Triển vọng mới trong mối quan hệ thương mại và đầu tư Việt Nam-Hàn Quốc

10:05:25 PM | 21/11/2018

“Để tiếp tục phát triển mối quan hệ giữa Việt Nam và Hàn Quốc toàn diện hơn và sâu sắc hơn, hai nước cần đánh giá lại những thành quả đã đạt được và đặt ra những kế hoạch hành động trong tương lai với một bước phát triển mạnh mẽ mới”.



Đây là khẳng định của ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI tại hội thảo :“ Triển vọng mới trong mối quan hệ thương mại và đầu tư VN- Hàn Quốc- Những đánh giá và vấn đề đặt ra sau 3 năm FTA có hiệu lực”, do Viện Nghien cứu thương mại quốc tế Gwang Chang, Đại học Thái Nguyên, Cơ quan xúc tiến thương mại và đầu tư Hàn Quốc cùng Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam – VCCI phối hợp tổ chức vừa qua tại HN.

Theo ông Phòng, trải qua 26 năm, quan hệ Việt Nam và Hàn Quốc đã có những bước phát triển mạnh mẽ và ngày càng đi vào chiều sâu, nhất là sau khi Việt Nam và Hàn Quốc đã thiết lập quan hệ Đối tác Hợp tác chiến lược vào năm 2009. Năm 2015, Việt Nam và Hàn Quốc đã ký kết Hiệp định thương mại tự do, nhờ đó mà mối quan hệ hợp tác kinh tế và thương mại giữa hai nước đã và đang bước vào một quỹ đạo phát triển mới. Chuyến thăm của Tổng thống Moon Jae-in tới Việt Nam vào tháng 3/2018 càng nhằm củng cố hơn nữa nền tảng, đưa quan hệ hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc ngày càng bền vững, có thể hỗ trợ nhau trong tương lai.

Việt Nam và Hàn Quốc là hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao về cơ cấu, chia sẻ những lợi ích căn bản trong hợp tác song phương và đa phương. Hàn Quốc hiện là đối tác đầu tư lớn nhất và là đối tác thương mại lớn thứ hai của Việt Nam.

Quy mô thương mại giữa hai nước cũng không ngừng gia tăng, đạt 64 tỷ USD vào năm 2017 sau khi Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc có hiệu lực. Hai nước đang hướng tới mục tiêu nâng kim ngạch thương mại Việt- Hàn lên 100 tỷ USD vào năm 2020.

Hai nước là đối tác thương mại quan trọng của nhau, với các mặt hàng mang tính bổ trợ, bổ sung cao. Việt Nam xuất khẩu sang Hàn Quốc chủ yếu là các mặt hàng: dệt may, điện thoại các loại và linh kiện, sản phẩm điện tử, thủy sản, gỗ và sản phẩm gỗ, máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng khác, giày dép các loại, phương tiện vận tải và phụ tùng, xơ, sợi dệt các loại...

Việt Nam nhập khẩu chủ yếu từ Hàn Quốc các mặt hàng thuộc nhóm hàng linh kiện điện thoại, linh kiện máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; vải các loại, máy móc, thiết bị phụ tùng khác, hóa chất, phân bón...
Tuy nhiên, xuất khẩu của Hàn Quốc sang Việt Nam trong hơn 10 năm qua luôn gia tăng và đến nay VN đang nhập siêu với giá trị lớn từ Hàn Quốc.( Hàng xuất khẩu của Hàn Quốc chiếm 8,5% trong tổng số hàng nhập khẩu của Việt Nam trong năm 2007 nhưng tỷ lệ này đã tăng lên mức kỷ lục 22,1% trong năm 2017).

Báo cáo của Hiệp hội Thương mại quốc tế Hàn Quốc (KITA) công bố ngày 20-3 cho biết Việt Nam sẽ vượt Mỹ, trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Hàn Quốc vào năm 2020 nhờ việc thực hiện Hiệp định thương mại tự do song phương (FTA).

Theo ông Phòng, về đầu tư, Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư lớn nhất tại Việt Nam. Tính đến ngày 20/8, Hàn Quốc có khoảng 5.500 dự án hợp lệ đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư đăng ký 50 tỷ USD. Quy mô trung bình của mỗi dự án FDI tại Hàn Quốc là 9 triệu USD, bằng 67% quy mô trung bình của các dự án FDI ở Việt Nam.

“Với khoảng 60 tỷ USD tổng vốn đầu tư đăng ký, các doanh nghiệp Hàn Quốc đang giữ vai trò tích cực trong một số lĩnh vực kinh tế trọng yếu của Việt Nam, như công nghiệp điện tử, năng lượng, ô tô, may mặc, xây dựng, dịch vụ..., góp phần vào việc chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế, tạo công ăn, việc làm và bảo đảm an sinh xã hội”, ông Phòng nói.

Theo GS HEO Yoon, Giáo sư Đại học Sogang, GSIS ( Prof. HEO Yoon, President Korea Association of Trade and Industry Studies), đặc trưng của đầu tư Hàn Quốc vào VN đã chuyển từ công nghiệp “thâm dụng” lao động sang công nghiệp “thâm dụng’ vốn ( moving to capital-intensive industry from labor-intensive industry), lấy ngành chế tạo làm trọng tâm. Các DN Hàn Quốc chủ yếu đầu tư thông qua hợp tác với các doanh nghiệp lớn của Việt Nam, tuy nhiên, cho đến nay, tỷ lệ sử dụng linh kiện vật liệu của Việt Nam còn khá thấp. Sau bước đầu tư ban đầu, DN Hàn Quốc có bước đầu tư bổ sung nhưng còn thấp.

Ông HEO Yoon cho rằng, phương hướng hợp tác trong tương lai giữa Việt Nam-Hàn Quốc sẽ liên quan tới việc đẩy mạnh đàm phán Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực - RCEP, đặc biệt, cần thúc đẩy xuất khẩu dịch vụ xây dựng cơ sở hạng tầng của Hàn Quốc sang Việt Nam. Chính phủ Việt Nam đã công bố Quy hoạch phát triển mạng đường bộ cao tốc từ năm 2015 -2020 (vốn đầu tư 48 tỷ đô la), Quy hoạch phát triển giao thông vận tải đường sắt (9,1 tỷ đô la) … nên đây là những lĩnh vực có nhiều tiềm năng cho các DN Hàn Quốc.

 “Việt Nam đang được coi là “cứ điểm sản xuất” điện thoại di động, máy tính và sản phẩm điện tử nhưng do năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp linh kiện điện tử còn yếu nên chưa hỗ trợ được nhiều cho nhu cầu của các doanh nghiệp toàn cầu”, ông HEO Yoon nói.

Đặc biệt, theo ông HEO Yoon, cần mở rộng và tăng cường mạng lưới sản xuất máy móc giữa Việt Nam và Hàn Quốc, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ từ Hàn Quốc sang Việt Nam khi chính phủ Việt Nam thay đổi chính sách FDI nhằm tạo ra nhiều ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.

Quynh Chi

Ông Bark Taeho, Viện trưởng Viện nghiên cứu thương mại quốc tế Gwang Chang

Trong giai đoạn I, HQ tận dụng VN là cơ sở sản xuất nước ngoài để xuất khẩu ra thị trường toàn cầu. Các DN chủ yếu của Hàn Quốc tiến hành xuất khẩu nhiều tới các đơn vị chi nhánh thành viên tại Trung Quốc, do đó Hàn Quốc đang ghi nhận thặng dư thương mại ở quy mô lớn đối với TQ. Gần đâu, do chi phí nhân công tại TQ tăng cao cùng với nỗi lo sợ từ cạnh tranh thương mại Mỹ-Trung, các DN đang dần chuyển hướng cơ sở sản xuất nước ngoài vào các nước thuộc khối Đông Nam Á như VN.

Giai đoạn II: tăng xuất khẩu đối với Hàn Quốc từ các DN Hàn Quốc tại VN. Hiện nay các sản phẩm được sản xuất tại VN đang xuất khẩu lại vào thị trường Hàn Quốc nhưng quy mô chưa lớn. Tương lai, khi các loại hình sản xuất được sản xuất tại VN được đa dạng hóa và xuất khẩu vào thị trường Hàn Quốc sẽ giúp cải thiện mức độ cân bằng cho cán cân thương mại Hàn – Việt.

Giai đoạn III: Tầm nhìn về tương lai mối quan hệ thương mại đầu tư Hàn – Việt. Theo đó, hình thành mối quan hệ hợp tác theo chiều ngang: tăng cương thương mại đầu tư 2 nước theo hướng thương mại nội địa ngành ( intra- industry). Mở rộng quy mô và đa dạng hóa các lĩnh vực đầu tư của các DN VN so với Hàn Quốc, đồng thời, 2 quốc gia chia sẻ chuỗi giá trị để thắt chặt quan hệ hợp tác.

Bên cạnh đó, 2 quốc gia tăng cường phát triển các lĩnh vực ưu tú phù hợp của từng nước, cùng nhau mở ra thị trường toàn cầu và mở rộng thị phần này. Hai nước cùng tận dụng mạng lưới FTA của nhau ( hiện Hàn Quốc đã ký FTA với 15 quốc gia, GDP của các đối tác FTA chiếm 73,2% GDP toàn thế giới); xây dựng, phát triển và tiến hành các dự án nghiên cứu chung trong lĩnh vực kỹ thuật tiến tiến mới.

TS Nguyễn Duy Lợi, Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị thế giới ( IWWEP)

Cán cân thương mại hàng hóa giữa hai nước trong năm 2017 thâm hụt 31,9 tỷ USD, Việt Nam nhập siêu là 68%. So với tổng trị giá xuất khẩu của Việt Nam sang Hàn Quốc trong năm 2016, mức thâm hụt này cao gấp 2 lần. Giải quyết vấn đề mất cân bằng cán cân thương mại giữa hai nước thông qua hợp tác trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp ô tô, phụ tùng và nhiều dự án hợp tác khác, như tăng cường năng lực xuất khẩu nông thủy sản của Việt Nam được triển khai trong khuôn khổ tăng cường năng lực ngành công nghiệp cùng có lợi giữa hai nước.

Các doanh nghiệp FDI Hàn Quốc đang tuyển dụng khoảng 700.000 lao động và đóng góp khoảng 30% tổng xuất khẩu của Việt Nam FDI trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo (chiếm 84% tổng vốn đăng ký); Chuyên môn về R & D; Xây dựng; Kinh doanh bất động sản ...

Các tập đoàn công nghiệp lớn của Hàn Quốc như Samsung, LG, Doosan, Kumho, Posco, Lotte, GS, Hyosung và các công ty vệ tinh, FDI tập trung vào các lĩnh vực chế biến, sản xuất và đầu tư dưới hình thức 100% vốn FDI. Đối tác đầu tư lớn nhất trong sản xuất và sản xuất các sản phẩm điện tử tại Việt Nam với tổng giá trị lũy kế hơn 21 tỷ USD thông qua hơn 150 dự án lớn.
Sự giảm sút sản lượng điện thoại của ông lớn Samsung (với giá trị xuất khẩu lên tới 20% GDP) trong quý 2 năm 2018, ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Ngành sản xuất điện thoại và công nghiệp điện tự có ảnh hưởng trọng yếu đến kinh tế Việt Nam. Đây là mảng quan trọng trong lĩnh vực chế biến chế tạo, vốn có tỷ trong lớn nhất trong cơ cấu GDP Việt Nam (khoảng 18,8%) và thường có mức tăng trưởng cao trên 10% nên đã luôn là động lực thúc đầy tăng trưởng chung.

Hai nước cần mở rộng hợp tác về phòng vệ thương mại trong bối cảnh ngày càng hội nhập sâu rộng và phải đối phó ngày càng nhiều với các biện pháp tự vệ của các nước...

Vấn đề trong hợp tác đầu từ Việt – Hàn hiện nay là ngành công nghiệp hỗ trợ còn nhiều hạn chế cần sự hỗ trợ của Hàn Quốc cũng như chia sẻ kinh nghiệm và chính sách đầu tư, phát triển của Hàn Quốc trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là các lĩnh vực như ô tô, điện/điện tử, dệt may, da giày.
Ngoài ra, cần tăng cường hợp tác điện lực, hợp tác toàn diện về an toàn năng lượng, hợp tác trong lĩnh vực tiết kiệm năng lượng và biến đổi khí hậu. Hàn Quốc cũng cần tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghiệp, dầu khí, năng lượng tái tạo…

Sự kiện sắp tới

Mời tham gia Hội chợ SIPA 2019 tại An-giê-ri

Ngày 06-09/11/2019

Trung tâm hội nghị Mohamed Ben Ahmed, thành phố Oran, An-giê-ri

VIETNAM PFA 2019: Cầu nối giao thương ngành chế biến nông sản, thực phẩm

Từ ngày 24-27/07/ 2019

Trung tâm Hội chợ & Triển lãm Sài Gòn – SECC, Tp. Hồ Chí Minh.