Kinh tế tư nhân vẫn “chậm lớn”

4:54:56 PM | 6/8/2018


Dù đã được khuyến khích phát triển nhưng diện mạo kinh tế tư nhân vẫn chưa thay đổi được bao nhiêu.

Theo Tổng cục Thống kê, tính đến hết năm 2017 cả nước có 561.064 doanh nghiệp đang hoạt động. Trong tháng 6/2018 tổng số doanh nghiệp thành lập mới đạt 64531 doanh nghiệp.

Tuy nhiên số liệu thống kê cũng cho thấy số lượng DN rời bỏ thị trường khá cao. Thậm chí một nhận xét được đưa ra tại Diễn đàn Phát triển doanh nghiệp Việt Nam 2018 vừa được tổ chức giữa tháng 6 còn cho rằng: cứ 10 doanh nghiệp thành lập mới thì có khoảng 6 doanh nghiệp rời bỏ thị trường. Cơ cấu tỉ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm tới trên 95% khu vực kinh tế tư nhân cũng chưa có dấu hiệu được cải thiện.



Vẫn còn nhiều rào cản

Trong 3 năm trở lại đây, đã có nhiều chủ trương, cam kết từ cấp cao nhất về cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh nhưng trên thực tế vẫn tồn tại khá nhiều rào cản, vướng mắc về chính sách, thủ tục và tiếp cận vốn, tiếp cận nguồn lực đất đai… đối với DNNVV khiến khu vực này dù đặt nhiều kỳ vọng về tiềm năng phát triển song mãi vẫn chưa thể lớn.

Kết quả nghiên cứu gần đây về các rào cản đối với khu vực kinh tế tư nhân do trường Đại học kinh tế quốc dân thực hiện cho thấy, khu vực kinh tế tư nhân vẫn tiếp tục gặp nhiều rào cản gia nhập ngành, khó tiếp cận vốn ngân hàng và gặp nhiều khó khăn liên quan đến các thủ tục thuế và hải quan. Cụ thể, xác suất hồ sơ xin vay vốn được chấp nhận giải ngân sẽ bị giảm khoảng 23,7 đến 26 điểm phần trăm nếu DN nộp hồ sơ thuộc DN nhỏ và vừa. Tuy nhiên, sẽ tăng khoảng từ 2,3 đến 2,8 điểm phần trăm nếu đó là DN thuộc sở hữu Nhà nước. Tính toán từ mẫu điều tra 699 DN của Báo cáo cho thấy khu vực tư nhân phải tiêu tốn nhiều thời gian cho các thủ tục này nhiều hơn so với khu vực DNNN. Có tới 34,1% DN khu vực tư nhân phản ánh phải bỏ ra trên 20% thời gian trong một tháng để giải quyết các thủ tục thuế và hải quan, trong khi con số này ở khu vực DNNN chỉ là 14,7%.

Ngoài những rào cản đó, khu vực KTTN cũng đồng thời gặp phải những thách thức tương tự như các DN khác trong nước như: vấn đề chất lượng nguồn nhân lực, chi phí lương và bảo hiểm ngày càng cao, chi phí logistics lớn… “Đây là những thách thức cần phải giải quyết để giúp DN tư nhân Việt Nam cạnh tranh được với các DN trên thế giới” - Chuyên gia kinh tế Đinh Tuấn Minh, Giám đốc Nghiên cứu Công ty Nghiên cứu thị trường VietAnalytics, nhận xét.

Không chỉ có vậy, tham nhũng cũng là một vấn nạn mà DN phải gánh chịu, trong đó có DN. Kết quả điều tra do VCCI thực hiện về chỉ số CPI năm 2017 cho thấy 59% DN được hỏi đã khẳng định phải trả thêm các khoản chi phí không chính thức trong hoạt động năm 2017 (số liệu năm 2015-2016 là 66% DN).

Khi nào DNTN sẽ “lớn”?

Không chỉ có hiện tượng DN rời bỏ thị trường ngày càng tăng mà qui mô doanh nghiệp tư nhân có xu hướng nhỏ đi, theo điều tra của Tổng cục thống kê và VCCI. Đồng thời, tỉ lệ DN làm ăn có lãi vẫn thấp, chỉ đạt khoảng 40% trong nhiều năm liền. Riêng năm 2017, tỉ lệ đóng góp của khu vực tư nhân vào xuất khẩu thấp nhất trong lịch sử, chỉ chiếm khoảng 28%, đồng nghĩa với mức độ kết nối của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam vào chuỗi kinh tế toàn cầu chưa thành công.

Theo TS. Nguyễn Đình Ánh - Chuyên gia tài chính ngân hàng: đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân vào sự phát triển là trên 40% GDP nhưng có đến 35% GDP trong đó là đóng góp của hộ gia đình xuất kinh doanh và hộ làm nông nghiệp, 650.000 doanh nghiệp lại chỉ đóng góp 6-7% GDP.

Nếu so sánh với các khu vực kinh tế khác thì khu vực kinh tế tư nhân chính thức vẫn còn rất nhỏ bé. Số DN tư nhân trong top đầu còn rất ít, đặc biệt là trong mảng công nghệ và sản xuất chế biến, những ngành này đòi hỏi phải được đầu tư bài bản, đầu tư nghiên cứu thị trường, phát triển mạng lưới hỗ trợ, bán hàng…

Theo TS. Nguyễn Đức Kiên, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội, bản thân nhiều DN Việt chưa đáp ứng được 5 yếu tố quyết định của DN, bao gồm chiến lược kinh doanh, quản trị DN, ứng dụng khoa học công nghệ, quản lý lao động, và đào tạo nguồn nhân lực. Như vậy thì dù Chính phủ có tạo điều kiện nhiều đi nữa nhưng bản thân các doanh nghiệp không tự làm mới mình thì sẽ rất khó để lớn mạnh đột phá trong ngắn và trung hạn.

Trong Nghị quyết 19 năm 2017, Chính phủ đã đặt mục tiêu đến hết năm 2017, các chỉ tiêu về môi trường kinh doanh đạt trung bình của nhóm ASEAN 4. Theo ông Phan Đức Hiếu, để đạt được mức trung bình ASEAN 4, Việt Nam phải cải thiện thứ hạng hiện nay là 68 lên 40, tức cải thiện 28 bậc nữa. Nhưng làm thế nào để đạt được mục tiêu tham vọng này thì chuyên gia này cho rằng không chỉ cần nhanh chóng xóa bỏ rào cản mà còn phảo tạo ra những yếu tố thúc đẩy phát triển; như: phải đảm bảo sự an toàn trong kinh doanh cho doanh nghiệp như quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ; có chính sách thúc đẩy cạnh tranh…

Nguyễn Thanh

Sự kiện sắp tới

Mời tham dự Hội thảo gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc (22.5.2019)

Ngày 22.5.2019

Khách sạn Grand Plaza Hà Nội, 117 Trần Duy Hưng, Hà Nội

Gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc (Sơn Đông) 27/5/2019

Phòng Hội trường 1, tầng 7, Tòa nhà Trung tâm Thương mại Quốc tế - VCCI, số 9, Đào Duy Anh, Đống Đa, Hà Nội

Ngày 27/5/2019

VIETNAM PFA 2019: Cầu nối giao thương ngành chế biến nông sản, thực phẩm

Từ ngày 24-27/07/ 2019

Trung tâm Hội chợ & Triển lãm Sài Gòn – SECC, Tp. Hồ Chí Minh.