Nỗ lực để tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh

11:40:31 AM | 10/1/2019

Năm 2018 vấn đề được các nhà quản lý cũng như các doanh nghiệp tại Việt Nam quan tâm đó là việc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố bản báo cáo  kết quả thực hiện Nghị quyết 19 và 35 về cải cách  môi trường đầu tư kinh doanh và phát triển doanh nghiệp ở Việt Nam từ đó có những định hướng, điều chỉnh để đạt được mục tiêu đã đề ra.



Nghị quyết 19 của Chính phủ được ban hành hàng năm từ năm 2014 đến nay và Nghị quyết 35 của Chính phủ năm 2016 là hai nhóm giải pháp quan trọng hàng đầu để thực hiện mục tiêu quan trọng trên.

Báo cáo cung cấp một góc nhìn từ phía các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp về các kết quả đạt được của các bộ ngành, địa phương trong thực hiện các nhiệm vụ được giao trong các nghị quyết 19 và 35.

Về mục tiêu, Nghị quyết 19 nhắm tới việc phấn đấu xác lập sự thuận lợi hóa cho doanh nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế, trước hết là so sánh với mức độ của các nước ASEAN 4. Nghị quyết 35 đề ra nhiệm vụ cải cách thể chế, hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp thông qua đơn giản hóa thủ tục hành chính, dịch vụ hỗ trợ... và hướng tới mục tiêu cả nước có một triệu doanh nghiệp vào năm 2020.

Kết quả, đến nay đã có15 nghị định về cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh được ban hành thuộc các lĩnh vực Công thương, Xây dựng, Lao động - Thương binh và Xã hội, Văn hoá Thể thao và Du lịch, Tài nguyên và Môi trường, Giáo dục, Giao thông - Vận tải, Nông nghiệp...với sự phản hồi tích cực, đánh giá cao từ phía doanh nghiệp đối với tiêu chí thủ tục đăng ký kinh doanh, kết quả ứng dụng công nghệ thông tin. Đặc biệt, việc tiếp cận điện năng được cải thiện rõ, với thời gian cho thực hiện đấu nối từ 6 bước và 115 ngày, xuống 4 bước và 31 ngày.

Đứng trên phương diện là cơ quan quản lý có trách nhiệm tư vấn và hoạch định chính sách cho Chính phủ, Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc cho rằng, trên thực tế môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam  vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục như chuyển biến không đều giữa các bộ, lĩnh vực và địa phương; tỷ lệ doanh nghiệp phải xin giấy phép kinh doanh có điều kiện vẫn lên tới 42%; số đơn vị thực hiện thủ tục bằng trực tuyến còn thấp (13%)... Trên thực tế, nếu lãnh đạo cơ quan quản lý cụ thể quan tâm đến yêu cầu cải cách thì kết quả sẽ khả quan và thực chất hơn.

Không gian cải cách vẫn còn rất nhiều và cần có nhiều nỗ lực hơn nữa từ các bộ, ngành và địa phương đưa ra, nhưng dường như vẫn còn một hành trình dài để có tác động tới doanh nghiệp. Khoảng cách từ chính sách hỗ trợ đến đối tượng thụ hưởng vẫn còn tương đối xa.

Khảo sát từ 10.000 doanh nghiệp dân doanh cho VCCI thực hiện cho thấy, các doanh nghiệp đều đánh giá cao chủ trương và mục tiêu mà Nghị quyết 19 và 35 của Chính phủ đưa ra. Môi trường đầu tư kinh doanh ở Việt Nam trong vài năm qua đã có sự cải thiện đáng kể. Tuy nhiên mức độ thực chất của việc cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh không đồng đều giữa các bộ, thậm chí không đồng đều giữa các lĩnh vực khác nhau ở cùng một bộ. Trong 11 lĩnh vực, thành lập doanh nghiệp và tiếp cận điện năng là hai lĩnh vực được đánh giá tốt nhất. Trong khi đó, các lĩnh vực về thủ tục xuất nhập khẩu, bảo vệ nhà đầu tư và phá sản doanh nghiệp được cho là không có cải thiện đáng kể.

Về cải cách các thủ tục kiểm tra chuyên ngành, theo ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế VCCI, tính đến tháng 9/2018, mới chỉ có 68 trên tổng số hàng nghìn thủ tục kiểm tra chuyên ngành đối với các loại hành hóa có thể thực hiện trên cổng thông tin điện tử một cửa quốc gia, dự kiến đến năm 2020 mới đạt 284 thủ tục thực  hiện trên cổng này.

Tuy nhiên, điều đáng quan tâm là trong 68 thủ tục này thì chỉ có duy nhất 1 thủ tục (khai báo hóa chất) thực hiện điện tử hoàn toàn, các thủ tục khác, dù doanh nghiệp có nộp hồ sơ điện tử thì vẫn phải nộp thêm bản giấy.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, điều này cho thấy mặc dù chủ trương của Chính phủ là rất quyết liệt trong việc cải cách, đơn giản hóa các thủ tục kiểm tra chuyên ngành, song thực tế mức độ cải cách rất chậm, chưa đạt mục tiêu đề ra.
Liên quan tới công tác thanh tra kiểm tra, phản hồi của các doanh nghiệp cho thấy tình trạng kiểm tra thanh, kiểm tra còn quá nhiều và vẫn có nội dung trùng lặp.

Kết quả khảo sát cho thấy vẫn có đến 43% số doanh nghiệp bị thanh tra về thuế, 30% về an toàn phòng cháy chữa cháy và 20% về quản lý thị trường. Vẫn có tới gần 39,8% số doanh nghiệp bị thanh tra, kiểm tra từ 2 lần/năm trở lên, trong đó có 13% doanh nghiệp phàn hồi vẫn có sự trùng lặp giữa các đoàn kiểm tra về nội dung.

Lương Tuấn

Ý kiến chuyên gia
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan
Mặc dù điều kiện kinh doanh ở một số lĩnh vực được cải thiện thực chất, nhưng con  số này không nhiều. Bộ máy quản lý vẫn không có động lực để cắt giảm điều kiện kinh doanh, một cửa nhưng rất nhiều ngách, vẫn phải chạy rất nhiều chỗ khác nhau

Để khắc phục tình trạng này có lẽ phải quyết liệt hơn nữa, yêu cầu về cải cách thể chế phải mạnh mẽ hơn. Không thể để tình trạng trên nóng, dưới thì lạnh tanh lạnh ngắt. Không thể để cấp dưới cứ quấy nhiễu, ảnh hưởng cả bộ máy. Trường hợp đó phải thải ra. Xã hội đang thay đổi rất nhanh, đòi hỏi các bộ, ngành, phương phải ráo riết hơn nữa trong cải thiện môi trường kinh doanh. Tôi mong trong 2 năm tới sẽ làm sao không cần Nghị quyết 19, Chính phủ không phải cầm tay chỉ việc cho từng địa phương.

Bà Nguyễn Thị Minh Thảo - Trưởng Ban Môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh, Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM)
điểm trừ lớn nhất của môi trường kinh doanh Việt Nam trong 5 năm thực hiện Nghị quyết số 19 của Chính phủ là chỉ số Giải quyết phá sản DN không có sự cải thiện, thậm chí đi xuống và cần phải được nỗ lực thay đổi. Những cơ chế, thủ tục phá sản như hiện nay khiến DN gặp khó khăn trong thực hiện thủ tục phá sản. Đây là một chỉ số liên quan đến các hoạt động của tòa án, và 5 năm qua chúng ta vẫn chưa nhìn thấy những cải cách trong hoạt động tòa án cũng như chưa có cơ chế cho DN khi lâm vào tình trạng phá sản có thể phục hồi hoặc nếu không phục hồi được thì thủ tục phá sản nhanh hơn. Tại Bảng xếp hạng Doing Business - Môi trường kinh doanh năm 2019 do World Bank vừa công bố, chỉ số Giải quyết phá sản DN của Việt Nam được đánh giá thấp nhất trong 10 chỉ số được đánh giá tại bảng xếp hạng khi đạt 34,93 điểm, giảm 0,23 điểm, xếp hạng thứ 133/190 quốc gia, giảm 4 bậc trong bảng xếp hạng. Bên cạnh đó, một chỉ số khác là thời gian Giải quyết tranh chấp hợp đồng ở Việt Nam

TS. Nguyễn Đình Cung - Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương
Báo cáo từ góc nhìn doanh nghiệp là thực chất nhất. Nhưng chúng ta cần xem thực chất đến đâu và vấn đề quan trọng nhất là làm sao kiểm soát được các thủ tục không quay trở lại. Cải cách vốn đã khó nhưng giữ thành quả của cải cách còn khó hơn vì các thủ tục, điều kiện chỉ chờ cơ hội là quay lại rất nhanh.

Trung bình mỗi năm, các cơ quan nhà nước ở trung ương ban  hành trên dưới 1.000 văn bản quy phạm pháp luật và khoảng 50% trong số này có liên quan đến hoạt động kinh doanh (theo VCCI). Trong đó, có từ 10-20 luật, khoảng 200 nghị định và nghị quyết, quyết định, thông tư... Như vậy, mỗi văn bản có hàng chục, thậm chí hàng trăm quy định. Hoặc chỉ trong vòng sáu tháng, chính quyền trung ương có thể đưa ra hàng chục ngàn quy định có tác động đến doanh nghiệp. Chỉ cần các cơ quan độc lập hay cộng đồng doanh nghiệp lơ là việc giám sát là các điều kiện và thủ tục lại có cơ hội trỗi dậy dưới nhiều hình thức, câu chữ khác nhau.

Sự kiện sắp tới

Mời tham gia Hội chợ SIPA 2019 tại An-giê-ri

Ngày 06-09/11/2019

Trung tâm hội nghị Mohamed Ben Ahmed, thành phố Oran, An-giê-ri

Hội thảo "Rủi ro tiềm ẩn của Doanh nghiệp từ công tác Kế toán thuế"

Ngày 27/6/2019

số 36 Lý Thường Kiệt, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội

VIETNAM PFA 2019: Cầu nối giao thương ngành chế biến nông sản, thực phẩm

Từ ngày 24-27/07/ 2019

Trung tâm Hội chợ & Triển lãm Sài Gòn – SECC, Tp. Hồ Chí Minh.