FDI thế hệ mới có giảm được tình trạng chuyển giá?

11:28:16 PM | 3/10/2018

Sau 30 năm Việt Nam thực hiện chính sách thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), bên cạnh những thành công cũng đã bộc lộ nhiều  hạn chế. Do đó, theo các chuyên gia việc xây dựng một FDI thế hệ mới để khắc phục hậu quả, tồn đọng đặc biệt chống chiêu bài “chuyển giá” là việc cần làm ngay.


Chú trọng việc xây dựng FDI thế hệ mới


Cần có chiến lược trong FDI thế hệ mới
Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Vũ Đại Thắng, nếu trước đây việc thu hút nguồn vốn FDI của Việt Nam dựa vào lợi thế lao động giá rẻ, tài nguyên thiên nhiên phong phú. Nhưng ở thời điểm hiện tại với sự phát triển như vũ bão của cuộc cách mạng 4.0 các lợi thế trên của Việt Nam dần biến mất. Thậm chí nhiều ngành nghề lao động giản đơn như dệt may, day giày… nguồn lao động dự báo sẽ được thay thế bằng robot. Đây chính là thách thức buộc Việt Nam phải xây dựng một chiến lược FDI thế hệ mới cũng như phải lựa chọn những dự án FDI có chất lượng tốt hơn trong thời gian tới.

Theo ông Wim Douw, chuyên gia Ngân hàng Thế giới (WB) chiến lược thu hút FDI thế hệ mới của Việt Nam cần tập chung vào các giải pháp như: cần xây dựng môi trường kinh doanh phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp trong kỷ nguyên công nghệ số. Việt Nam đang có chiến lược quốc gia hướng tới cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 nhưng môi trường kinh doanh mới chỉ được đánh giá chỉ ở mức 2.0; Ngoài ra, Chính phủ và các Bộ ngành liên quan cần có cuộc điều tra, khảo sát toàn quốc nhu cầu cung cầu của các nghành công nghiệp có thế mạnh phát triển trong tương lai như: công nghệ thông tin, điện tư, cơ khí, hóa sinh,… để từ đó có những chiến lược “trợ lực” về vốn, nguồn nhân lực, quản trị nguồn nhân lực… để thúc các doanh nghiệp này phát triển mạnh hơn; Một vấn đề then chốt khác Việt Nam cần xây dựng chiến lược quốc gia về nâng cao tay nghề cho người lao động bởi đây là mắt xích yếu của Việt Nam sẽ dễ dàng bị thay thế bằng nguồn lao động ngoại, hoặc máy móc. Xương sống của vấn đề vẫn là Chính phủ Việt Nam cần rà soát toàn bộ khung chính sách ưu đãi đầu tư hiện hành để có thể thu hút tối đa nguồn lực đầu tư quốc tế.

Chú trọng đến câu chuyện chuyển giá
Theo đánh giá của ông Bùi Ngọc Tuấn Phó TGÐ tư vấn Thuế thuộc Cty Deloitte Việt Nam, với những ưu đãi đặc thù hiện các doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam đang được hưởng lợi rất nhiều tư việc: miễn hoặc giảm thuế nhập khẩu; cho thuế đất với giá ưu đãi, miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp… Ban đầu đây sẽ “tấm thảm đỏ” mời gọi các nhà đầu tư ngoại đến đổ vốn. Nhưng về lâu dài, việc ưu ái quá mức sẽ dẫn đến những hậu quả như vấn nạn về môi trường, xả thải, nguồn tài nguyên bản địa bị bào mòn… Vì vậy, các nhà làm luật Việt Nam cần xây dựng lại cơ chế ưu đãi để thu hút nhà đầu tư hướng tới thị trường trong nước; đổi mới tư duy từ việc đua nhau ưu đãi để thu hút sang cạnh tranh dựa trên lợi thế đặc thù như vị trí, tài sản chiến lược, đất đai.v.v...

Theo số liệu của Cục tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính), việc đặt vấn đề với chính sách ưu đãi thuế đang là chủ đề nóng. Hiện có nhiều doanh nghiệp FDI dương cao lá bài ưu đãi thuế để “lách” thuế, thậm chí chuyển giá. Thống kê từ báo cáo tài chính của một số doanh nghiệp FDI từ 2012-2016 có tới 44%-51% doanh nghiệp FDI báo lỗ hàng năm. Trong 2 năm liên tiếp 2015-2016, số doanh nghiệp FDI báo lỗ luôn trên 50%. Năm 2017 tỉ lệ này giảm còn khoảng 37%. Tuy nhiên, nhiều DN dù báo lỗ nhưng vẫn tăng quy mô và tốc độ đầu tư; cho thấy cho thấy tình trạng chuyển giá của khu vực FDI ngày càng diễn biến khó lường. Thậm chí ngoài hiện tượng chuyển giá từ Việt Nam ra nước ngoài, Trong khối DN FDI xuất hiện nhiều hiện tượng mới như chuyển giá, chuyển lợi nhuận ngược (từ nước ngoài vào Việt Nam). Theo phân tích của các chuyên gia đây chính là hệ quả của việc lâu nay chúng ta đã quá ưu đãi ở nhiều chính sách đầu tư từ:  tiền thuê đất, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân…  để nhiều doanh nghiệp FDI ngang nhiên chuyển giá, chuyển lợi nhuận.

Trong khi đó, theo GS. Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, đã đến lúc Việt Nam phải nhanh chóng thay đổi tư duy trong thu hút đầu tư nước, có như vậy mới có thể ngăn chặn được nhiều tiêu cực, trong đó có câu chuyện chuyển giá. Theo đó, cần có định hướng lớn về thu hút đầu tư nước ngoài, cần xúc tiến đầu tư có chọn lọc chứ không đại trà. Nâng cao chất lượng đầu tư. Gắn kết FDI và doanh nghiệp tư nhân để tham gia nhiều hơn, hiệu quả hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, GS. Nguyễn Mại, gợi ý chính sách./.
Anh Phương

Sự kiện sắp tới

Mời tham gia Hội chợ SIPA 2019 tại An-giê-ri

Ngày 06-09/11/2019

Trung tâm hội nghị Mohamed Ben Ahmed, thành phố Oran, An-giê-ri

Hội thảo "Rủi ro tiềm ẩn của Doanh nghiệp từ công tác Kế toán thuế"

Ngày 27/6/2019

số 36 Lý Thường Kiệt, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

VIETNAM PFA 2019: Cầu nối giao thương ngành chế biến nông sản, thực phẩm

Từ ngày 24-27/07/ 2019

Trung tâm Hội chợ & Triển lãm Sài Gòn – SECC, Tp. Hồ Chí Minh.