Nhật Bản – Đồng minh chiến lược đáng tin cậy của Việt Nam

10:55:11 PM | 12/11/2018

Theo báo cáo của JETRO, hiện có khoảng 1.700 doanh nghiệp Nhật Bản đang đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam, trong đó, có rất nhiều doanh nghiệp mới tới Việt Nam; có đến 70% doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư tại Việt Nam có kế hoạch mở rộng kinh doanh và tiếp tục coi Việt Nam là địa điểm đầu tư quan trọng nhờ hoạt động doanh nghiệp làm ăn có lãi lên tới 65,1% doanh nghiệp trong tổng số 1345 doanh nghiệp. Đặc biệt, không chỉ ngành chế biến, chế tạo mà dòng vốn đầu tư đã đa dạng hơn với nhiều lĩnh vực cho thấy Việt Nam vẫn là một điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp Nhật Bản. GS.TSKH Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đã có những đánh giá về câu chuyện FDI của Nhật Bản tại Việt Nam.


GS.TSKH Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài

Ông đánh giá như thế nào về tình hình thu hút FDI của Nhật Bản trong những năm gần đây?
Nhật Bản có quan hệ rất tốt đối với Việt Nam; là nước viện trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam với nhiều công trình tiêu biểu về cơ sở hạ tầng kỹ thuật như cầu Nhật Tân và đường ra sân bay quốc tế Nội Bài. Tuy Việt Nam đã trở thành nước có thu nhập trung bình (thấp) nhưng Nhật Bản vẫn gia tăng viện trợ cho Việt Nam, điều đó chứng tỏ quan hệ giữa hai nước ngày càng phát triển tốt đẹp. Thủ tướng Shinzo Abe đã  mô tả quan hệ Nhật Bản – Việt Nam là “bạn bè thân thiết, dựa trên lòng tin”.

Từ khi có Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam cuối năm 1987, Nhật Bản là nước dẫn đầu trong FDI của Việt Nam. Những nhà đầu tư lớn như Honda, Toyota, Mitsubishi, Nomura, Canon… đã xây dựng các nhà máy lớn tại Việt Nam để thực hiện những dự án trong lĩnh vực công nghiệp chế tạo, dầu khí, điện tử, khách sạn, dịch vụ tài chính ngân hàng, đồng thời hàng nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ của Nhật Bản cũng đến Việt Nam thực hiện nhiều dự án thích hợp với điều kiện của Việt Nam.

Từ năm 2001 đến nay, Nhật Bản và Hàn Quốc thay nhau giữ vị trí số 1 và số 2 trong thu hút đầu tư vào Việt Nam. Đầu tư Nhật Bản trong những năm gần đây không chỉ trong công nghiệp và dịch vụ, mà còn mở rộng ra cả lĩnh vực giáo dục và đào tạo với việc thành lập Trường Đại học Việt Nhật nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao với phương thức đào tạo hiện đại của Nhật Bản; nông nghiệp công nghệ cao có bước đột phá từ năm 2014, đặc biệt là từ tháng 9 năm 2015 khi hai nước ký kết “Tầm nhìn trung và dài hạn trong hợp tác Việt Nam và Nhật Bản” nhân chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng; bất động sản cũng là lĩnh vực được một số tập đoàn lớn của Nhật Bản đầu tư tại Việt Nam. 6 tháng đầu năm 2018 với số vốn đăng ký 6,47 tỷ USD, Nhật Bản chiếm 31,8% tổng vốn đăng ký và cấp mới tại Việt Nam, đặc biệt là dự án thành phố thông minh tại huyện Đông Anh Hà Nội để xây dựng khu đô thị thông minh đầu tiên tại Thủ đô Hà Nội có hạ tầng kỹ thuật và xã hội đồng bộ với tổng vốn đăng ký là 4,14 tỷ USD.

Theo ông, cần có những chính sách ưu tiên gì để thu hút thêm nữa FDI từ Nhật Bản?

Theo JETRO, hiện có khoảng 1.700 doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam. Họ đánh giá môi trường đầu tư tại Việt Nam đã được cải thiện rõ rệt trong những năm gần đây. JETRO cho biết, các doanh nghiệp Nhật Bản đã mở rộng kinh doanh, doanh thu tiếp tục tăng (88% doanh nghiệp đánh giá), tính tăng trưởng và tiềm năng của thị trường Việt Nam khá tốt (46%) do vậy khoảng 70% doanh nghiệp Nhật Bản có ý định mở rộng kinh doanh tại Việt Nam, cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực.

Tuy vậy, các doanh nghiệp Nhật Bản nhận xét: Môi trường đầu tư tại Việt Nam chưa đạt chuẩn như Nhật Bản, tỷ lệ rủi ro trong kinh doanh khá cao do luật pháp thường xuyên thay đổi, nhất là các luật về thuế, thủ tục hành chính về hải quan, thuế, thị trường còn khá phức tạp. Đó là những vấn đề cơ bản và thời sự mà Việt Nam cần đẩy nhanh hơn công cuộc cải cách nền hành chính quốc gia, thủ tục hành chính theo định hướng mà Chính phủ đang triển khai thực hiện.

Đối với Nhật Bản, để tiếp tục thu hút các tập đoàn lớn vào những dự án công nghệ hiện đại phù hợp với cuộc cách mạng 4.0 thì Việt Nam cần điều chỉnh chính sách ưu đãi đầu tư không chỉ về thuế, mà còn về tài chính, tiếp cận thị trường, tiếp cận đất đai, đặc biệt là lưu ý đến yếu tố thời gian để giảm thiểu quá trình từ cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đến triển khai thực hiện dự án đầu tư. Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Nhật Bản đang có xu hướng đầu tư vào công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp công nghệ cao thì cần giải quyết những vướng mắc cụ thể đối với từng dự án để thích ứng với điều kiện của loại hình doanh nghiệp này.

Nhân dịp 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản, ông có đánh giá như thế nào về mối quan hệ này?

Trong thế giới đầy biến động và khó lường về chính trị và kinh tế như hiện nay, trong điều kiện chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch đang được phục hồi tại chính quốc gia đứng đầu thế giới và một số cường quốc khác, trong khi tín hiệu về cuộc chiến tranh thương mại nhất là giữa Mỹ và Trung Quốc xuất hiện ngày càng rõ rệt, thì việc Việt Nam có những đồng minh chiến lược đáng tin cậy như Nhật Bản là hết sức quan trọng, bởi vì giữa Việt Nam và Nhật Bản không có những xung đột về lợi ích, nhưng có những điểm tương đồng về quan điểm chính trị, hợp tác quốc tế, bối cảnh khu vực. Do đó, tôi tin tưởng rằng, Việt Nam và Nhật Bản ngày càng trở nên thân thiết hơn, hợp tác có hiệu quả hơn vì lợi ích của hai nước, nhất là đối với Việt Nam mở rộng quan hệ toàn diện với Nhật Bản - một trong những điều kiện quan trọng để thực hiện cấu trúc lại nền kinh tế theo mô hình tăng trưởng mới lấy chất lượng và hiệu quả kinh tế xã hội làm nhân tố quyết định; là điều kiện để Việt Nam có thể tiến cùng thời đại trong việc thực hiện cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Trân trọng cảm ơn ông!