“Cú huých“ đầu tư vào hệ sinh thái khởi nghiệp

3:40:50 PM | 11/6/2019

Lần đầu tiên Bộ Kế hoạch và Đầu tư khởi xướng, phối hợp cùng Bộ Khoa học và Công nghệ và Quỹ Đầu tư Golden Gate Ventures tổ chức Hội nghị Quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam 2019 (Vietnam Venture Summit 2019). Hội nghị nhằm thúc đẩy mạnh mẽ sự kết nối giữa Chính phủ Việt Nam với các Quỹ đầu tư trong nước và quốc tế để tiếp tục phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam hiện nay.

Hơn 400 triệu USD cam kết đổ vào startup của Việt Nam

Lần đầu tiên, hơn 100 quỹ đầu tư quốc tế sẽ có mặt tại Vietnam Ventures Summit 2019 - để tìm hiểu về Hệ sinh thái khởi nghiệp trong nước, tìm kiếm cơ hội hợp tác, đầu tư. Sự kiện này đã quy tụ những tên tuổi lớn như Softbank Vision Fund; Sequoia, SK, Temasek, Insignia, Golden Gate Venture, Hanwha... , là các quỹ hàng đầu đến từ Thung lũng Silicon, Nhật Bản, Singapore, Hàn Quốc... kết nối trao đổi về các xu hướng phát triển mới.

Báo cáo thường niên về tình hình đầu tư khởi nghiệp năm 2018 của Topica Founder Institute (TFI), trong năm 2018 các công ty khởi nghiệp Việt Nam đã nhận được 889 triệu USD đầu tư trong 92 thương vụ với các Quỹ đầu tư trong và ngoài nước, gấp 3 lần so với năm 2017 (cùng số thương vụ) và gấp 6 lần năm 2016.

Đồng thời, Báo cáo của KrAsia, Bain&Co cho thấy: đối với đầu tư vào khởi nghiệp giai đoạn đầu (early stage investment, i.e. “Seed” or “Series A” investment), Việt Nam đã thu hút khoảng 150 triệu USD đầu tư trong năm 2018, gấp đôi của năm 2017. Dự kiến trong các năm tới, các startup giai đoạn đầu của Việt Nam sẽ tiếp tục thu hút những khoản đầu tư lớn với ước tính của các năm 2019, 2020 và 2021 lần lượt là 205 triệu USD, 320 triệu USD và 440 triệu USD.

Ngay tại diễn đàn, Bộ KH&ĐT và quỹ Golden Gate Ventures đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác để phát triển startup và các tổ chức trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Việt Nam. Đồng thời, 18 quỹ đầu tư mạo hiểm cam kết đầu tư 425 triệu USD tương đương 10.000 tỉ trong 3 năm tới cho các startup của Việt Nam. Trong đó, Quỹ đầu tư DT&I Hàn Quốc quyết định sẽ đầu tư cho Startup Propzy số tiền 1,4 triệu USD trong quý 2 năm nay. Quỹ VinaCapital sẽ ký kết thoả thuận hợp tác chiến lược với 2 Quỹ của Hàn Quốc để đánh dấu việc Quỹ này dự kiến sẽ đầu tư 100 triệu USD cho các doanh nghiệp khởi nghiệp tại Việt Nam trong vòng 3 năm tới. Trong đó, Phòng Thương mại Châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cũng chia sẻ thông tin về Quỹ mới nhất của EU, trị giá 3 tỷ Euro dành cho các starup…

Ấn tượng Hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam

Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam nhận xét: nhìn vào con số đầu tư và ý kiến của các diễn giả quốc tế có thể hiểu phần nào vì sao các nhà đầu tư quan tâm đến Việt Nam. Việt nam có sự ổn định, hoà bình, tốc độ tăng trưởng cao liên tục, tinh thần không ngừng đổi mới, sáng sẽ tạo ra cơ hội mới cho tất cả mọi người. Từ các startup đến những DN, nhà đầu tư đều có thể tìm thấy ở Việt Nam cơ hội kinh doanh, cơ hội hoàn thiện bản thân, cống hiến, lập nghiệp và đem lại những điều tốt đẹp cho cộng đồng, dân tộc, rộng hơn là cả thế giới.

Hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam trong những năm vừa qua đã tăng trưởng hết sức ấn tượng cả về số lượng và chất lượng. Nếu năm 2012, Việt Nam có khoảng 400 công ty khởi nghiệp, thì năm 2015 đã tăng hơn 4 lần, đạt 1.800 startup. Trong hai năm 2017-2018 đã phát triển mạnh mẽ với con số hiện có khoảng 3.000 doanh nghiệp.

Hiện nay, hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đang phát triển với hơn 40 quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động, tăng gấp đôi so với 2015. Nhiều tập đoàn lớn trong nước đã tham gia vào đầu tư mạo hiểm như FPT, Viettel, Vingroup, CMC, CenGroup ... và hơn 40 cơ sở ươm tạo, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, 60 khu không gian làm việc chung trên cả nước. Tuy nhiên, so với các nước trong khu vực, hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam vẫn còn tương đối non trẻ và chưa kết nối chặt chẽ với nhau. Các yếu tố tạo nên sự thành công của startup bao gồm hạ tầng, thể chế chính sách, tài chính, nguồn vốn đầu tư, thị trường và văn hóa vẫn còn tiếp tục được hoàn thiện từng bước.

Theo Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng Việt Nam thu hút được mạnh mẽ sự quan tâm của các nhà đầu tư mạo hiểm bởi các yếu tố: Có nguồn nhân lực công nghệ dồi dào; Là thị trường năng động, nhiều tiềm năng; Cộng đồng DN khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng; Nhiều công ty khởi nghiệp có mức độ công nghệ và đổi mới sáng tạo cao, không lặp lại các mô hình và ý tưởng kinh doanh đã được triển khai ở các quốc gia khác… Thực tế là nhiều startup Việt đã vươn ra khu vực và thế giới, nhận được đầu tư của nhiều dòng vốn quốc tế. Điển hình như Abivin đã trở thành nhà vô địch của cuộc thi World Cup Start-up năm 2019 với giải thưởng trị giá 1 triệu USD. “Mặc dù vậy, đổi mới sáng tạo gắn với tăng trưởng và phát triển của Việt Nam vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, còn nhiều dư địa chưa được khai thác, tận dụng để phát triển”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh, thời gian qua, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo ở Việt Nam đã được quan tâm phát triển mạnh cả về chính sách, hạ tầng, thiết chế tài chính và dịch vụ hỗ trợ cùng với văn hóa khởi nghiệp sáng tạo ngày càng được khuyến khích mạnh mẽ trong giới trẻ. Nhiều chương trình hỗ trợ đã được triển khai, như:  Chương trình Đối tác đổi mới sáng tạo Việt Nam - Phần Lan (IPP) đã thúc đẩy hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo từ rất sớm; Đề án Thương mại hóa công nghệ theo mô hình thung lũng Silicon tại Việt Nam (VSV - Vietnam Silicon Valley); Các Đề án: "Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025", "Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025", "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017-2025" được phê duyệt và triển khai với mục tiêu hỗ trợ các start-up đủ tiềm lực để phát triển.

Cam kết của Chính phủ

Số liệu 3 năm gần đây cho thấy lượng vốn mà các DN startup nhận được từ các quỹ đầu tư tăng rất nhanh. Năm 2016 so với năm 2015 tăng 49%. Năm 2017 so với năm 2016 tăng 42%. Năm 2018 so với năm 2017 tăng 205%. “Hy vọng năm 2019 chúng ta sẽ có bước tăng trưởng ấn tượng”, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nói.

Để duy trì  sức hấp dẫn của startup Việt Nam, Phó Thủ tướng, nhấn mạnh vai trò của Chính phủ và các cơ quan Chính phủ, chính quyền các địa phương trong nhiệm vụ cải thiện mạnh mẽ hơn môi trường kinh doanh. Bên cạnh đó, rất cần những bước đột phá mạnh mẽ trong phát triển công nghệ thông tin (CNTT) và những ngành kinh tế ứng dụng nhiều CNTT. Đồng thời, tiếp tục chú ý tốt hơn đến giáo dục, khoa học-công nghệ, vốn là một trong những điểm thu hút các quỹ đầu tư mạo hiểm, startup công nghệ, bằng những điều kiện đảm bảo cụ thể, nhất là các chính sách về kinh tế. Phó Thủ tướng mong muốn các quỹ đầu tư mạo hiểm thực sự đổi mới, kết hợp chặt chẽ với các nhà đầu tư, có những thích nghi cần thiết để cùng đồng hành, cùng phát triển sản phẩm với các DN startup.

Là cơ quan thay mặt Chính phủ trong nhiệm vụ hình thành, thúc đẩy phát triển, Hệ sinh thái khởi nghiệp ở Việt Nam, Bộ trưởng KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng cũng cam kết đối thoại và thảo luận thường xuyên với cộng đồng các nhà đầu tư mạo hiểm. Bộ KH&ĐT cũng cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với các Bộ, cơ quan liên quan triển khai xây dựng các giải pháp thích hợp, nhanh chóng giải quyết các khó khăn để khơi thông và không ngừng tăng cường dòng vốn vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Hiện Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã xây dựng dự thảo chiến lược quốc gia về cách mạng công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0), đang tổng hợp các ý kiến bộ ngành.

Bộ cũng đang phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia. Trung tâm sẽ có quy mô lớn, phát huy đầy đủ vai trò bệ đỡ cũng như kết nối. Dự kiến trung tâm này có thể khánh thành vào cuối năm 2020.

Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng

Nguyễn Thanh