Tạo đà cho phát triển Fintech tại Việt Nam

9:47:17 AM | 27/6/2019

Theo báo cáo của Vietnam Report, trong 2-3 năm trở lại đây, sự xâm nhập của công nghệ vào lĩnh vực tài chính (Fintech - Công nghệ tài chính) được xem như một trào lưu “hợp thời” trước bối cảnh công nghệ 4.0 phát triển toàn cầu và sự thay đổi hành vi online của khách hàng (bao gồm hoạt động mua sắm, giải trí, mạng xã hội…).

Tăng trưởng ấn tượng

Theo thống kê của Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN), số lượng giao dịch thanh toán nội địa qua thẻ ngân hàng trong quý 1/2019 đã tăng 18,45%, số lượng giao dịch tài chính qua kênh Internet tăng khoảng 66% so với cùng kỳ năm ngoái. Hoạt động thanh toán điện tử, nhất là qua điện thoại di động cũng tăng trưởng mạnh mẽ cả về số lượng và giá trị giao dịch (tăng tương ứng 97,75% và 232,3%).

Theo số liệu khảo sát các ngân hàng thương mại (NHTM) đang hoạt động tại Việt Nam do Vietnam Report thực hiện, 100% ngân hàng được hỏi cho biết, dự định sẽ hợp tác với các công ty Fintech trong lĩnh vực thanh toán nhằm hướng đến mục tiêu “thanh toán không tiền mặt”. Một số mô hình thành công hiện nay như Uber, Grab, Alibaba, Amazon… đang ứng dụng công nghệ có liên kết thanh toán với các ngân hàng.

Theo số liệu khảo sát các ngân hàng thương mại đang hoạt động tại Việt Nam do Vietnam Report thực hiện, 100% ngân hàng được hỏi cho biết, họ dự định sẽ hợp tác với các công ty fintech trong lĩnh vực thanh toán nhằm hướng đến mục tiêu “thanh toán không tiền mặt”. Một số mô hình thành công hiện nay như Uber, Grab, Alibaba, Amazon… đang ứng dụng công nghệ có liên kết thanh toán với các ngân hàng.

Bên cạnh các công ty FinTech, nhiều tập đoàn, công ty lớn cũng đã nhảy vào cuộc chơi này để tận dụng số lượng người dùng sẵn có. Zion - công ty con của VNG, ra mắt ví điện tử ZaloPay hoạt động song song với cổng thanh toán 123pay trước đó, tích hợp cộng đồng 70 triệu người dùng chat Zalo. Chi nhánh tại Việt Nam của Garena là Vietnam eSports đã cho ra mắt ví điện tử TopPay với hơn 20000 điểm giao dịch trên toàn quốc và số lượt tải về TopPay trên Play Store vượt ngưỡng 100000. Dịch vụ thanh toán GrabPay cũng đang chạy các hoạt động khuyến mãi trên toàn Đông Nam Á để tận dụng con số 27 triệu người dùng.

Do được phát triển trên nền tảng hệ thống công nghệ thông tin và viễn thông, không cần mạng lưới chi nhánh và phòng giao dịch rộng khắp như ngân hàng, các sản phẩm, dịch vụ do doanh nghiệp Fintech cung ứng đã và đang thu hút được các đối tượng khách hàng đa dạng, không chỉ là các khách hàng sử dụng dịch vụ tài chính truyền thống, mà đặc biệt là các khách hàng còn gặp hạn chế trong việc tiếp cận các dịch vụ tài chính do những rào cản về thủ tục hoặc địa lý như những người dân sống ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và hải đảo.

Các thành phần chính trong hệ sinh thái Fintech bao gồm Chính phủ, các doanh nghiệp và các tổ chức tài chính. Theo đó, các thành phần này vừa đóng góp thế mạnh riêng của mình vào Fintech, vừa đồng thời hưởng các lợi ích từ Fintech mang lại.

Tại Việt Nam, bên cạnh loại hình Fintech trong lĩnh vực thanh toán, còn xuất hiện một số doanh nghiệp khởi nghiệp hoạt động ở những loại hình Fintech khác như gọi vốn (FundStart, Comicola, Betado, FirstStep...), dịch vụ cho vay trực tuyến (LoanVi, Trust Circle), chuyển tiền (remit.vn), quản lý dữ liệu tài chính cá nhân (BankGo, Moneylover, Mobivi...), cầm đồ online (F88)... Có thể thấy, lĩnh vực Fintech là một lĩnh vực đầy tiềm năng tại Việt Nam xét theo quy mô dân số và lợi thế so sánh về nguồn nhân lực trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Tuy nhiên, ngoại trừ hoạt động Fintech trong lĩnh vực thanh toán đã bước đầu có khuôn khổ pháp lý, các lĩnh vực Fintech khác hiện chưa có khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh để gia nhập thị trường và phát triển kinh doanh bền vững.

Thận trọng để kiểm soát Fintech

Sự phát triển của Fintech vô hình chung khiến việc quản lý lưu thông tiền tệ của Chính phủ và NHNN trở nên phức tạp hơn. Tại Việt Nam dự kiến sẽ có gần 100 công ty Fintech tham gia, đòi hỏi cần có cơ chế pháp luật để quản lý hoạt động của các công ty này. Đồng thời, NHNN cũng cần có các văn bản điều chỉnh và bổ sung các nguyên tắc trong quản lý hoạt động thanh toán, chuyển tiền quốc tế, các quy định về cung ứng dịch vụ thanh toán qua trung gian… để giảm thiểu tối đa các rủi ro tài chính có thể xảy ra.

Sự lo ngại phát sinh các vấn đề an ninh tài chính và bảo mật thông tin khách hàng. Việc thanh toán trực tuyến hay thanh toán qua di động sẽ thúc đẩy một nền kinh tế sử dụng ít tiền mặt, thuận tiện hơn, tuy nhiên vấn đề bảo mật và an ninh được người dùng quan tâm nhiều hơn, nhất là khi các vụ lừa đảo, mất tiền trong tài khoản ngân hàng… đang ngày càng gia tăng.

Xu thế Fintech là tất yếu với tốc độ phát triển rất nhanh, đòi hỏi các ngân hàng phải nhanh chóng tham gia để đáp ứng nhu cầu của khách hàng trong khi trình độ công nghệ, vốn, nhân sự… đều còn rất hạn chế. Các NHTM lớn mặc dù có đủ vốn đầu tư, song họ cũng phải cân nhắc khi đặt trong bài toán chi phí, lợi nhuận và những ưu tiên chiến lược trong năm 2019.

Trên thực tế, trong những năm qua, Ngân hàng Nhà nước đã và đang chủ động trong việc tiếp cận vấn đề, cũng như đối thoại với các doanh nghiệp trong lĩnh vực Fintech để có thể kịp thời tháo gỡ những vướng mắc, tạo điều kiện cho việc gia nhập thị trường của các công ty này.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới đều đã có sự quan tâm đặc biệt và đưa ra các chính sách, kế hoạch, hành động cụ thể nhằm thúc đẩy, hỗ trợ sự phát triển của các doanh nghiệp Fintech một cách bền vững, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Quyết định số 328/QĐ-NHNN ngày 16/3/2017 thành lập Ban chỉ đạo và Tổ giúp việc về lĩnh vực Fintech của Ngân hàng Nhà nước, bao gồm các thành viên đến từ các Vụ, Cục chức năng thuộc Ngân hàng Nhà nước. Ban chỉ đạo có nhiệm vụ tham mưu đề xuất tới Thống đốc các giải pháp cho các doanh nghiệp Fintech hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng nhằm xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển phù hợp với chủ trương, định hướng của Chính phủ; hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hệ sinh thái, cơ chế quản lý để tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp này phát triển hiệu quả và lành mạnh.

Hương Giang