JICA sẽ tiếp tục hợp tác với Chính phủ Việt Nam ở mức độ cao hơn

10:45:41 PM | 12/11/2018

Mong muốn hỗ trợ Việt Nam trên cả hai phương diện hạ tầng phần cứng và phần mềm (như tăng cường đào tạo nhân lực, bí quyết quản lý kinh doanh…) nhằm đóng góp vào công cuộc phát triển của Việt Nam - đây là chia sẻ của ông Konaka Tetsuo, Trưởng đại diện Văn phòng JICA Việt Nam.



Ông có thể cho biết một số kết quả của Chương trình Hỗ trợ Phát triển Chính thức (ODA) của Nhật Bản tại Việt Nam trong năm 2017?
Chương trình Hỗ trợ Phát triển Chính thức (ODA) của Nhật Bản đã và đang hỗ trợ Chính phủ Việt Nam giải quyết các vấn đề trọng yếu liên quan đến việc xây dựng và phát triển đất nước, đồng thời hỗ trợ việc thực hiện các chính sách trọng điểm của Chính phủ. Các dự án ODA được triển khai thực sự hiệu quả, đem lại nhiều thành quả vững chắc cho Việt Nam.

Trong năm 2017, ba hiệp định đã được ký kết với tổng số vốn vay ODA là 61,8 tỷ yên. Tổng giá trị vốn vay đã giải ngân là 105,4 tỷ yên, trong đó giá trị ròng là 53,9 tỷ yên. 

JICA tập trung thực hiện các chương trình hợp tác phát triển theo 3 trụ cột: “Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc tế”,“Hỗ trợ các đối tượng dễ bị tổn thương” và “Tăng cường quản trị nhà nước”.

Về trụ cột thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc tế, các dự án tập trung vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng, theo đó, JICA đang triển khai các dự án như: Dự án xây dựng Cảng quốc tế Lạch Huyện; Dự án xây dựng đường cao tốc Bắc - Nam (đoạn Đà Nẵng - Quảng Ngãi), Dự án xây dựng đường sắt đô thị TP.Hồ Chí Minh - Tuyến số 1, đoạn Bến Thành - Suối Tiên; Dự án Hợp tác Kỹ thuật “Tăng cường năng lực quản lý cho Công ty Đường sắt Đô thị nhằm triển khai vận hành, khai thác tuyến đường sắt đô thị số 1 tại TP.Hồ Chí Minh”; Dự án Xây dựng Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình và đường dây truyền tải, Dự án Thủy điện Thác Mơ…Bên cạnh đó, JICA cũng chú trọng đào tạo nhân lực chất lượng cao thông qua Dự án Hợp tác Kỹ thuật hỗ trợ thành lập Chương trình đào tạo thạc sĩ của Trường Đại học Việt - Nhật …

Về trụ cột hỗ trợ các đối tượng dễ bị tổn thương, JICA tập trung triển khai các dự án trong các lĩnh vực y tế, môi trường và phòng chống thiên tai như Dự án Tăng cường năng lực về quản lý tổng hợp chất thải rắn đô thị tại Việt Nam, Dự án cải thiện chất lượng nước khu vực Chùa Cầu, thành phố Hội An, Dự án Cải thiện môi trường nước Nam Bình Dương, cung cấp hàng cứu trợ khẩn cấp cho người dân khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ Việt Nam sau thiệt hại do mưa bão gây ra năm 2017…

Về trụ cột tăng cường quản trị nhà nước, JICA cũng triển khai các dự án hỗ trợ lập pháp, tăng cường năng lực quản lý hành chính, đào tạo bồi dưỡng cán bộ quản lý tương lai của Việt Nam…

Một số ví dụ điển hình minh chứng cho hiệu quả triển khai các dự án ODA của Nhật Bản tại Việt Nam như: Dự án xây dựng Cảng quốc tế Lạch Huyện là dự án vốn vay ODA đầu tiên được thực hiện theo hình thức hợp tác công - tư. Dự án áp dụng điều khoản đặc biệt dành cho đối tác kinh tế (STEP), sử dụng các công nghệ tiên tiến của Nhật Bản. Bằng việc xây dựng cảng nước sâu quốc tế đầu tiên của miền Bắc và cơ sở hạ tầng giao thông kết nối với đường cao tốc, dự án góp phần đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa và vận tải đường thủy ngày càng tăng tại Việt Nam.

Về hiệu quả trong đào tạo nguồn nhân lực, tại Dự án xây dựng cầu Nhật Tân, những kỹ sư Việt Nam được doanh nghiệp Nhật tuyển dụng và đào tạo đã nắm vững kỹ thuật xây dựng, quản lý của Nhật Bản và chính những kỹ sư này (khoảng 70 người) đã giám sát thi công hiệu quả trong Dự án xây dựng cơ sở hạ tầng Cảng Quốc tế Lạch Huyện.

Điển hình trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ là dự án xây dựng nhà ga hành khách T2 tại sân bay Quốc tế Nội Bài. Dự án đã tạo việc làm cho khoảng 74.000 người, hoàn thành vượt tiến độ mà không xảy ra sự cố đáng tiếc nào. Ngoài ra, thông qua hợp tác kỹ thuật, các dịch vụ như nhận hành lý ký gửi, quầy check-in, dịch vụ tại các cơ sở kinh doanh… cũng được cải thiện đáng kể. Theo khảo sát của tổ chức uy tín độc lập từ năm 2016, sân bay Nội Bài lần thứ 3 liên tiếp được bình chọn vào top 100 sân bay tốt nhất thế giới (Tham khảo: Bảng xếp hạng sân bay top 100 thế giới trong 3 năm từ 2016 đến 2018 của tổ chức Skytrax - Tổ chức đánh giá và xếp hạng hàng không Anh). Số lượng hành khách thông qua Cảng hàng không quốc tế Nội Bài tăng 168% so với năm 2014, thời điểm trước khi hoàn thành nhà ga T2.

Theo ông, đâu là khó khăn và thách thức trong quá trình triển khai các dự án tại Việt Nam?

Theo tôi, quá trình triển khai các dự án tại Việt Nam còn tồn tại một số khó khăn như vấn đề chậm trễ trong việc giải quyết các thủ tục, chậm thanh toán tại các dự án ODA. Sự chậm trễ trong việc giải quyết thủ tục bao gồm chậm trễ trong quá trình phê duyệt từ phía các cơ quan Chính phủ Việt Nam, chậm giải phóng mặt bằng…

Về vấn đề chậm thanh toán, Quốc hội Việt Nam đã ra quyết định về mức trần giới hạn tỉ lệ nợ công (65% GDP). Từ năm 2015, Chính phủ đã đặt mức giới hạn giải ngân tối đa trong 1 năm đối với các dự án vốn vay ODA căn cứ theo Luật ngân sách Nhà nước. Thêm vào đó, Kế hoạch đầu tư công trung hạn (MPIP)  được phê duyệt vào tháng 11/2016 thể hiện chính sách tăng cường kiểm soát nợ công ở mức cao hơn, dẫn đến việc chậm thanh toán cho các dự án vốn vay ODA, trong đó có các dự án của JICA và tình hình ngày càng trở nên trầm trọng. Chính phủ Nhật Bản cùng với các nhà tài trợ lớn khác đã có các cuộc đối thoại cấp cao với Chính phủ Việt Nam, nhờ đó phân bổ ngân sách năm tài khóa 2018 đã có những chuyển biến rõ rệt. Chính phủ Nhật Bản vẫn đang tiếp tục đề nghị Việt Nam phân bổ thêm ngân sách cho một số dự án hiện đang thiếu vốn như Dự án đường sắt đô thị TP.Hồ Chí Minh tuyến số 1 hay một số dự án khác do Bộ Giao thông Vận tải làm chủ quản.

JICA có kiến nghị gì đến Chính phủ Việt Nam để tăng cường hiệu quả các dự án ODA không, thưa ông?

Để các dự án ODA của Nhật Bản được thực hiện một cách thuận lợi, nhanh chóng và đạt hiệu quả, JICA đề nghị Chính phủ Việt Nam tiếp tục rà soát các thủ tục để nhanh chóng đưa ra những quyết định về việc phân bổ ngân sách cho các dự án vốn vay ODA và đơn giản hóa thủ tục hành chính...

Thời gian tới, JICA sẽ có những kế hoạch gì tiếp theo để thúc đẩy việc triển khai các hoạt động tại Việt Nam?

Chúng tôi đang có kế hoạch mở rộng hình thức hợp tác ODA mới để hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa Nhật Bản đầu tư ra nước ngoài cũng như một số dự án đầu tư tài chính khác. Trong năm 2018, JICA sẽ hỗ trợ triển khai dự án khảo sát xác minh mô hình canh tác tiên tiến và đào tạo nhân lực ngành nông nghiệp; dự án thử nghiệm lắp đặt hệ thống cân di động có gắn cảm biến Loadcell, công nghệ Weigh in Motion (WIM) trên Quốc lộ 5 và 51…

JICA cũng sẽ phối hợp với một số đối tác khác để triển khai các hoạt động tại Việt Nam. Dự án phát triển chuỗi giá trị cà phê là dự án đồng tài trợ đầu tiên giữa JICA và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho khu vực tư nhân. Thông qua việc mở rộng các nhà máy chế biến cà phê để nâng cấp phát triển ngành gia công chế biến nông sản, dự án này hỗ trợ những hộ nông dân quy mô nhỏ, góp phần xóa đói giảm nghèo. Hỗ trợ của ADB bao gồm một khoản vay trị giá 88 triệu USD, JICA là 75 triệu USD.

Thời gian tới, JICA sẽ tiếp tục nỗ lực hợp tác với Chính phủ Việt Nam ở mức độ cao hơn và mong muốn được thảo luận về các vấn đề như lập các dự án ưu tiên cao, thực hiện triển khai các dự án một cách hiệu quả, thúc đẩy đầu tư trong và ngoài nước trên nhiều lĩnh vực… JICA mong muốn hỗ trợ trên cả hai phương diện hạ tầng phần cứng và phần mềm (như tăng cường đào tạo nhân lực, bí quyết quản lý kinh doanh…) đóng góp vào công cuộc phát triển của Việt Nam.

Trân trọng cảm ơn ông!

Sự kiện sắp tới