Rộn ràng nghề hương Tết

6:01:05 PM | 25/1/2019

Những ngày cận Tết Kỷ Hợi 2019, xã Văn Hoàn, huyện Phú Xuyên, Hà Nội hối hả người và xe. Những chuyến xe chất đầy những bịch hương lớn nhỏ, ngào ngạt cả một vùng hương vị của thảo mộc. Khắp nơi, từ khoảnh sân vườn nhỏ bé đến ven đường liên thôn, liên xóm, hàng loạt các phên phơi hương với màu vàng đỏ trải thẳng tắp.



Chạy đua cùng tết

Theo ông Đỗ Văn Tiến (thôn Thượng - xã Văn Hoàng - Phú Xuyên) - người làm hương truyền thống lâu năm tại làng cho biết: "Văn Hoàng có nghề làm hương đốt truyền thống từ nhiều năm nay do có người con gái họ Nguyễn là người từ Cao Thôn (thành phố Hưng Yên) lấy chồng ở đây và đã làm nghề để sinh sống. Bà đã truyền nghề cho người trong thôn và từ đó nghề hương được lan rộng, nhưng chỉ có thôn Thượng là vẫn giữ và phát triển được nghề hương cho đến hiện nay

Với những gia đình có 4 đời làm hương truyền thống như gia đình ông Tiến, việc chuẩn bị hàng Tết đã bắt đầu từ cách đây 4 tháng. Khác với phần lớn các hộ làm cùng nghề trong xã, gia đình ông Tiến sản xuất hương thảo mộc, nguyên liệu để làm hương 100% từ 20 loại thảo mộc, thảo dược khác nhau, hoàn toàn không sử dụng hóa chất tạo mùi hương. Nghề làm hương liên quan đến thế giới tâm linh, cái “tâm” làm nghề không cho phép làm cẩu thả, làm gian dối kém chất lượng. Bán sản phẩm ra thị trường chủ yếu lấy công làm lãi... “Dịp cuối năm, trung bình mỗi tháng, nhà tôi bán được trên 400 thùng hàng. Mỗi thùng từ 2,5 đến 3 vạn nén. Lượng hương bán ra dịp này chiếm khoảng 2/3 sản lượng của cả năm. Mấy hôm nay, làm không kịp bán”, ông Tiến nói.

Cơ sở sản xuất của gia đình ông Tiến đang thuê 10 lao động, thu nhập khoảng 4 triệu đồng/người/tháng. Những tháng làm hàng Tết, thu nhập người lao động tăng lên 6 triệu đồng/người/tháng.

Đáp ứng nhu cầu của thị trường, quy trình sản xuất hương ở Văn Hoàng ngày càng được cải tiến. Trước kia, làm hương phải trông thời tiết, chỉ có trời nắng mới có thể đem phơi hương; phơi nắng thì hương mới thơm và bảo quản được lâu. Thế nhưng hiện nay, nhờ máy sấy hương, hầu hết các gia đình sản xuất được quanh năm.

Cơ sở sản xuất của ông Tiến đầu tư 6 máy bắn tăm hương tự động và 1 máy sấy hương. Ước tính năm 2018, gia đình bán được khoảng gần 2000 thùng, trừ chi phí nguyên liệu, nhân công còn lãi khoảng trên 300 triệu đồng.

Không riêng nhà ông Tiến, mà hầu hết tại nhiều hộ gia đình làm nghề, càng gần Tết, nhà nào cũng tất bật: sáng, trộn bột và bắn tăm hương; chiều, tập trung vào phơi hương, đóng gói... thậm chí có những cụ già đã ngoài 70 tuổi cũng vui vẻ góp công giúp con cháu.

Tấm lòng của người thợ hương

Nghề làm hương rất vất vả, để làm ra một sản phẩm hoàn chỉnh phải trải qua rất nhiều công đoạn từ vót tre, phơi nhuộm chân tăm nhang, đặc biệt để làm ra bột hương thì phải rất kỳ công. Nguyên liệu gồm có nhựa trám và than nhưng lại làm nên nét rất riêng cho làng nghề. Mỗi nghệ nhân lại có cách pha chế khác nhau cho ra sản phẩm có mùi hương thơm riêng. Tre làm tăm hương là loại tre rừng đủ độ tuổi, ngày trước khi sản xuất nhỏ lẻ thì tăm hương được các hộ gia đình tuốt vót bằng tay nhưng bây giờ đã có xưởng chuyên làm chân tăm sau đó giao đến mọi nhà để làm. Bột than được tạo ra từ các nguyên liệu có sẵn như lá cây vải, lá sắn dây kết hợp với các vị thảo mộc gia truyền cắt nhỏ, phơi tái, đốt rồi nghiền thành bột. Nhựa trám được nghiền ra, đem nấu lên, lọc rồi trộn với bột than tạo thành hỗn hợp màu đen nhánh. Các công đoạn trộn thuốc, se, nén đều được sử dụng bằng máy móc để tiết kiệm thời gian.

Những nén hương được ra lò thêm ánh nắng lúc gần trưa tạo mùi hương thơm thoảng, phảng phất rất lâu. Khi đốt lên mùi hương thơm nhẹ mà thanh, bắt lửa nhanh lại cuốn tàn. Nghề làm hương phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Hương làm xong phải được hong phơi kỹ. Thành phẩm phải đặt ở những nơi khô ráo, tránh ẩm. Nếu làm hương trong thời tiết mưa ẩm thì phải dùng lò sấy. Tất cả các công đoạn đều yêu cầu sự chú tâm của người thợ thì sản phẩm mới như ý.

Khi nói đến tục lệ thắp hương, dù nghèo khó hay giàu sang người dân Việt Nam từ ngàn đời nay vẫn duy trì nét văn hóa truyền thống này. Người đi xa về thắp hương lên bàn thờ tổ. Người lên tàu xe đi làm ăn, đi học cũng thắp hương để cầu bình an, suôn sẻ… Hơn ai hết những người thợ hương ở xã Văn Hoàng là những người mong muốn lưu giữ nét đẹp văn hóa tâm linh truyền thống của người Việt từ những nén hương tự tay họ làm ra. Cũng vì ý nghĩa cao đẹp đó nên khó khăn đến đâu, họ cũng không có ý định bỏ nghề. “Hồi trẻ tôi cũng muốn thử sức ở nhiều công việc nhưng bỏ được hơn một năm lại nhớ nghề. Cái nghiệp này nó ăn vào máu thịt mình rồi trừ khi hết sức thì mới nghỉ thôi” – ông Tiến cho biết.

Xã Văn Hoàng ngày càng đổi mới và đi lên trong tiến trình phát triển của đất nước. Nơi đây giống như cái nôi văn hóa góp phần gìn giữ, bảo tồn tín ngưỡng tâm linh của người Việt. Chính ý thức lao động, sản xuất của mỗi người thợ đã giúp cho làng nghề duy trì và phát triển đến ngày nay.

Minh Ngọc

Sự kiện sắp tới

Mời tham dự Hội thảo gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc (22.5.2019)

Ngày 22.5.2019

Khách sạn Grand Plaza Hà Nội, 117 Trần Duy Hưng, Hà Nội

Gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc (Sơn Đông) 27/5/2019

Phòng Hội trường 1, tầng 7, Tòa nhà Trung tâm Thương mại Quốc tế - VCCI, số 9, Đào Duy Anh, Đống Đa, Hà Nội

Ngày 27/5/2019

VIETNAM PFA 2019: Cầu nối giao thương ngành chế biến nông sản, thực phẩm

Từ ngày 24-27/07/ 2019

Trung tâm Hội chợ & Triển lãm Sài Gòn – SECC, Tp. Hồ Chí Minh.