Tạo mọi điều kiện để DN khởi nghiệp sáng tạo

10:28:55 PM | 5/9/2018

Để tìm hiểu về hành lang pháp lý khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam, phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc phỏng vấn ông Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học và công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ. Lê Hiền thực hiện.


Ông Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học và công nghệ


Ông có thể cho biết hành lang pháp lý cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam thời gian qua?
Thời gian qua vấn đề hỗ trợ cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (KNST) đã và đang trở thành ưu tiên quan trọng cho các quốc gia, bao gồm cả Việt Nam. Các văn bản pháp luật về hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp KNST mới được ban hành những năm gần đây, đây là các văn bản đưa ra định hướng về việc hỗ trợ cả doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) và doanh nghiệp KNST.

Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14, được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIV (tháng 6/2017) và có hiệu lực từ 01/01/2018. Luật này quy định về nguyên tắc, nội dung, nguồn lực hỗ trợ cho DNNVV, trong đó có cả doanh nghiệp KNST; và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan đến hỗ trợ các DNNVV. Các quy định về KNST nằm ở Điều 17 của Luật này, với 2 điều kiện để xác định doanh nghiệp KNST là có thời gian hoạt động không quá 05 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu và chưa thực hiện chào bán chứng khoán ra công chúng đối với công ty cổ phần.

Cũng theo Điều 17 của Luật, có 5 hình thức hỗ trợ dành cho các doanh nghiệp KNST, bao gồm:  Hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao công nghệ; hỗ trợ sử dụng trang thiết bị tại cơ sở kỹ thuật; hỗ trợ tham gia cơ sở ươm tạo, khu làm việc chung; hướng dẫn thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm mới, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới; Hỗ trợ đào tạo, huấn luyện chuyên sâu về xây dựng, phát triển sản phẩm; thu hút đầu tư; tư vấn về sở hữu trí tuệ; thực hiện các thủ tục về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường, chất lượng; hỗ trợ thông tin, truyền thông, xúc tiến thương mại, kết nối mạng lưới khởi nghiệp sáng tạo, thu hút đầu tư từ các quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo;  hỗ trợ thực hiện thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, khai thác và phát triển tài sản trí tuệ; và cơ chế cấp bù lãi suất đối với khoản vay của doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo. Việc cấp bù lãi suất được thực hiện thông qua các tổ chức tín dụng.

Nghị định số 38/2018/NĐ-CP ban hành ngày 11/03/2018 quy định chi tiết về đầu tư cho doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo. Nghị định này quy định cụ thể về việc thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động của quỹ đầu tư KNST. Ngoài ra, Nghị định 38/2018/NĐ-CP cũng quy định về việc sử dụng ngân sách nhà nước để đầu tư cho KNST. Với nghị định này, ở Việt Nam lần đầu tiên đã định hình cơ sở pháp lý liên quan hỗ trợ và đầu tư KNST cho các bên liên quan, từ các chủ thể đầu tư (doanh nghiệp, quỹ và công ty đầu tư) đến các cơ quan quản lý nhà nước (như Bộ Kế hoạch và Ðầu tư, Bộ Tài chính, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương) và các DNNVVKNST.

Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ban hành ngày 11/03/2018 quy định  chi tiết một số điều của luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nghị định về việc thành lập, tổ chức và hoạt động của quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV (số 34/2018/NĐ-CP).
Cơ chế thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ trong thời đại 4.0 là gì, thưa ông?
Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi năm 2017 cũng đã quy định nội dung về hỗ trợ ý tưởng khởi nghiệp sáng tạo; công nhận quyền tài sản đối với quyền sở hữu, quyền  sử dụng và các quyền khác phát sinh từ kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; cho phép sử dụng quyền này như tài sản đảm bảo cho giao dịch vay vốn đầu tư cho khởi nghiệp sáng tạo; cho phép sử dụng quỹ phát triển KH&CN tại doanh nghiệp để đầu tư, đối ứng vốn, nhận vốn đối ứng đầu tư cho KNST; các tổ chức,cá nhân đầu tư và hỗ trợ KNST được hưởng ưu đãi về thuế; có các chính sách thúc đẩycá nhân và nhóm cá nhân KNST, tổ chức hỗ trợ KNST khai thác, sử dụng kết quảnghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; xây dựng hạ tầng kỹ thuật và hỗ trợ hoạtđộng của trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp công nghệ quốc gia.

Nghị định số 76/2018/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ ban hành ngày 15/5/2018 quy định và hướng dẫn về các nội dung liên quan đến anh mục công nghệ, quản lý hoạt động chuyển giao công nghệ; tổ chức đánh giá, thẩm định giá, giám định công nghệ; hỗ trợ, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển thị trường khoa học và công nghệ; và hình thức, phương thức đặc thù chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp.

Để tạo điều kiện thông thoáng cho DN KNST, ông có đề xuất như thế nào về cơ chế thực hiện?
Mặc dù đã có cơ chế cho KNST cũng như việc áp dụng khoa học công nghệ, nhưng trên thực tế, hệ sinh thái KNST luôn phát triển không ngừng, và hành lang pháp lý vẫn còn nhiều hạn chế khiến cho các thành phần của hệ sinh thái đó chưa phát triển đồng đều, chưa tận dụng được tối đa nguồn lực và phát huy được năng lực để đưa hệ sinh thái phát triển. Một số vướng mắc, hạn chế có thể kể đến như: Còn nhiều vướng mắc về pháp lý trong đầu tư khiến cho nhà đầu tư nước ngoài gặp nhiều trở ngại khi rót vốn vào doanh nghiệp KNST ở Việt Nam, thiếu chính sách gọi vốn và thoái vốn, thủ tục thoái vốn phức tạp và mất nhiều thời gian, cùng với mức thuế suất cao là một rào cản lớn đã ngăn dòng vốn đến với các doanh nghiệp Việt.  Chưa có chính sách thu hút nguồn lực, chuyên gia, nhân sự có chuyên môn về KNST thích hợp để thu hút được nguồn nhân lực có trình độ cao, chất lượng cao, đặc biệt là với các trí thức Việt Nam ở nước ngoài.

Cơ chế tài chính của nhà nước chưa thực sự đáp ứng nhu cầu của KNST. Hiện nay, việc hỗ trợ cho các doanh nghiệp KNST để phát triển, mở rộng sản xuất kinh doanh (thương mại hóa) đã được đưa vào các quy định tại Luậtchuyển giao công nghệ, Luật Hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và các Nghịđịnh hướng dẫn thi hành. Tuy nhiên, các luật trên mới triển khai năm 2018, chưa xâydựng đủ hành lang pháp lý để triển khai.

Vì vậy, cần phải xây dựng một cơ chế tài chính phù hợp nhằm thúc đẩy môi trường khởi nghiệp ĐMST, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp KNST hoạt động và phát triển, trong đó có các nội dung chi phù hợp với KNST như chi cho đại diện các doanh nghiệp KNST tiêu biểu tham gia các vườn ươm/khu làm việc chung nổi tiếng trên thế giới; chi các hoạt động của đại diện KNST của Việt Nam tại một số hệ sinh thái KNST; chi vé máy bay, công lao động phù hợp để mời chuyên gia hỗ trợ KNST chất lượng cao đến tham gia đào tạo, huấn luyện, tham gia sự kiện khởi nghiệp quốc gia; cho phép việc tài trợ trực tiếp cho doanh nghiệp KNST đối với các nội dung quan trọng như tìm hiểu thị trường, thuê chuyên gia, trả công lao động và thương mại hóa công nghệ/sản phẩm/dịch vụ mới.

Đơn giản hóa thủ tục giấy tờ cho nhà đầu tư, cần có phương án cải thiện quy trình cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam sao cho nhanh chóng và thuận lợi hơn đối với các trường hợp ngành nghề chưa có trong các điều ước quốc tế về đầu tư mà Việt Nam là thành viên. Xem xét thiết lập các hoạt động chung để kết nối Kiều bào, tri thức Việt Nam ở nước ngoài với KNST trong nước.
Trân trọng cảm ơn ông!

Sự kiện sắp tới

Mời tham dự Hội thảo gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc (22.5.2019)

Ngày 22.5.2019

Khách sạn Grand Plaza Hà Nội, 117 Trần Duy Hưng, Hà Nội

Gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc (Sơn Đông) 27/5/2019

Phòng Hội trường 1, tầng 7, Tòa nhà Trung tâm Thương mại Quốc tế - VCCI, số 9, Đào Duy Anh, Đống Đa, Hà Nội

Ngày 27/5/2019

VIETNAM PFA 2019: Cầu nối giao thương ngành chế biến nông sản, thực phẩm

Từ ngày 24-27/07/ 2019

Trung tâm Hội chợ & Triển lãm Sài Gòn – SECC, Tp. Hồ Chí Minh.