Khó tăng trưởng tín dụng trong năm 2019 nếu vốn “mỏng”

2:47:53 PM | 7/3/2019


Vào năm 2020, thời điểm tất cả các ngân hàng phải áp dụng chuẩn Basel II về hệ số an toàn vốn (CAR), nếu không tăng được vốn, các nhà băng này sẽ bị hạn chế cho vay khi CAR đụng trần. Tuy nhiên, thực trạng vốn “mỏng” của các ngân hàng hiện nay vẫn là bài toán khó giải khi mà câu chuyện tăng vốn vẫn còn rất gian nan đối với các ngân hàng lớn.

Vòng xoáy luẩn quẩn khó gỡ

Một thực tế đáng nói là trong khi các ngân hàng cổ phần tư nhân đã nỗ lực và ghi nhận nhiều thành công thời gian qua như MB, VPBank, Techcombank, OCB, VIB..., thì các ngân hàng nhà nước lớn(ngoại trừ Vietcombank), vẫn đang trong vòng xoáy khó tăng vốn. Chính việc hạn chế về vốn khiến các ngân hàng không chỉ không đáp ứng được quy định về CAR, mà còn cản trở hoạt động kinh doanh do phải đáp ứng hàng loạt quy định khác trong hoạt động.



TS. Trần Du Lịch, thành viên Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ đánh giá, với mục tiêu tăng trưởng tín dụng 14% mà ngành ngân hàng đặt ra trong năm 2019, là phù hợp với tình hình kinh tế hiện nay khi không còn sức ép tăng trưởng tín dụng để kích cầu như trước. Tuy nhiên, việc đẩy mạnh vốn cần được kiểm soát, nhất là đối với lĩnh vực phi sản xuất, đặc biệt là bất động sản, để hạn chế rủi ro nợ xấu. Đối với các ngân hàng Việt, điều kiện cần trước hết là năng lực quản trị, năng lực tài chính và tiến tới áp dụng chuẩn Basel II.

Theo ông Lê Đức Thọ, Chủ tịch VietinBank, do hệ số CAR của VietinBank đã tới mức tối thiểu, nên từ tháng 9/2018 tới nay, Ngân hàng không thể tăng trưởng tín dụng. Tín dụng của VietinBank cả năm 2018 chỉ tăng 6,1%, riêng quý IV/2018 giảm hơn 26.000 tỷ đồng vì không tăng được vốn. Đó cũng là một trong những nguyên nhân buộc nhà băng này phải điều chỉnh chỉ tiêu kinh doanh, giảm mục tiêu lợi nhuận trong tháng cuối của năm tài chính 2018. Kết thúc năm 2018, VietinBank đạt trên 6.800 tỷ đồng trước thuế, rời Top 5 ngân hàng đạt mức lợi nhuận cao nhất trong năm qua.

Trong nhiều năm qua, VietinBank đã chủ động thực hiện đồng bộ các biện pháp nhằm tăng vốn tự có, nhưng các biện pháp thực hiện đã được khai thác tới hạn, tỷ lệ sở hữu nhà nước tại VietinBank đã ở mức tối thiểu (64,46%), tỷ lệ sở hữu của cổ đông nước ngoài đã đạt tới 30%. Do đó, để năng cao năng lực tài chính, đảm bảo nguồn vốn phục vụ tăng trưởng kinh doanh nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và đáp ứng các yêu cầu về tỷ lệ đảm bảo an toàn, VietinBank rất cần được Chính phủ phê duyệt phương án tăng vốn điều lệ. Cổ đông chiến lược nước ngoài là Ngân hàng MUFG (Nhật Bản) cũng cho biết, họ sẵn sàng hỗ trợ VietinBank tăng vốn. Việc tăng vốn là đặc biệt cấp bách đối với nhà băng, do đó, ngân hàng này xin chia cổ tức bằng cổ phiếu từ năm 2017 đến năm 2020.

Đối với Vietcombank, mục tiêu tăng trưởng tín dụng mà ngân hàng này đưa ra cho năm nay ở mức 15% và tham vọng đạt mức lợi nhuận trên 20.000 tỷ đồng trước thuế. Tuy nhiên, nỗ lực trước hết đối với Vietcombank là tăng vốn để nâng hệ số CAR, mở rộng tín dụng…

Ngân hàng BIDV cũng đề nghị trước mắt tháo gỡ các điều kiện ràng buộc nhà đầu tư nước ngoài để ngân hàng có thể hoàn tất giao dịch bán vốn trong thời gian sớm nhất. BIDV đã được bật đèn xanh bán vốn cho Ngân hàng KEB Hana của Hàn Quốc để tăng thêm vốn. Tín dụng năm 2018 của BIDV tăng 14%, thấp hơn các năm trước.

Bên cạnh đó, nợ xấu cản trở việc tăng vốn, trong khi vốn mỏng khiến việc xử lý nợ xấu khó khăn. Đó là vòng xoáy luẩn quẩn áp lực lên các ngân hàng trong năm 2019.

Theo nguyên Thống đốc NHNN Lê Đức Thúy, sở dĩ các nhà đầu tư ngại đầu tư vào ngân hàng một phần là bởi vẫn còn gánh nặng nợ xấu. Chính điều này đã cản trở việc tăng vốn của các ngân hàng. Mặt khác, hiện tượng sở hữu chéo trong lĩnh vực ngân hàng vẫn chưa được xử lý triệt để. “Ngân hàng nằm trong tay tập đoàn, bị các tập đoàn chi phối sẽ không tập trung được vốn cho vấn đề lớn của quốc gia là công nghiệp hóa, hiện đại hóa hay ưu tiên phát triển ngành nọ, ngành kia. Ủy ban Giám sát Tài chính quốc gia nên cảnh báo vấn đề này vì đây cũng là cản trở lớn nhất của cải cách quản trị ngân hàng hiện nay khi chỉ có một số ngân hàng làm tốt, còn đại đa số ngân hàng đều rơi vào vướng mắc khi có tình trạng sở hữu chéo”, ông Thuý cảnh báo.

Thoát vòng “kim cô” bằng cách nào?

Theo ông Nguyễn Xuân Thành -Đại học Fullbright Việt Nam, mối quan ngại của hệ thống ngân hàng chính là vấn đề tăng vốn, chứ không phải vấn đề nợ xấu. Bởi, nếu tiềm lực tài chính mạnh, nợ xấu cũng dễ dàng được xử lý. Khi ngân hàng có vốn “khỏe” và đáp ứng được các tiêu chuẩn của Basel II thì Ngân hàng Nhà nước nên có cơ chế nới “quota” tín dụng đến mức trần chịu đựng của ngân hàng đó, còn không sẽ bị siết không cho tăng trưởng tín dụng cao. Đây chính là động lực để ngân hàng tăng vốn chủ sở hữu.

Bên cạnh đó, theo chuyên gia ngân hàng Lê Xuân Nghĩa, tổng chi phí hoạt động của ngân hàng hiện chiếm 14-20% tổng chi phí của hệ thống ngân hàng, cao hơn nhiều các nước trong khu vực là dưới 14%. Muốn cắt giảm chi phí, các TCTD phải tập trung các giải pháp công nghệ, số hoá từ công tác đào tạo, quản trị tới quy trình kiểm soát, hoạt động tín dụng, nhất là trong các dịch vụ. Thay vì trực tiếp tới ngân hàng, khách hàng có thể ngồi nhà giao dịch, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí cho cả ngân hàng, khách hàng.

Ông Thúy cũng đồng tình cho rằng, ngành ngân hàng muốn cải thiện chỉ số lợi nhuận và nhanh chóng có nguồn bổ sung vốn chủ sở hữu cũng như nhanh chóng đáp ứng chuẩn Basel II, chỉ còn con đường số hóa. Tuy nhiên, hiện chỉ có một số rất ít ngân hàng tư nhân nhỏ đang mon men đi vào công nghệ số hóa nhưng cũng chỉ ở môi trường số là chính chứ chưa đi vào nghiệp vụ ngân hàng thương mại. Còn tình trạng phổ biến hiện nay là các ngân hàng đang xin bằng được mở chi nhánh, tăng biên chế mà ít quan tâm giảm biên chế, tăng năng lực quản trị qua số hóa. Hiện, hệ thống ngân hàng tại Việt Nam không đơn vị nào dưới 1.000 nhân sự khiến chi phí lương rất lớn.

Ngoài ra, theo Phan Đức Tú, Chủ tịch BIDV, cần phát triển thị trường chứng khoán như một kênh vốn dài hạn chủ yếu của nền kinh tế để đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp, chia sẻ về áp lực vốn dài hạn với hệ thống ngân hàng.

Quỳnh Anh




Sự kiện sắp tới

Mời tham dự Hội thảo gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc (22.5.2019)

Ngày 22.5.2019

Khách sạn Grand Plaza Hà Nội, 117 Trần Duy Hưng, Hà Nội

Gặp gỡ doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc (Sơn Đông) 27/5/2019

Phòng Hội trường 1, tầng 7, Tòa nhà Trung tâm Thương mại Quốc tế - VCCI, số 9, Đào Duy Anh, Đống Đa, Hà Nội

Ngày 27/5/2019

VIETNAM PFA 2019: Cầu nối giao thương ngành chế biến nông sản, thực phẩm

Từ ngày 24-27/07/ 2019

Trung tâm Hội chợ & Triển lãm Sài Gòn – SECC, Tp. Hồ Chí Minh.