Kiện phòng vệ thương mại phát sinh nhiều xu hướng mới

9:11:50 AM | 29/11/2018

Kiện phòng vệ thương mại phát sinh nhiều xu hướng mới

Ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, hiện nay, bất cứ hàng hoá xuất khẩu nào cũng có khả năng là đối tượng bị điều tra áp dụng phòng vệ thương mại (PVTM).

Nhiều vụ kiện phòng vệ thương mại có liên quan đến sản phẩm tôn thép

Số vụ kiện tăng
Số liệu thống kê mới nhất của Bộ Công Thương cho thấy, tính đến ngày 15-10, có 141 vụ việc PVTM được khởi xướng điều tra bởi 18 quốc gia và vùng lãnh thổ đối với hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam. Các mặt hàng từ nông, thủy sản cho đến các sản phẩm công nghiệp chế biến, chế tạo đều có thể bị điều tra; trong đó, các mặt hàng Việt Nam chịu nhiều biện pháp PVTM nhất là thủy sản (tôm, cá ba sa), sắt, thép... Chiếm tỷ lệ cao nhất trong số 141 vụ điều tra nói trên là các vụ việc điều tra chống bán phá giá (81 vụ việc, tỷ lệ 60%); các vụ việc tự vệ (27 vụ, tỷ lệ 18%); các vụ việc chống lẩn tránh thuế chống bán phá giá (19 vụ việc, tỷ lệ 13%) và các vụ việc chống trợ cấp (14 vụ việc, tỷ lệ 9%). Hoa Kỳ là quốc gia khởi xướng điều tra nhiều nhất (27 vụ, tỷ lệ khoảng 20%); tiếp đến là Thổ Nhĩ Kỳ (20 vụ, tỷ lệ khoảng 15%); Ấn Độ (17 vụ, tỷ lệ khoảng 12%) và EU (14 vụ, tỷ lệ khoảng 11%).

Theo nhận định của Cục Phòng vệ thương mại, đã phát sinh nhiều xu hướng kiện PVTM mới, như: Kiện chùm (một quốc gia kiện hàng hóa của đồng thời nhiều quốc gia khác); Kiện chống lẩn tránh thuế (Một quốc gia kiện một quốc gia khác để ngăn chặn khả năng lẩn tránh một biện pháp thuế đã áp cho nước khác); Kiện domino (khi một quốc gia thắng kiện hoặc đang tiến hành vụ kiện thì nước khác cũng theo đó đi kiện); Kiện kép (kiện đồng thời chống bán phá giá và chống trợ cấp). Các xu hướng mới đó đã làm gia tăng số lượng các vụ kiện về PVTM trên thị trường quốc tế.

DN cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý

Để hạn chế các tác động tiêu cực của xu thế này, Bộ Công Thương – đơn vị quản lý Nhà nước chịu trách nhiệm về PVTM và các bộ ngành kinh tế đã tích cực phối hợp thực hiện nhiều giải pháp, như: thường xuyên cập nhật cho các doanh nghiệp và các hiệp hội về xu hướng áp dụng các biện pháp PVTM để các doanh nghiệp chủ động xây dựng chiến lược kinh doanh hợp lý, thận trọng trong việc lên kế hoạch đầu tư, sản xuất, phát triển thị trường; Nâng cấp Hệ thống cảnh báo sớm để đánh giá những mặt hàng xuất khẩu có nguy cơ bị áp dụng biện pháp PVTM…

Một trong những yếu tố giúp hạn chế các vụ kiện PVTM hoặc giúp Việt Nam kiện thành công là sự phối hợp chặt chẽ giữa DN và các cơ quan quản lý Nhà nước liên quan và đặc biệt là với Bộ Công Thương. Ông Chu Thắng Trung cho biết trong những năm gần đây, Cục Phòng vệ thương mại đã phối hợp chặt chẽ với DN trong quá trình xử lý các vụ kiện PVTM ngay từ giai đoạn đầu khi cơ quan điều tra của nước nhập khẩu tiếp nhận đơn kiện cho đến khi khởi xướng điều tra, trả lời câu hỏi điều tra, thẩm tra tại chỗ, điều trần công khai và ra phán quyết. Cục này cũng chủ động theo dõi chặt chẽ quy trình điều tra của nước nhập khẩu để đảm bảo các bước trong quy trình điều tra tuân thủ đầy đủ các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), cam kết trong các điều ước quốc tế và nội luật của nước nhập khẩu.

Tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam đã khiếu kiện 5 vụ việc ra WTO, trong đó 2 vụ đã kết thúc (với kết quả tích cực cho ngành thủy sản Việt Nam), 1 vụ đã kết thúc giai đoạn phúc thẩm (với kết quả thuận lợi cho ngành thép Việt Nam), 2 vụ đang trong quá trình xét xử (vụ việc chống bán phá giá cá tra và chương trình giám sát cá da trơn của Hoa Kỳ). Mới đây đã có kết quả vụ việc giải quyết tranh chấp biện pháp tự vệ tôn lạnh tại WTO (DS 496).

Box: Ngày 22-7- 2014, Indonesia đã áp dụng biện pháp tự vệ toàn cầu đối với sản phẩm sắt hoặc thép không hợp kim cán phẳng với chiều rộng từ 600mm trở lên, được dát, phủ, hoặc mạ hợp kim nhôm kẽm, chứa hàm lượng các-bon 0,6%, với độ dày đến 0,7mm (“tôn lạnh). Do lượng hàng hóa xuất khẩu thuộc diện này của Việt Nam chiếm tỷ trọng trên 60% lượng nhập khẩu của Indonesia nên Việt Nam bị ảnh hưởng đáng kể. Ngày 1-6 -2015, Việt Nam đã chính thức khởi kiện biện pháp tự vệ nói trên theo cơ chế quyết tranh chấp của WTO.
Sau hơn 3 năm, ngày 27-8-2018, Cơ quan giải quyết tranh chấp WTO (DSB) đã kết luận: Biện pháp Indonesia đã áp dụng không phải là biện pháp tự vệ theo Hiệp định Tự vệ của WTO và Biện pháp đó không phù hợp với quy định tại điều I:1 Hiệp định GATT.

Ngày 21-11-2018, các bên liên quan trong vụ việc đã thông báo DSB về việc đạt được thỏa thuận, theo đó Indonesia phải hoàn thành việc thực thi phán quyết chậm nhất là ngày 27 -3 - 2019. Đây có thể xem là thắng lợi tích cực, có ý nghĩa quan trọng đối với ngành sản xuất thép và các DN Việt Nam.

Nguyễn Thanh

Sự kiện sắp tới

Mời tham dự Hội thảo gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc (22.5.2019)

Ngày 22.5.2019

Khách sạn Grand Plaza Hà Nội, 117 Trần Duy Hưng, Hà Nội

Gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc (Sơn Đông) 27/5/2019

Phòng Hội trường 1, tầng 7, Tòa nhà Trung tâm Thương mại Quốc tế - VCCI, số 9, Đào Duy Anh, Đống Đa, Hà Nội

Ngày 27/5/2019

VIETNAM PFA 2019: Cầu nối giao thương ngành chế biến nông sản, thực phẩm

Từ ngày 24-27/07/ 2019

Trung tâm Hội chợ & Triển lãm Sài Gòn – SECC, Tp. Hồ Chí Minh.