Cấm nhập khẩu phế liệu: Vẫn còn nhiều gian nan

4:19:25 PM | 1/8/2018


Trước thực trạng về hoạt động nhập khẩu, mua bán phế liệu ở Việt Nam có chiều hướng tăng mạnh, ngày càng diễn biến phức tạp, nguy cơ ô nhiễm và ảnh hưởng môi trưởng sống. Tổng cục Hải quan đã thông tin cụ thể về thực trạng này trong một cuộc họp báo diễn ra ngày 30/7 vừa qua.

Theo đó về pháp luật hải quan những văn bản liên quan đến hoạt động nhập khẩu phế liệu có quy định tại Luật Hải quan số 54/2014/QH13 ngày 23/6/2014; Nghị định 59/2018/NĐ-CP ngày 20/4/2018 sửa đổi Nghị định 08/2015/NĐ-CP ngày 21/01/2015 của Chính phủ hướng dẫn Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan; Thông tư số 39/2018/TT-BTC ngày 20/4/2018 sửa đổi Thông tư 38/2015/TT-BTC ngày 25/3/2015 quy định về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành. Và gần đây nhất là thông điệp của Thủ tướng Chính phủ về siết chặt hoạt động nhập khẩu phế liệu vào Việt Nam.

 
Thông tin từ Tổng cục hải quan cho biết trong nửa đầu năm 2018, cả nước đã nhập khẩu về Việt Nam khoảng 4 triệu tấn phế liệu các loại, dẫn tới tình trạng hàng nghìn container còn tồn đọng tại các cảng biển Việt Nam, Đặc biệt là những container đã tồn quá 90 ngày chưa thể thông quan, nguy cơ gây ô nhiễm làm ảnh hưởng đến môi trường sống xung quanh.
Hoạt động nhập khẩu phế liệu vào Việt Nam tăng đột biến nhất là sau khi Trung Quốc thực hiện chính sách cấm nhập khẩu 24 loại phế liệu. Qua theo dõi, số lượng phế liệu nhập khẩu năm 2017 tăng gấp hơn 02 lần so với khối lượng phế liệu nhập khẩu trong năm trước đó. Nhật Bản, Hoa Kỳ và Thái Lan là những nước đứng đầu xuất khẩu phế liệu vào Việt Nam trong đầu năm 2018 với ba mặt hàng chính là: Nhựa, giấy và sắt thép phế liệu các loại.

Theo Tổng cục hải quan, số liệu hàng hóa là phế liệu đang tồn tại cảng cho thấy, tại cảng Cát Lái - TP. Hồ Chí Minh tính đến ngày 25/7/2018 là 3.579 container. Trong đó có tới 2.423 container tồn quá 90 ngày, 594 container tồn từ 30 - 90 ngày,…Tại cảng Hải Phòng tính đến ngày 5/7 là 1.485 container, trong đó, có tới 1.342 container là phế liệu nhựa, tăng thêm 228 container so với trước đây.

Hiện nay, Tổng cục Hải quan (Cục Điều tra chống buôn lậu) đang tiến hành triển khai kế hoạch “Điều tra, xác minh, xử lý vi phạm trong hoạt động nhập khẩu phế liệu”. Theo đó, đưa ra phương thức tổ chức điều tra, xác minh các trường hợp có dấu hiệu nghi vấn trong hoạt động nhập khẩu phế và xử lý các trường hợp vi phạm theo qui định của pháp luật. Đồng thời, tập trung vào đấu tranh làm rõ các hành vi vi phạm như: Làm giả giấy xác nhận khẩu phế liệu, sửa chữa thời gian thực hiện, khối lượng, chủng loại phế liệu được xác nhận nhập khẩu; làm giả, sửa chữa thông báo nhập khẩu phế liệu của các cơ quan có thẩm quyền; làm giả, sửa chữa giấy xác nhận ký quỹ nhập khẩu phế liệu,…

Trong thời gian qua, Tổng cục hải quan chỉ mới xử lý vi phạm được một công ty duy nhất. Qua đó, theo căn cứ kết quả điều tra xác minh và những chứng cứ, tài liệu đã thu thập được về vụ việc vi phạm của Công ty TNHH dịch vụ thương mại xuất nhập khẩu Đức Đạt. Công ty này đã sử dụng các giấy tờ, tài liệu giả gồm Giấy chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu phế liệu, và các văn bản thông báo lô hàng phế liệu nhập khẩu để kiểm tra, thông quan để nhập khẩu. Ngoài ra, còn nhiều doanh nghiệp khác vẫn chưa điều tra xác minh được.

Ông Nguyễn Khánh Quang, Phó cục trưởng Cục điều tra chống buôn lậu - Tổng cục Hải quan cho biết, danh sách doanh nghiệp được chứng nhận nhập khẩu phế liệu về làm nguyên liệu sản xuất được cấp bởi Bộ Tài nguyên và Môi trường. Trong khi đó, danh sách này từ trước tới nay chưa hề được đăng lên cổng thông tin một cửa quốc gia. Do đó, hải quan và các cảng biển khó có thể biết được doanh nghiệp nào được cấp phép và doanh nghiệp nào chưa được cấp phép. Trong khi doanh nghiệp làm thủ tục thông quan nhập khẩu còn có nhiều kẽ hở. Ngoài ra, còn chưa nói tới việc một số doanh nghiệp hoàn toàn có thể làm giả mạo khiến cho việc quản lý gặp rất khó khăn. Chưa kể tới việc Sở Tài nguyên và Môi trường các địa phương cũng có thẩm quyền cấp giấy phép nhập khẩu phế liệu. Do vậy, đối với các container tồn đọng tại cảng, cơ quan chống buôn lậu cũng khó có thể tìm được chủ nhân thực sự của lô hàng. Khắc phục được thực trạng như trên thì công tác cấm nhập khẩu phế liệu mới thực sự có hiệu quả, Việt Nam mới không trở thành “bãi rác ” của thế giới và khu vực.

LH