Phát triển du lịch cộng đồng: Cần một chiến lược bài bản và lâu dài

9:12:09 AM | 25/10/2018

Trong những năm qua, du lịch cộng đồng đã đóng góp hiệu quả vào sự phát triẻn chung của du lịch, tạo nhiều  việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương. Để phát triển du lịch cộng đồng thành một dòng sản phẩm du lịch hiệu quả mà không làm phá vỡ bản sắc văn hoá thì cần phải một chiến lược bài bản và lâu dài. 



Tiềm năng phát triển lớn

Du lịch cộng đồng phát triển trên cơ sở các giá trị văn hóa của cộng đồng, do cộng đồng dân cư quản lý, tổ chức khai thác và hưởng lợi. Vì vậy, loại hình du lịch này mang lại nhiều lợi ích phát triển kinh tế bền vững cho bản địa. Bên cạnh đó, nó còn giúp bảo vệ môi trường sinh thái, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hoá độc đáo.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển du lịch cộng đồng, Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Bộ VHTTDL Từ Mạnh Lương cho biết: “Du lịch cộng đồng đang là loại hình du lịch hấp dẫn phát triển mạnh trên toàn cầu, mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng địa phương, góp phần xoá đói giảm nghèo.Với lợi thế của loại hình du lịch này cùng những ưu thế về văn hoá, con người của Việt Nam, Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển du lịch cộng đồng thành một trong những loại hình du lịch chủ đạo, đem lại giá trị lớn về kinh tế và xã hội”.

Việt Nam với bốn ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước đã tạo nên một nền văn hoá lâu đời và huy hoàng. Đặc biệt,  trên dải đất hình chữ S xinh đẹp có 54 dân tộc anh em cùng chung sống hoà thuận. Trong đó, mỗi dân tộc lại có phong tục, tập quán khác nhau, tạo nên những nét văn hoá đa dạng và giàu bản sắc. Đây chính là nền tảng vững chắc để xây dựng và phát triển một hệ thống các sản phẩm du lịch cộng đồng phong phú và hấp dẫn để thu hút ngày càng nhiều du khách đến với Việt Nam.

Nhiều địa phương đã phát triển mô hình du lịch cộng đồng thành công như Lào Cai, Sơn La, Hoà Bình, Hà Giang… Không chỉ phát huy được giá trị văn hoá bản địa, mô hình du lịch này đều mang đến hiệu quả thiết thực, mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nơi đây.

Phó chủ tịch CLB lữ hành Unesco Hà Nội Phạm Tiến Dũng đánh giá: “Việc phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng là phù hợp với xu thế phát triển và nhu cầu của du khách. Việc lồng ghép tìm hiểu văn hoá, trải nghiệm cuộc sống bản địa vào các tour du lịch khiến các sản phẩm du lịch trở nên thu hút và độc đáo hơn. Đồng thời, hình thức du lịch này có khả năng kích thích khả năng chi tiêu của du khách, đặc biệt tại những khu vực làng nghề truyền thống, những nơi kinh doanh sản phẩm thủ công mỹ nghệ và quà lưu niệm”.

Theo thống kế của Tổng cục du lịch Việt Nam, riêng tháng 9/2018, lượng khách quốc tế đến Việt Nam ước đạt 1.212.597 lượt, giảm 8,4 % so với tháng trước và tăng 24.2% so với cùng kỳ năm 2017. Tính chung 9 tháng năm 2018, cả nước đạt 11.616.490 lượt khách, tăng 22,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Khách quốc tế đến Việt Nam đã bị thu hút bởi nền văn hoá độc đáo, bởi tập quán khác lạ của người dân tộc thiểu số nước ta và đã rất hứng khởi khi tham gia vào hoạt đông du lịch cộng đồng.

Cần một chiến lược bài bản
Mặc dù mang giá trị lợi ích kinh tế lớn, du lịch cộng đồng vẫn còn là một loại hình du lịch khá mới mẻ ở Việt Nam. Chủ yếu tập trung khai thác các giá trị văn hoá, lối sống, kỹ thuật lao động, ẩm thực… thuộc sở hữu của cộng đồng dân cư. Người dân đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc thực hiện và phát triển. Cũng chính vì thế, lâu nay, hoạt động du lịch cộng đồng chủ yếu mang tính chất tự phát. Người dân thường thiếu kỹ năng,  không nhận thức được hết ý nghĩa của từng khâu trong chuỗi giá trị du lịch, nên vẫn xảy ra tình trạng “chặt chém” du khách, giao tiếp thiếu chuyên nghiệp…

Mặt khác, qua khảo sát tại các địa phương, việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá bản địa trong điều kiện khai thác phục vụ du lịch vẫn còn hạn chế, nhiều sản phẩm du lịch mang tính đại trà, ít có điểm nhấn, điều kiện vệ sinh môi trường ở nhiều điểm du lịch cộng đồng chưa thực sự đảm bảo để đáp ứng phục vụ khách du lịch.

Chính vì vậy, phát triển du lịch là phải tìm ra những nét độc đáo riêng, tránh tình trạng trùng lặp và bảo đảm vấn đề giữ gìn đúng bản sắc văn hoá, cảnh quan môi trường và an ninh trật tự. Để làm được điều đó, VN cần phải xây dựng chiến lược cụ thể, quy hoạch và định hướng rõ ràng, đồng thời tăng cường chức năng quản lý nhà nước, đưa ra những hướng dẫn chi tiết và tạo điều kiện cho người dân làm đúng, khai thác hiệu quả loại hình du lịch này.

Theo TS. Đoàn Mạnh Cường- Vụ Đào tạo- Bộ VHTTDL, để phát triển du lịch cộng đồng, VN cần phải có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp du lịch, doanh nghiệp lữ hành lựa chọn sản phẩm do người dân địa phương làm ra. Cộng đồng phải được chia sẻ lợi ích từ việc phát triển du lịch. Tại mỗi địa phương cần xây dựng phương án lựa chọn sản phẩm du lịch phù hợp để định hướng cho người dân làm du lịch. Chính quyền địa phương cần giúp đỡ, hướng dẫn người dân cách đón tiếp, ứng xử văn minh với khách du lịch và bảo tồn các giá trị văn hoá truyền thống”.

Mặt khác, theo ông Cường, công tác đào tạo nguồn nhân lực địa phương cũng cần phải được chú trọng. Việc đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho phát triển du lịch cộng đồng phải đầy đủ với nhiều nội dung như: cung cấp dịch vụ phục vụ du khác, đảm bảo an ninh và an toàn cho khách du lịch, kỹ năng giới thiệu điểm đến, có phương thức giao tiếp, ứng xử với khách du lịch sao cho lịch sự, phù hợp mà vẫn toát lên được sự thân thiện, hiếu khách.

Có thể nói, phát triển du lịch cộng đồng là phù hợp với xu thế và cũng là hướng đi bền vững nhằm đẩy mạnh kinh tế và cải thiện cuộc sống của người dân. Thiết nghĩ, để du lịch cộng đồng trở thành một trong những loại hình du lịch chủ đạo, Việt Nam cần có một chiến lược bài bản và lâu dài từ đào tạo nguồn nhân lực, đầu tư cho đến cơ chế quản lý và định hướng phát triển.

Giang Tú

Sự kiện sắp tới