹ sẽ không tiếp tục tiến trình phê chuẩn nội bộ ít nhất trong giai đoạn cầm quyền của Tổng thống đương nhiệm. TPP không bị khai tử vì Mỹ rút, nhưng TPP sẽ không biết khi nào mới có thể thực thi, bởi không rõ khi nào Mỹ sẽ quay lại phê chuẩn TPP để bảo đảm điều kiện có hiệu lực của TPP.

Khi đó, các nước TPP đứng trước nhiều ngả đường. Hoặc là chờ đợi cho đến khi Mỹ quay lại TPP. Hoặc là tiếp tục TPP mà tạm thời chưa có Mỹ. Hoặc là thay thế TPP bằng những hiệp định song phương với Mỹ. Hoặc là một Hiệp định khác lấy khởi điểm là TPP, ví dụ một Hiệp định dựa trên TPP nhưng với sự tham gia của các thành viên mới… Cách thức nào cũng có cái khó của nó, và tất nhiên đều sẽ không thể hoàn toàn thay thế một TPP như dự kiến ban đầu.




Đó là chưa kể tới những yếu tố bên ngoài và bên trong tác động đến lựa chọn của các nước, từ việc Canada và Mexico phải tái đàm phán NAFTA đến việc New Zealand có Thủ tướng mới, từ sự trỗi dậy của các lực lượng phản đối TPP ở Malaysia đến những xu hướng bảo hộ thương mại mới ảnh hưởng từ Mỹ…

Nói như vậy để chúng ta có thể hình dung quyết định mà các nước TPP đạt được ở Đà Nẵng tháng 11/2017 là không hề dễ dàng, nếu không nói là rất khó khăn.

Suốt từ tháng 1 tới tháng 5/2017, các nước mới đi được tới lựa chọn sẽ tiếp tục ngay TPP với 11 thành viên mà tạm thời chưa có Mỹ. Và phải mất 6 tháng sau đó, các nước TPP mới thống nhất được rằng sẽ tiếp tục TPP với phần lớn các nội dung được giữ nguyên, với một tên gọi mới là CPTPP. Đó thực sự là cả một quá trình dài nung nấu, cân nhắc, đấu tranh cả bên trong lẫn bên ngoài, vượt lên trên rất nhiều những khó khăn phát sinh của các nước.

Việt Nam chúng ta tự hào đã đóng góp rất tích cực vào quá trình này. Cả hai quyết định quan trọng cho TPP-CPTPP, tháng 5 và tháng 11 đều đạt được nhân dịp các cuộc họp trong khuôn khổ APEC mà chúng ta là chủ nhà.

So với TPP, CPTPP có những điểm gì khác biệt cần lưu ý, thưa bà?

Vào thời điểm này có lẽ vẫn còn quá sớm để liệt kê đầy đủ và chính xác về các khác biệt giữa CPTPP và TPP. Lý do là mặc dù ở Đà Nẵng các Bộ trưởng TPP đã thống nhất được về các vấn đề cốt lõi của CPTPP, vẫn còn một số điểm cần tiếp tục thỏa thuận thêm. Và quan trọng hơn, văn kiện cuối cùng của CPTPP vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Chỉ khi nào CPTPP được chính thức ký kết mới có thể nói chính xác về vấn đề này.

Trước mắt, những khác biệt dưới đây là chắc chắn.

Khác biệt rõ rệt nhất chắc chắn là về số lượng thành viên. TPP có 12 thành viên, trong đó có Mỹ, còn CPTPP có 11 thành viên, và không có Mỹ.

Thứ hai, điều kiện có hiệu lực của TPP và CPTPP là khác nhau, CPTPP dự kiến sẽ giảm bớt các yêu cầu, không còn phụ thuộc vào GDP cộng gộp tối thiểu của các nước thành viên đã phê chuẩn nữa.

Thứ ba, nội dung cam kết trong TPP và CPTPP có khác biệt. Mặc dù CPTPP được thống nhất là sẽ tiếp tục phần lớn các cam kết đã đạt được của TPP, nhưng vẫn có một số nội dung cam kết (20 điểm cụ thể của TPP) sẽ được tạm hoãn chưa thực hiện trong CPTPP. Số này chủ yếu là các cam kết vốn xuất phát từ yêu cầu rất cao của Mỹ trong quá trình đàm phán TPP trước đây mà các nước TPP khác cảm thấy khó thực thi. Ví dụ, CPTPP sẽ tạm hoãn một số các cam kết về sở hữu trí tuệ (mở rộng các trường hợp được bảo hộ về sáng chế, bù đắp thời gian chậm trễ trong đăng ký bảo hộ, mở rộng thời hạn bảo hộ quyền tác giả, phạt nặng các trường hợp phá mã... ). CPTPP cũng sẽ tạm hoãn một số cam kết có nội dung gia tăng bảo hộ quyền của nhà đầu tư của mình ở nước ngoài, trong hoạt động bình thường cũng như tranh chấp với cơ quan phụ trách đầu tư nước sở tại. Ngoài ra, một vài cam kết khác về lao động, dịch vụ chuyển phát... cũng sẽ được để lại.

Tất cả các nội dung thỏa thuận song phương bên lề TPP trước đây (gọi là Side letters) giữa các nước TPP với Mỹ cũng sẽ không được thực thi trong CPTPP.

Ngoài ra, còn một nhóm 4 vấn đề khác mà các nước CPTPP từ nay tới khi chính thức ký kết CPTPP sẽ phải thống nhất về tiếp tục thực thi hay tạm hoãn, nếu tạm hoãn thì ở phạm vi nào. Đó là các vấn đề về doanh nghiệp nhà nước với Malaysia, ngoại lệ với ngành đầu tư và dịch vụ trong ngành than của Brunei, biện pháp trừng phạt thương mại trong cơ chế giải quyết tranh chấp theo đề xuất của Việt Nam và ngoại lệ về văn hóa như Canada yêu cầu.

CPTPP là một hiệp định thương mại tự do đa phương quy mô lớn. CPTPP được thông qua sẽ là bước đột phá cho thương mại tự do giữa các nước thành viên. Xin bà cho biết về tác động dự kiến của CPTPP đối với Việt Nam? Việt Nam sẽ được hưởng lợi như thế nào từ Hiệp định này?

Như vừa đề cập, về nội dung, CPTPP giữ nguyên gần như toàn bộ các cam kết TPP, chỉ tạm hoãn có một phần rất nhỏ. Vì vậy, tác động của CPTPP đối với nền kinh tế Việt Nam có lẽ cũng sẽ tương tự như TPP.

Cụ thể, CPTPP dự kiến cũng sẽ tạo ra những lợi thế lớn cho xuất khẩu Việt Nam, khi Hiệp định này mở ra con đường ưu tiên cho hàng hóa Việt Nam qua các ưu đãi thuế quan khi tiếp cận thị trường 10 nước đối tác. Lợi thế này là rất đáng kể ở các thị trường mà chúng ta chưa từng có FTA như Canada, Mexico, Peru. Ngay với cả các đối tác đã có FTA với Việt Nam (như Nhật Bản, Úc, New Zealand…) thì CPTPP cũng tạo thêm cơ hội mới, lựa chọn mới cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam khi tiếp cận các thị trường này.

CPTPP cũng sẽ tạo ra sức ép thúc đẩy các cải cách mạnh về thể chế kinh tế trong nước, theo các tiêu chuẩn cao về đầu tư, sở hữu trí tuệ, mua sắm công…đã nêu trong các cam kết.

Với các cam kết về đầu tư, mở cửa các thị trường dịch vụ mạnh hơn, CPTPP dự kiến thúc đẩy đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, đồng thời cũng giúp cho cạnh tranh trong nhiều thị trường dịch vụ mạnh mẽ hơn, đặc biệt trong các dịch vụ phục vụ sản xuất, hứa hẹn mang lại chất lượng cao hơn, giá hợp lý hơn cho người dân và doanh nghiệp sử dụng dịch vụ.

Tuy nhiên, so với TPP, CPTPP thiếu mất một thành viên quan trọng là Mỹ. Vì vậy, những kỳ vọng mà chúng ta mong chờ nhất từ thị trường Mỹ trong TPP này cũng sẽ không còn trong CPTPP. Tác động tích cực của CPTPP đối với Việt Nam cũng giảm sút so với TPP, đặc biệt liên quan tới cơ hội về thuế quan ở thị trường khổng lồ của Mỹ.

Theo một nghiên cứu của các chuyên gia Nhật Bản công bố hồi tháng 8/2017 thì nếu chỉ xét từ góc độ thương mại hàng hóa, TPP dự kiến sẽ giúp GDP Việt Nam tăng 17,7%; TPP 11 (TPP không có Mỹ, chính là CPTPP hiện nay) vẫn sẽ giúp GDP Việt Nam tăng thêm 10,39%, nhưng chủ yếu là nhờ vào việc các đối tác loại bỏ hàng rào phi thuế quan.

Theo bà, Việt Nam cần phải chuẩn bị những gì về thể chế, chính sách hội nhập, doanh nghiệp nội địa phải làm gì để nắm bắt tốt nhất những cơ hội từ hiệp định thương mại này?

Tôi nghĩ việc chuẩn bị cho CPTPP có điểm giống mà cũng có điểm khác so với các Hiệp định thương mại tự do khác mà chúng ta đã ký kết.

Giống ở chỗ cũng tương tự như bất kỳ FTA nào trước đây, việc quan trọng là làm thế nào để tận dụng các cơ hội xuất nhập khẩu trong CPTPP.

Doanh nghiệp không có cách nào khác là phải chủ động tìm hiểu về nội dung các cam kết, đặc biệt là về cam kết thuế quan, quy tắc xuất xứ để từ đó có chiến lược về nguồn đầu vào, sản xuất, khách hàng để tận dụng được các ưu đãi thuế quan (ở cả chiều xuất khẩu cũng như nhập khẩu). Các cơ quan Nhà nước cũng phải tham gia vào quá trình này, bằng việc cung cấp cho doanh nghiệp những thông tin đầy đủ, dễ hiểu nhất về các cơ hội thuế quan, tư vấn đề doanh nghiệp hiểu chính xác về quy tắc xuất xứ và cách thức để đáp ứng được các quy tắc này. Các cơ quan Nhà nước cũng phải tổ chức các thủ tục liên quan, đặc biệt là thủ tục cấp chứng nhận xuất xứ ưu đãi thật đơn giản, thuận lợi để doanh nghiệp không bị mất cơ hội hưởng lợi.

Khác ở chỗ CPTPP là một hiệp định toàn diện, tiến bộ, tiếp tục hầu như phần lớn các tiêu chuẩn cao của TPP trong các vấn đề quy tắc phía sau đường biên giới, như sở hữu trí tuệ, bảo hộ đầu tư, cạnh tranh, giải quyết tranh chấp, lao động, môi trường…Do đó, chuẩn bị cho CPTPP không chỉ là câu chuyện về tận dụng ưu đãi thuế quan đối với hàng hóa, mà bao trùm hơn, đó còn là câu chuyện rà soát sửa đổi pháp luật, thể chế kinh tế cho phù hợp với các tiêu chuẩn cao này đồng thời bảo đảm tốt nhất lợi ích của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Thách thức đặt ra trước hết là với cơ quan Nhà nước, để làm sao cho không chỉ các cán bộ đi đàm phán mà cả bộ máy ban hành, thực thi chính sách hiểu đúng về cam kết và xác định được đường hướng sửa đổi chính sách, pháp luật nội địa theo hướng thích hợp. Văn kiện TPP đã công bố hơn 2 năm qua, nhưng đến nay khó có thể khẳng định các cơ quan ban ngành đều hiểu về các cam kết TPP liên quan tới công việc của mình, chưa nói tới việc chuẩn bị cho thực thi hiệu quả.

Thách thức cũng đặt ra với doanh nghiệp, trong việc hiểu các cam kết thể chế rất phức tạp này, tìm được trong đó các xu hướng chính sách có lợi cho mình. Sau đó là phải liên kết với nhau, cùng với các hiệp hội doanh nghiệp để vận động và tham gia vào quá trình rà soát và điều chỉnh pháp luật của các cơ quan có thẩm quyền thực thi cam kết CPTPP.

Quá trình thực thi các FTA trước đây cho thấy những công việc chuẩn bị nói trên không hề đơn giản. Với CPTPP điều này còn phức tạp hơn nhiều lần. Mặc dù vậy, chúng ta không có lựa chọn nào khác. Không tận dụng được CPTPP không chỉ đơn thuần là lãng phí những lợi ích to lớn mà rất có thể còn là phải chịu thiệt hại nặng nề. Đó có thể là thiệt hại trong cạnh tranh với các đối thủ mạnh, đặc biệt khi CPTPP mở rất rộng các thị trường dịch vụ. Đó có thể là thiệt hại nếu phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt có liên quan tới việc thực thi các cam kết.

Nhưng chúng ta cũng có những thuận lợi nhất định trong quá trình này. Bài học từ các FTA trước sẽ là kinh nghiệm quý giá để chúng ta bước tiếp với CPTPP. Ngoài ra, cùng với CPTPP, Việt Nam cũng đồng thời phải thực hiện nhiều cam kết thế hệ mới khác, đặc biệt là Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU với nhiều cam kết tương tự. Các nỗ lực cộng hưởng trong thực thi các FTA này được kỳ vọng sẽ mang đến những hiệu quả tốt hơn.

Tóm lại, chúng ta đã từ hội nhập theo chiều rộng bước vào con đường hội nhập theo chiều sâu, từ hội nhập ở biên giới tới hội nhập bên trong đường biên giới. Và CPTPP là một dấu mốc quan trọng trên con đường này. Hy vọng CPTPP sớm được các nước thành viên hoàn tất đàm phán, đi tới ký kết và có hiệu lực trong thời gian tới. Cũng hy vọng các doanh nghiệp và cơ quan Nhà nước của chúng ta tranh thủ thời gian vàng sắp tới để có được sự chuẩn bị tốt nhất cho Hiệp định quan trọng này.

Link to facebook Facebook   In trang nay Bản In
 
Các tin khác
Nâng cao giá trị các sản phẩm nông nghiệp (1/2/2018)
Doanh nghiệp kỳ vọng lớn vào nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh của Chính phủ (1/2/2018)
Phát triển kinh tế năng lượng bền vững (31/1/2018)
Chuyên gia kinh tế nhận diện khó khăn 2018 (29/1/2018)
Thủ tướng đề xuất 3 trọng tâm đưa hợp tác ASEAN-Ấn Độ thành điểm sáng (26/1/2018)
Kết thúc toàn diện đàm phán, Hiệp định CPTPP sẽ được ký vào tháng 3 (26/1/2018)
Thúc đẩy ký kết FTA giữa Việt Nam và khối EFTA trong nửa đầu năm 2018 (25/1/2018)
Phát triển bền vững: Gỡ “nút thắt” từ khu vực tư nhân (22/1/2018)
Cần sớm nhân rộng mô hình tiết kiệm điện trong nuôi tôm tại Sóc Trăng (22/1/2018)
Mô hình tăng trưởng nào cho Việt Nam đến năm 2035? (19/1/2018)
Đưa chính sách bảo hiểm nông nghiệp vào thực tế (18/1/2018)
Cắt giảm nhiều thủ tục hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm (18/1/2018)
 
Sự kiện sắp tới
Mời tham dự Triển lãm AgriTech và khảo sát thị trường tại Israel
Chương trình học tập & khảo sát tại Australia và New Zealand tháng 04/2018
Mời doanh nghiệp tham dự Hội nghị kết nối kinh doanh The Partnership Summit 2018
Chương trình học tập & khảo sát tại Australia và New Zealand tháng 04/2018
Hội nghị các nhà đầu tư toàn cầu diễn ra từ 3 - 4 Tháng 2, 2018 tại Guwahati, bang Assam, Ấn Độ
Chương trình khảo sát thực tế tại Vương quốc Anh từ 14 – 23/04/2018
Tin tiêu điểm
Công bố văn bản cuối cùng của CPTPP, dự kiến ký kết chính thức vào 8/3/2018
Chuyên trang
Danh sách Hội chợ - Triển lãm
Số liệu thống kê
Bản tin Hỗ trợ Xuất khẩu Việt Nam
Mua - Bán - Tìm đối tác
Danh bạ doanh nghiệp Xuất khẩu Việt Nam
Tiềm năng tỉnh thành
CÁC NHÀ TÀI TRỢ
Tin Tỉnh/Thành phố
Huyện Than Uyên: Khai thác tiềm năng thế mạnh [ LAI CHÂU ]
Huyện Tân Uyên: Phát huy thế mạnh nông lâm nghiệp [ LAI CHÂU ]
Cục Thuế Lai Châu: Nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách [ LAI CHÂU ]
Huyện Cần Giuộc: Tự tin hội nhập với sắc vóc mới, xung lực mới [ LONG AN ]
Huyện Đức Huệ: Tăng tốc “về đích” phát triển kinh tế - xã hội năm 2017 [ LONG AN ]
Huyện Cần Đước: Xứng danh huyện Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới [ LONG AN ]
Quỹ Đầu tư Phát triển đất và Bảo lãnh tín dụng tỉnh Hà Giang: “Bà đỡ” về vốn cho doanh nghiệp [ HÀ GIANG ]
Trường Trung cấp Y tế Hà Giang: Đào tạo theo nhu cầu xã hội [ HÀ GIANG ]
Xín Mần: Huy động các nguồn lực - đẩy nhanh phát triển kết cấu hạ tầng [ HÀ GIANG ]
Quản Bạ: Khai thác và phát huy tiềm năng thương mại - du lịch [ HÀ GIANG ]
 
Trien lam CN Dien
vietnam-autoexpo.com
Vietcomreal
Vingroup
FLC
ippgroup
Tong cuc Dlich
SCC
Polyco
Quates 3
Cty Thái Bình
Bitis
Buhler
KCN
 
   
     
 
Trang chủ Hoạt động VCCI Đối ngoại Kinh tế-Thị trường Xuất nhập khẩu Đầu tư Tài chính - NH Du lịch Doanh nghiệp Bất động sản CNTT & Viễn thông