Công nghiệp ô tô Việt Nam: Khó khăn nhưng còn triển vọng

10:55:59 AM | 8/5/2019

So với các ngành công nghiệp khác, công nghiệp ô tô Việt Nam hiện nay chưa thực sự có nhiều đóng góp cho nền kinh tế nói chung và công nghiệp nói riêng. Tuy nhiên, với sự ra đời của một số doanh nghiệp mới, ngành sản xuất ô tô vẫn còn cơ hội phát triển.

Nhiều rào cản

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, tổng số các doanh nghiệp sản xuất liên quan đến ô tô tại Việt Nam hiện nay là 358 doanh nghiệp. Trong đó có 50 doanh nghiệp lắp ráp ô tô, 45 doanh nghiệp sản xuất khung gầm, thân xe và 104 thùng xe, 214 doanh nghiệp sản xuất linh kiện phụ tùng ô tô (khá thấp so với 385 doanh nghiệp ở Malaysia và 2500 doanh nghiệp ở Thái Lan về sản xuất linh kiện phụ tùng ô tô).

Sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ngành sản xuất ô tô đã ngày một đa dạng hơn, đáp ứng được một phần nhu cầu cho các doanh nghiệp sản xuất và lắp ráp xe ô tô trong nước. Đối với các chủng loại xe tải, xe khách từ 10 chỗ ngồi trở lên, xe chuyên dụng sản xuất trong nước đã đạt tỷ lệ nội địa hóa khá cao, đáp ứng về cơ bản: xe tải 7 tấn đáp ứng khoảng 70% nhu cầu, vởi tỷ lệ nội địa hóa trung bình 55%; xe khách từ 10 chỗ ngỗi trở lên, một số loại xe chuyên dụng đáp ứng khoảng 90% nhu cầu, với tỷ lệ nội địa hóa đạt từ 45% đến 55%.

Mặc dù vậy, ngành CNHT sản xuất ô tô của Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Vẫn chưa có nhà máy nào đầu tư vào chế tạo các bộ phận quan trọng của ô tô như: động cơ, hộp số, hệ thống chuyển động; Chất lượng sản phẩm phụ tùng linh kiện ô tô cung trên thị trường còn kém, chưa đáp ứng yêu cầu; Sản phẩm chưa đa dạng, sức cạnh tranh của sản phẩm yếu, chưa đủ sức chi phối thị phần trong nước. Giá thành sản phẩm còn cao, sức cạnh tranh yếu…

Công nghiệp hỗ trợ ngành sản xuất ô tô của doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa, đối với các chủng loại xe tải, xe khách từ 10 chỗ ngồi trở lên, xe chuyên dụng sản xuất trong nước đã đạt tỷ lệ nội địa hóa cao, đáp ứng về cơ bản 70% nhu cầu trong nước với xe tải, 55% nhu cầu đối với xe khách từ 10 chỗ ngỗi trở lên, một số loại xe chuyên dụng đáp ứng khoảng 90% nhu cầu. Một số phụ tùng linh kiện đã  xuất khẩu sang thị trường Lào, Campuchia, Myanmar, Trung Mỹ.

Nhiều doanh nghiệp CNHT về ô tô ở nước ta đã tăng cường khả năng liên kết, hợp tác để chuyên môn hóa sản xuất phụ tùng linh kiện với khối lượng lớn, bảo đảm yêu cầu chất lượng của nhà lắp ráp, tiến tới hoàn thiện các mẫu xe sản xuất.

Ngành sản xuất ô tô tại Việt Nam hiện đang thiếu sự gia nhập của các công ty toàn cầu vào thị trường, thiếu sự tham gia của các doanh nghiệp chế xuất (EPEs). Phần lớn các nhà cung cấp linh kiện ô tô toàn cầu không thâm nhập vào thị trường do nhu cầu trong nước của Việt Nam hiện vẫn còn quá nhỏ; các nhà cung cấp toàn cầu không thể đầu tư mà không có bảo đảm rằng các nhà sản xuất lắp ráp ô tô (OEMs) sẽ duy trì hoặc tăng cường năng lực sản xuất tại Việt Nam (các nhà cung cấp cấp 1 lớn).

Về phía “cung”, năng lực của nhà cung cấp linh kiện ô tô trong nước còn rất nhiều hạn chế,  thiếu các nhà cung cấp trong nước có thể đáp ứng các tiêu chuẩn yêu cầu về chất lượng để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin về các nhà cung ứng linh kiện ô tô trong nước chưa được cập nhật thường xuyên và đầy đủ hoặc chưa sẵn có để đáp ứng cho nhu cầu thông tin của doanh nghiệp.

Về cơ chế, ngành sản xuất ô tô đang thiếu các biện pháp và chính sách thích đáng của Chính phủ hỗ trợ cho phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ cho sản xuất ô tô: Doanh nghiệp không thể chủ động do cơ chế và thủ tục phức tạp, vì các giấy phép cho sản xuất, cung ứng nội địa và cho xuất khẩu là khác nhau (EPE lớn).

Kỳ vọng vào yếu tố mới

Công ty Cổ phần ôtô Trường Hải (Thaco), Hyundai Thành Công và VinFast là 3 cái tên mang lại những tín hiệu tích cực cho ngành công nghiệp ôtô trong nước. Mỗi doanh nghiệp có chiến lược khác nhau nhưng đều tập trung vào đầu tư, tăng năng lực sản xuất và sức cạnh tranh cho các sản phẩm được sản xuất tại Việt Nam. Cả 3 doanh nghiệp này đều không giấu tham vọng sẽ vươn ra khu vực và trở thành một quốc gia có thể xuất khẩu ôtô .

sssVinfast đã giới thiệu thành công 2 mẫu xe mới, cách làm mà Vinfast lựa chọn là công nghệ gì chưa tự nghiên cứu, phát triển được thì mua về, không tốn thời gian tự mày mò nghiên cứu để rồi không tạo ra được một sản phẩm đáp ứng được nhu cầu thị trường, chứ chưa nói tới một sản phẩm ưu việt. Tổ hợp nhà máy sản xuất xe máy và ôtô VinFast đi vào sản xuất chỉ 1 năm sau khi khởi công xây dựng.

Thaco là một trong những doanh nghiệp đầu tư sớm và bài bản vào ngành công nghiệp ôtô. Qua nhiều giai đoạn, doanh nghiệp này tiếp tục đầu tư mạnh mẽ hơn, xây mới và mở rộng các nhà máy ôtô, sản xuất phụ kiện, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển...

Năm 2018 với số vốn đầu tư 2.000 tỷ đồng, Thaco đã khánh thành nhà máy sản xuất, lắp ráp sản phẩm xe bus lớn và mini bus có công suất khoảng 20.000 xe/năm. Tiếp đến, tháng 3/2018, Thaco khánh thành nhà máy sản xuất ôtô Mazda hiện đại nhất Đông Nam Á với tổng vốn đầu tư 12.000 tỷ đồng, tổng công suất 100.000 xe/năm. Bên cạnh đó, Thaco đã ký hợp đồng chuyển giao công nghệ và phân phối sản phẩm với nhiều Tập đoàn lớn trên thế giới để tiếp tục là doanh nghiệp nắm quyền sản xuất, phân phối nhiều thương hiệu nhất tại thị trường Việt Nam.

Hyundai Thành Công ký kết hợp tác để trở thành đối tác chiến lược của Tập đoàn Hyundai Môtô  trong liên doanh sản xuất xe du lịch và xe thương mại vào năm 2017 và nhanh chóng xúc tiến các hoạt động mở rộng sản xuất, lắp ráp xe Hyundai quy mô lớn bậc nhất trong khu vực. Nhà máy sản xuất thứ 2 của Hyundai Thành Công được khởi công từ giữa 2018 và dự kiến khánh thành vào 2019.

Sự xuất hiện đầy tiếng vang của VinFast và những thành công của Thaco và Hyundai Thành Công đầu tư, mở rộng sản xuất là những tín hiệu vui của ngành công nghiệp ôtô Việt Nam dù vẫn phải tiếp tục cạnh tranh khốc liệt khi thuế nhập khẩu trong khu vực ở mức 0%.

Hương Ly

Sự kiện sắp tới