Lòng tin sẽ khơi thông dòng tiền

2:32:37 PM | 3/5/2019

Tăng khả năng tiếp cận vốn không chỉ là mong muốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) mà còn là của cả các tổ chức tín dụng. Nhưng làm thế nào để ngân hàng và doanh nghiệp đến được với nhau?

Theo Ngân hàng Nhà nước, 3 tháng đầu năm 2019, dư nợ tín dụng nền kinh tế tăng khoảng 2,8% so với cuối năm 2018. Nguồn vốn tín dụng được đẩy mạnh tập trung các lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ, trong đó, tín dụng đối với lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ tăng 3,63% (tín dụng đối với lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển tăng 3,16%), tín dụng đối với doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng 7,25%, tín dụng đối với lĩnh vực xuất khẩu tăng 3,5%.

Trong khi tín dụng chảy vào các ngành, lĩnh vực tăng khá thì tín dụng riêng cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME - DNNVV) lại tăng chậm. Lý do, như bao lâu nay vẫn tồn tại, là phần lớn các DNNVV có quy mô nhỏ, trình độ quản lý và áp dụng khoa học vào sản xuất kinh doanh còn hạn chế; hoạt động mang tính tự phát, thiếu kế hoạch và chiến lược cụ thể. Các cơ chế hỗ trợ tiếp cận vốn cho DNNVV thông qua bảo lãnh của Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương, hỗ trợ vốn của Quỹ phát triển DNNVV thời gian qua chưa thực sự phát huy hiệu quả...

Đó là chưa kể đến việc mặc dù chiếm đến hơn 90% số các doanh nghiệp đang hoạt động nhưng chỉ có khoảng hơn 30% các doanh nghiệp SME tiếp cận được nguồn vốn chính thức từ các ngân hàng, còn lại phải tiếp cận nguồn vốn phi chính thức, mà trong đó có nhiều khoản đến từ tín dụng đen với lãi suất rất cao. Việc DNNVV khó tiếp cận vốn không chỉ là khó khăn của DN mà còn cản đà phát triển chung của nền kinh tế.

Vậy làm thế nào để khơi thông được vốn cho các DNNVV? Và khi đã khơi thông được, áp lực lãi suất huy động của năm 2019 đang gia tăng liệu có tác động đến mặt bằng lãi suất cho vay không, hoặc kế hoạch siết chặt tín dụng của NHNN có ảnh hưởng đến dòng tín dụng chảy tới các doanh nghiệp nhỏ và vừa hay không?

Tại buổi giao lưu trực tuyến với chủ đề "Tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa" vừa được tổ chức tại HN, ông Trần Văn Tần, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế NHNN cho rằng, tăng khả năng tiếp cận vốn không chỉ là mong muốn của riêng SME mà còn là của cả các tổ chức tín dụng. Nhưng làm thế nào để ngân hàng và DN đến được với nhau, thì quan trọng là phải có niềm tin, có sự tin tưởng lẫn nhau, cùng phải mở lòng với nhau, tăng cường trao đổi. Lòng tin có được sẽ khơi thông được dòng tiền. Ngành ngân hàng có chủ trương, có sự phối hợp chặt chẽ với các địa phương, tăng cường kết nối ngân hàng, doanh nghiệp, mục đích để các ngân hàng và doanh nghiệp hiểu nhau hơn, và tiếp cận nhau nhiều hơn.

“Với vai trò là cơ quan quản lý, các NHTM đã cố gắng nhiều trong việc cải cách thủ tục vay vốn, tiếp cận vốn cho khách hàng nhanh hơn, nhưng như thế chưa đủ, phải nhiều hơn, nhanh hơn nữa, để tận dụng những thành tựu khoa học công nghệ để cho ra các sản phẩm tốt hơn. Mỗi NHTM cần có sản phẩm phù hợp với các đối tượng doanh nghiệp để họ tiếp cận thoải mái hơn”, ông Tần nói.

Còn theo bà Phạm Chi Lan, chuyên gia kinh tế, để tăng khả năng tiếp cận vốn, quan trọng nhất là minh bạch. “Tôi nghĩ điều đầu tiên cần làm là thúc đẩy cải cách thể chế một cách đồng bộ và nghiêm túc thực hiện. Câu chuyện trung tâm ở đây là cách thức phân bổ nguồn lực tại Việt Nam hiện đang được chia dựa trên thứ tự ưu tiên thay vì hiệu quả của doanh nghiệp. Chúng ta phải thay đổi, phải dựa theo tiêu chí hiệu quả cũng như tín hiệu thị trường”, bà Lan nói.

Ngoài ra, theo bà Lan, cần cải thiện năng lực của cả 2 phía: ngân hàng (người cho vay) và doanh nghiệp (người đi vay), cả hai bên đều cần nâng cao nội lực. Đồng thời, còn cả phía nhà nước trong điều hành kinh tế chung. Doanh nghiệp, ngân hàng muốn nhanh mà bộ máy nhà nước chậm thì cũng đầu hàng.

Một điều quan trọng nữa để các DNNVV tăng khả năng tiếp cận vốn chính là sử dụng công nghệ. Theo ông Phạm Duy Hiếu, Quyền Tổng giám đốc ABBank, hiện VN đã ở trong thời đại 4.0 rồi, khách hàng SME cũng đã có những hành động mới và ngân hàng cũng phải nâng cao năng lực, áp dụng công nghệ mới. SME thay đổi thì ngân hàng cũng phải thay đổi và nếu không đáp ứng được thì cơ hội đó sẽ rơi vào tay người khác.

“Câu chuyện bây giờ đã không còn là “ông lớn thắng ông nhỏ”, “cá lớn nuốt cá bé” mà là “cá nhanh thắng cá chậm”. Một con cá lớn ục ịch sẽ khó chuyển mình hơn những con cá bé nhưng nhanh. Và chúng ta thấy rõ ở ví dụ Grab sau 2 năm thâu tóm thị trường taxi ngoạn mục như thế nào. Đây là cơ hội mở ra cho chúng ta về cùng một vạch xuất phát, ai tận dụng được cơ hội công nghệ thì sẽ có sự bứt phá”, ông Hiếu khẳng định.

Trong thời gian qua, ngành ngân hàng đã triển khai nhiều giải pháp, chính sách nhằm hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho DNNVV trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Cụ thể như quy định trần lãi suất đối với các lĩnh vực ưu tiên phát triển, trong đó có DNNVV được hưởng lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa bằng VNĐ thấp hơn 1%-2%/năm so với các lĩnh vực sản xuất kinh doanh thông thường (hiện nay là 6,5%/năm); Ban hành các Thông tư hướng dẫn TCTD phối hợp với Ngân hàng Phát triển, Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương trong cho vay DNNVV có bảo lãnh của các tổ chức này.

Triển khai các chương trình tín dụng đặc thù đối với một số ngành/lĩnh vực, trong đó có đối tượng thụ hưởng là các DNNVV như: Chính sách cho vay không có tài sản bảo đảm lên đến 70%-80% để phát triển sản xuất nông nghiệp theo mô hình liên kết, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP; Chương trình cho vay khuyến khích phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, với lãi suất cho vay ưu đãi thấp hơn từ 0,5%-1,5%/năm so với mức lãi suất cho vay thông thường cùng kỳ hạn; Các DNNVV sản xuất các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển được vay vốn tối đa 70% vốn đầu tư tại các TCTD trên cơ sở bảo lãnh của các tổ chức bảo lãnh...

"Sử dụng công nghệ để không chỉ tăng tốc độ mà còn “may đo” sản phẩm phù hợp với nhu cầu của nhau. Nâng cao năng lực công nghệ, trúng nhu cầu của nhau thì bài toán tiếp cận vốn sẽ có đích chung là cùng phục vụ những khách hàng của thế giới 4.0." - ông Phạm Duy Hiếu, Quyền Tổng giám đốc ABBank.

Quỳnh Chi