Việt Nam- Australia: Hướng tới quan hệ đối tác chiến lược

2:15:07 PM | 15/3/2018


Đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong quan hệ Việt Nam - Australia kể từ sau khi 2 nước ký Tuyên bố chung về Đối tác toàn diện tăng cường năm 2015. Trên nền tảng vững chắc của mối quan hệ này và tiềm năng hợp tác to lớn giữa hai nước, hai bên đã thống nhất sớm nâng cấp quan hệ Việt Nam - Australia lên Đối tác chiến lược, với kim ngạch thương mại hai chiều nâng lên 10 tỷ USD thời gian tới.

Việt Nam và Australia thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1973. Quan hệ song phương từ đó phát triển liên tục với hai bước ngoặt lớn: bước ngoặt lớn đầu tiên đạt được vào năm 2009 trong chuyến thăm Australia của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh với việc ký tuyên bố chung nâng quan hệ song phương lên Đối tác toàn diện, dựa trên 6 lĩnh vực hợp tác chính: quan hệ chính trị và trao đổi chính sách công; quan hệ kinh tế và thương mại; hỗ trợ phát triển và hợp tác công nghệ; quan hệ quốc phòng và an ninh; hỗ trợ liên kết người dân với người dân; và các vấn đề khu vực và toàn cầu. Mối quan hệ Đối tác toàn diện này được thực hiện thông qua Kế hoạch hành động 3 năm (2010-2013).




Bước ngoặt lớn thứ hai trong quan hệ song phương diễn ra vào tháng 3/2015 nhân chuyến thăm Canberra của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, hai bên đã ký Tuyên bố về Tăng cường Đối tác toàn diện Việt Nam – Australia. Tuyên bố này xác định 5 lĩnh vực hợp tác chính: tăng cường quan hệ song phương; khu vực và quốc tế, tăng trưởng kinh tế và phát triển thương mại, công nghiệp; hỗ trợ phát triển; thúc đẩy các mối quan hệ quốc phòng, thực thi luật pháp và an ninh.

Việc phát triển mối quan hệ chặt chẽ giữa 2 nước kéo theo sự phát triển của kim ngạch thương mại 2 chiều. Theo thống kê được Tổng cục Hải quan công bố ngày 5/3, trong tháng đầu tiên của năm 2018, kim ngạch xuất nhập khẩu (XNK) giữa Việt Nam với Australia đạt 595 triệu USD, tăng 58,9% so với cùng kỳ năm 2017. Trong đó xuất khẩu hàng hóa đạt 305 triệu USD, tăng 42,8% và nhập khẩu hàng hóa là 290 triệu USD, tăng 80,2%.

Trong năm 2017, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Australia đạt mức tăng trưởng 22,7% so với năm 2016, đạt 6,45 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu hàng hóa của các doanh nghiệp Việt Nam sang thị trường Australia đạt 3,28 tỷ USD, tăng 16,1% so với năm 2016, chiếm 1,5% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang tất cả các đối tác thương mại trong năm 2017. Nhập khẩu hàng hóa có xuất xứ từ Australia vào Việt Nam đạt 3,17 tỷ USD, tăng 30,5% so với năm 2016, chiếm 1,5% tổng trị giá nhập khẩu của cả nước trong năm 2017.

Trong năm 2017, Australia là quốc gia xếp thứ 14 trong hơn 200 đối tác thương mại của Việt Nam trên thế giới. Australia luôn nằm trong nhóm 20/200 quốc gia có mức XNK hàng hóa lớn nhất với Việt Nam.

Các mặt hàng xuất khẩu chính của Australia sang Việt Nam gồm có các dịch vụ đi lại, du lich cho sinh viên quốc tế, than đá, các loại động vật giáp xác, nhôm, bột mỳ, gia súc sống. Trong khi đó, các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Australia có sự đóng góp lớn của mặt hàng điện thoại và linh kiện (đứng đầu kim ngạch xuất khẩu); mặt hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (đứng thứ 2 trong kim ngạch xuất khẩu), dầu thô, giày dép, và du lịch cá nhân (không bao gồm giáo dục).

Số liệu thống kê cũng ghi nhận trong các năm qua, Việt Nam luôn thặng dư cán cân thương mại trong trao đổi hàng hóa với Australia, tuy nhiên đang có chiều hướng giảm dần. Nếu như trong hai năm 2013-2014, thặng dư cán cân thương mại của Việt Nam với Australia tương ứng là 1,76 USD và 1,84 tỷ USD; năm 2015 và 2016 mức thặng dư lần lượt 816 triệu USD và 403 triệu USD; năm 2017, thặng dư 116 triệu USD, mức thấp nhất được ghi nhận trong 5 năm qua.

Hiện nay, 2 nước đều đã khẳng định quyết tâm thúc đẩy hợp tác kinh tế-thương mại-đầu tư sâu rộng hơn nữa, nâng cao kim ngạch thương mại hai chiều, tăng cường đầu tư vào các lĩnh vực hai bên có lợi thế bổ sung cho nhau như nông nghiệp, giáo dục, hạ tầng cơ sở, công nghệ sáng tạo...; nhất trí giao các bộ, ngành liên quan của hai nước xây dựng các nội dung cụ thể để thiết lập cơ chế đối thoại ở cấp Bộ trưởng trong lĩnh vực kinh tế-thương mại, hướng tới việc hình thành quan hệ Đối tác Kinh tế trong thời gian tới.

Hai bên cũng nhất trí tham vấn và trao đổi thông tin nhằm từng bước dỡ bỏ rào cản thương mại đối với các sản phẩm nông sản, thủy sản; thúc đẩy liên doanh, liên kết, hình thành chuỗi sản xuất-cung ứng, tạo ra giá trị gia tăng cao đối với các sản phẩm nông nghiệp, qua đó góp phần vào việc nâng cao thu nhập và đời sống của nông dân hai nước.

Theo các chuyên gia kinh tế, cơ hội để hàng Việt tiếp cận thị trường Australia là rất lớn nhưng yêu cầu cũng khắt khe. Hơn nữa, Hiệp định thương mại tự do Asean- Australia/New Zealand (AANZFTA) đang được triển khai và trong bối cảnh gia tăng hội nhập khu vực và toàn cầu sẽ giúp quan hệ thương mại Việt – Australia phát triển mạnh hơn nữa.

Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần đặt mình vào các tiêu chuẩn quốc tế để đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng và cạnh tranh được với hàng hóa đến từ nhiều quốc gia khác.

Về đầu tư, Australia khoảng 396 dự án đầu tư vào Việt Nam với tổng vốn đăng ký là gần 2 tỷ USD, xếp thứ 19/116 quốc gia và vùng lãnh thổ có vốn đầu tư tại Việt Nam. Trong đó, các dự án của Australia tập trung chủ yếu vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ lưu trú và ăn uống.

Một số dự án lớn của Australia đầu tư tại Việt Nam là Dự án công ty TNHH nhôm Toàn Cầu Việt Nam có tổng vốn đầu tư 234,8 triệu USD tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu; Dự án công ty TNHH Bluescope Steel Việt Nam, cũng thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu với tổng vốn đầy tư 105 triệu USD; Dự án Trường đua ngựa Phú Yên, tổng vốn đầu tư 100 triệu USD.

Không chỉ phát triển về thương mại, đầu tư, hợp tác quốc phòng - an ninh giữa hai nước cũng ngày càng tin cậy, thực chất; hợp tác giáo dục - đào tạo, lao động, du lịch và giao lưu nhân dân ngày càng đi vào chiều sâu.

Trải qua 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, với việc hướng tới Đối tác chiến lược Australia-Việt Nam sẽ dẫn đến những cuộc trao đổi thường xuyên hơn giữa lãnh đạo cấp cao hai nước và phối hợp tốt hơn để đối phó với những thách thức về phát triển kinh tế, các vấn đề xuyên quốc gia, hòa bình và an ninh trong khu vực cũng như toàn cầu.

Anh Mai