100 doanh nghiệp gia đình “tìm công thức” để chuyển giao kế nghiệp

9:40:30 AM | 27/6/2019

Nhân Ngày Gia đình Việt Nam (28/6), tại Hà Nội, Hội đồng Doanh nghiệp Gia đình Việt Nam cùng với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Báo Diễn đàn Doanh nghiệp đã tổ chức sự kiện thường niên lần thứ 3 với chủ đề: Thực trạng và giải pháp chuyển giao kế nghiệp thành công.

100 doanh nghiệp gia đình lớn nhất đóng góp khoảng 25% GDP của cả nước

Phát biểu tại sự kiện, TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI cho rằng, doanh nghiệp gia đình hay rộng ra là kinh tế gia đình chính là hạt nhân của nền kinh tế tại bất cứ quốc gia nào. Theo nhiều khảo sát, 10 DNGĐ lớn nhất trên thế giới hiện nay có tổng số vốn lên đến trên 3.000 tỷ USD. Điều này đồng nghĩa những DNGĐ của nền kinh tế thế giới hiện lớn hơn quy mô nền kinh tế Việt Nam. Do đó có thể hiểu họ chính là một nền kinh tế.

Theo TS. Vũ Tiến Lộc, hiện các doanh nghiệp gia đình đang đóp góp khoảng 40% GDP cho nền kinh tế toàn cầu, trong đó phải kể đến những thương hiệu nội tiếng như Hermès, Ford, Toyota, Samsung, Hyundai, Estée Lauder….

Tại Việt Nam, 95% DN Việt Nam là doanh nghiệp gia đình và 100 doanh nghiệp gia đình lớn nhất Việt Nam đóng góp khoảng 25% GDP của cả nước. Trong danh sách 50 công ty niêm yết tốt nhất Việt Nam có nhiều doanh nghiệp gia đình và không ít trong số này có cổ phiếu thuộc nhóm mã bluechips trên thị trường chứng khoán như Công ty cổ phần (CTCP) Hàng không Vietjet, Tập đoàn Thành Công, Tập đoàn KIDO…

Kinh nghiệm thành công của các tập đoàn, doanh nghiệp gia đình trên thế giới cũng cho thấy bài học tuyển dụng các thành viên vào vị trí quản trị phải chuyên ngiệp. Thậm chí, nếu thành viên gia đình không đảm bảo năng lực quản trị hoàn toàn có thể tuyển dụng nhân sự quản trị từ bên ngoài. Tuy nhiên, các thành viên gia đình sẽ thuận lợi hơn nhiều so với nhân sự từ bên ngoài bởi bên cạnh năng lực trong quản trị sẽ là sự gắn kết gia đình.

Ông David Tay – Giám đốc Phát triển kinh doanh của PwC Malaysia và Việt Nam cho rằng, giai đoạn mong manh nhất đối với một doanh nghiệp gia đình là giai đoạn DN được truyền từ thế hệ sáng lập sang thế hệ tiếp theo. Tuy nhiên, theo khảo sát doanh nghiệp gia đình năm 2018 của PwC với 2.953 người tham gia tại 53 quốc gia cho thấy chỉ có 15% các doanh nghiệp gia đình có kế hoạch chuyển giao kế nghiệp bài bản, 85% còn lại mang tính cảm tính.

“Theo khảo sát của PwC, chỉ có 30% doanh nghiệp gia đình thực hiện chuyển giao thành công sang thế hệ thứ 2, 12% chuyển giao thành công sang thế hệ thứ 3 và chỉ 3% chuyển giao thành công sang thế hệ thứ 4 và các thế hệ tiếp theo. Đồng thời, khi PWC tiến hành khảo sát về kế hoạch của các doanh nghiệp gia đình Việt Nam trong thời gian tới cho thấy, chỉ 57% DN sẽ có kế hoạch chuyển giao trong 10 năm tới” – ông David Tay chia sẻ thêm.

Thế hệ kế nghiệp cần được tin tưởng và được trao quyền

Với cương vị là những người khởi tạo và phát triển doanh nghiệp, tại buổi giao lưu có rất nhiều doah nhân thế hệ F1 đã chia sẻ những kinh nghiệm cũng như lo lắng của mình khi chuyển giao cho thế hệ F2.

Ông Phạm Văn Thể, Tổng giám đốc CTCP Tập đoàn Hoàng Hà chia sẻ, mặc dù đa số các doanh nhân đều có những định hướng về nghề nghiệp và đào tạo cho thế hệ kế cận từ rất sớm, thậm chí được đào tạo tại những nền giáo dục tiên tiến nhưng đa số các doanh nghiệp gia đình đều gặp nhiều khó khăn trong quá trình chuyển giao cho thế hệ F2 cũng như những thế hệ tiếp theo. Trong đó có nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan.

 “Cả con trai và con gái tôi đều du học tại nước ngoài trong ngành tài chính và marketing. Nhưng khi tham gia vào hoạt động của doanh nghiệp, như con trai tôi phụ trách mảng tài chính thì rất tốt nhưng khi tham gia vào hoạt động quản trị lại gặp khó khăn. Bởi những kinh nghiệm học được ở nước ngoài nếu áp dụng một cách máy móc vào môi trường tại Việt Nam thì người lao động sẵn sàng bỏ việc và không hiệu quả. Hiện Tập đoàn Hoàng Hà vẫn gặp khó khăn trong việc chuyển giao kế nghiệp. Trước đây tôi dự định là đến năm 60 tuổi sẽ nghỉ hưu nhưng năm nay tôi đã 60 tuổi rồi nhưng việc chuyển giao vẫn chưa đạt yêu cầu”, ông Thể chia sẻ thêm.

Cùng quan điểm với ông Thể, bà Ninh Thị Ty, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tập đoàn May Hồ Gươm, cũng cho biết thêm, bản thân thế hệ F2 cũng chịu áp lực không nhỏ khi nhận chuyển giao từ thệ hệ F1 nhưng đôi khi thế hệ F1 lại không hiểu và thông cảm: “Tôi cho rằng việc thế hệ F2 phải nhận chuyển giao và quản lý một khối tài sản hàng tỷ, chục tỷ và thậm chí lớn hơn nữa sẽ là áp lực hơn rất nhiều so với thế hệ F1 - khi chúng ta mới chỉ quản lý tài sản là vài trăm triệu đồng. Do đó, thế hệ F1 đi trước phải tin tưởng kề vai sát cánh và luôn lắng nghe, đừng chỉ nghĩ thế hệ F2 toàn là thuận lợi” - bà Ty đưa ra quan điểm của mình.

Nói lên quan điểm của mình về vấn đề này, ông Phạm Đình Đoàn, Chủ tịch Hội đồng doanh nghiệp gia đình Việt Nam cho rằng, để doanh nghiệp gia đình Việt Nam phát triển chuyên nghiệp và chuyển giao kế nghiệp thành công, giữa các thế hệ phải thường xuyên đối thoại, phản hồi đồng thời họ phải được trao quyền, làm sao để thế hệ sau phải hiểu được họ có thể làm được tốt hơn. Bên cạnh nỗ lực định hướng từ các thế hệ đi trước thì ý thức, tinh thần học tập của thệ hệ kế nghiệp cũng sẽ quyết định sự chuyển giao thành công.

Lương Tuấn