Xuất khẩu thủy sản gặp nhiều rào cản

2:36:24 PM | 7/6/2019

Ngành thủy sản đang gặp một số trở ngại về rào cản thương mại, nắng nóng kéo dài khiến giá trị xuất khẩu 5 tháng đầu năm giảm nhẹ.

Theo Bộ Công Thương, 5 tháng năm 2019, xuất khẩu thủy sản giảm 1,82% về lượng và giảm 1% về trị giá so với cùng kỳ năm 2018, đạt 748,2 nghìn tấn, trị giá 3,173 tỷ USD. Dự báo trong thời gian tới, xuất khẩu cá tra sang các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Nhật Bản, ASEAN... sẽ tăng, nhưng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc sẽ gặp khó khăn.

Thống kê từ Bộ Công thương cho thấy, tính đến nay có gần 150 vụ việc phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam được khởi xướng điều tra bởi 18 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong số đó, tại thị trường Mỹ nhiều nhất với 27 vụ, chiếm khoảng 20% tổng số vụ kiện.

Đối với thị trường Trung Quốc, đã có thông tin chính thức về việc 33 mặt hàng thủy sản của Việt Nam được miễn thuế khi xuất khẩu vào Trung Quốc. Theo đó, các mặt hàng này đều thuộc sản phẩm thế mạnh của Việt Nam như: tôm hùm, tôm sú, tôm biển, cá tuyết, nghêu, cá tra đông lạnh, cá basa, cá nục gai, cá ngừ đại dương, cá basa, bạch tuộc... Hiện có hơn 150 doanh nghiệp Việt Nam tham gia xuất khẩu thủy sản sang thị trường Trung Quốc, trong đó có khoảng 45 doanh nghiệp xuất khẩu cá tra, cá basa, gần 50 doanh nghiệp xuất khẩu tôm và một số doanh nghiệp hải sản.

Tuy nhiên, thị trường này ngày càng yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Trung Quốc đã đầu tư xây dựng, nâng cấp các phòng kiểm nghiệm, kiểm dịch chất lượng hàng hóa quy mô lớn tại khu vực giáp biên với trang thiết bị hiện đại, có năng lực kiểm định không thua kém các cơ sở của các thị trường phát triển khác như Hoa Kỳ, Nhật Bản, EU....

Theo kế hoạch, từ ngày 1/10/2019, các lô hàng thực phẩm nhập khẩu vào Trung Quốc đều phải có chứng thư xuất khẩu đi kèm. Do đó, các doanh nghiệp cần chú ý đến phương thức sản xuất và xuất khẩu. Cụ thể, cần lưu ý các yêu cầu mới về chất lượng, truy xuất nguồn gốc cũng như các quy định, tiêu chuẩn về bao bì, đóng - ghi nhãn hàng hóa và mã vạch vùng miền để xuất khẩu bền vững cũng như nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.

Đối với tôm, xuất khẩu sẽ tiếp tục đối mặt với khó khăn do sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường và giá sẽ tiếp tục ở mức thấp. Do từ đầu năm 2019 đến nay thời tiết khá thuận lợi, nguồn cung tôm từ các nước nuôi tôm có sản lượng lớn như Ấn Độ, Ecuador, Indonesia Thái Lan... đều tăng so với cùng kỳ năm 2018. Từ tháng 6/2019 nguồn cung tôm cung cấp ra thị trường toàn cầu sẽ tăng mạnh do các nước sản xuất lớn vào vụ thu hoạch như: Việt Nam, Thái Lan, Trung Quốc. Do đó, giá tôm được dự báo sẽ tiếp tục ở mức thấp.

Đối với thị trường Hoa kỳ, theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), dự báo trong quý 2 năm nay, xuất khẩu cá tra sang Hoa Kỳ sẽ tiếp tục giảm. Trước đó, trong thời gian chờ phán quyết thuế giá trị xuất khẩu sang thị trường này đã giảm 22,8% (tháng 2) và 44,4% (tháng 3) so với cùng kỳ năm 2018.

Từ năm 2016, việc xuất khẩu hàng vào thị trường Hoa kỳ ngày càng khó hơn. Có thể kể đến mốc đầu tiên bắt đầu từ việc thay đổi quy định về luật an toàn thực phẩm mới của Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA). Theo đó, các doanh nghiệp nước ngoài muốn xuất khẩu vào thị trường này phải có pháp nhân hoặc đại diện pháp nhân tại Mỹ và do Chính phủ Mỹ cấp. Chỉ với quy định này, có gần 800 DN Việt, vốn đang xuất khẩu lâu năm vào Mỹ, bị loại khỏi thị trường này.

Những rào cản về an toàn vệ sinh thực phẩm, quy cách bao bì và đặc biệt là truy xuất nguồn gốc sản phẩm cũng thay đổi theo hướng ngặt nghèo hơn, khiến DN có vốn, quy mô đầu tư nhỏ không thể đáp ứng. Ví dụ, quy định về truy xuất nguồn gốc, sản phẩm của DN phải đảm bảo truy xuất được từ khâu nguyên liệu đầu vào, đến quá trình sơ chế, vận chuyển, nhập qua cửa khẩu và đến tận tay người tiêu dùng.

Mới đây, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa ban hành kết luận cuối cùng của đợt rà soát thuế chống bán phá giá lần thứ 14 (POR14) đối với sản phẩm cá tra-basa của Việt Nam xuất sang Hoa Kỳ.Theo kết quả đợt xem xét hành chính lần thứ 14 (POR14), mức thuế tối đa mà các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra Việt Nam phải chịu lên tới 3,87 USD/kg. Mức thuế cuối cùng này tăng cao hơn so với kết quả sơ bộ đã được công bố hồi tháng 9/2018. Hiện tại, Bộ Công Thương khuyến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu liên quan của Việt Nam tiếp tục tham gia hợp tác đầy đủ với DOC trong các đợt rà soát tiếp theo của vụ việc để đảm bảo kết quả khả quan trong vụ việc.

Hương Ly