Hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ trên đà phát triển mạnh mẽ

10:29:43 AM | 4/7/2019

Sau 25 năm dỡ bỏ cấm vận thương mại với Việt Nam, thương mại song phương Việt –Hoa Kỳ đã tăng gần 120 lần, từ 450 triệu USD vào năm 1994 lên hơn 60 tỷ USD vào năm 2018. Nhiều năm liên tục, Hoa Kỳ luôn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam và Việt Nam là một trong những thị trường xuất khẩu có mức tăng trưởng cao nhất của Hoa Kỳ.

Tăng trưởng ấn tượng

Thông tin từ Bộ Công Thương cho thấy, kể từ khi Việt Nam và Hoa Kỳ ký kết Hiệp định Thương mại song phương vào tháng 7/2000 (bắt đầu có hiệu lực từ tháng 12/2001), thương mại 2 chiều giữa hai nước đã có những bước tăng trưởng vượt bậc. Đặc biệt, năm 2018 kim ngạch XK Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ đạt 47,5 tỷ USD, tăng 14,2% so với cùng kỳ, nhập khẩu từ Hoa Kỳ năm 2018 đạt 12,8 tỷ USD, tăng 36,7% và thị trường Hoa Kỳ chiếm tỷ trọng tới 19,52% tổng kim ngạch XK cả nước. Cán cân thương mại hàng hóa Việt Nam với Hoa Kỳ trong năm 2018 đạt thặng dư gần 34,8 tỷ USD, bằng 73,2% trị giá xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ.

Theo số liệu của Cơ quan thống kê Liên Hợp Quốc (UNCOMTRADE), tổng trị giá xuất khẩu hàng hóa của Hoa Kỳ trong năm 2017 đạt 1.784 tỷ USD ra thị trường thế giới, trong đó Việt Nam là nước nhập khẩu hàng hóa lớn thứ 31 của Hoa Kỳ, chỉ chiếm 0,5% trong tổng trị giá xuất khẩu hàng hóa của Hoa Kỳ. Cũng theo nguồn số liệu này, trong năm 2017, Hoa Kỳ nhập khẩu hàng hóa trị giá lên đến 2.407 tỷ USD từ tất cả đối tác thương mại, trong đó hàng hóa từ Việt Nam xếp vị trí thứ 12, chiếm tỷ trọng 2% trong tổng trị giá nhập khẩu của Hoa Kỳ.

Tổng trị giá 10 nhóm mặt hàng lớn nhất của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ trong năm 2018 đạt 40,58 tỷ USD, chiếm 85,4% trong tổng trị giá xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Hàng dệt may là nhóm mặt hàng có trị giá xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ với trị giá trong năm 2018 đạt 13,7 tỷ USD, tăng 11,6% so với năm 2017. Các nhóm mặt hàng lớn tiếp theo: giày dép các loại đạt 5,82 tỷ USD, tăng 13,9%; điện thoại các loại và linh kiện đạt 5,41 tỷ USD, tăng 46,1%; gỗ và sản phẩm gỗ  đạt 3,9 tỷ USD, tăng 19,3%; máy móc thiết bị dụng cụ & phụ tùng đạt 3,4 tỷ USD, tăng 40,3%...

Trong năm 2018, tổng trị giá nhập khẩu của 10 nhóm mặt hàng lớn nhất có xuất xứ từ Hoa Kỳ năm 2018 đạt hơn 8,97 tỷ USD, chiếm 70,4% trong tổng trị giá nhập khẩu hàng hóa có xuất xứ Hoa Kỳ. Các doanh nghiệp Việt Nam đã nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện có xuất xứ từ Hoa Kỳ trị giá lên đến 3,1 tỷ USD, tăng 9,6% so với năm 2017; nhập khẩu bông các loại đạt 1,47 tỷ USD, tăng 24,6%; nhập khẩu máy móc thiết bị dụng cụ & phụ tùng đạt 1,05 tỷ USD, tăng 3,9%...

Tổng cục Hải quan ghi nhận trong năm 2018, có gần 7,2 nghìn doanh nghiệp Việt Nam đã xuất khẩu hàng hóa ra thị trường lớn nhất thế giới này, tăng 7,6% so với năm 2017. Trong khi đó ở chiều ngược lại, có nhiều doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu hàng hóa từ Hoa Kỳ hơn số lượng doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trường này. Cụ thể, trong năm 2018, trên phạm vi cả nước có đến 13,2 nghìn doanh nghiệp đã nhập khẩu hàng hóa có xuất xứ từ Hoa Kỳ, tăng 6,3% so với một năm trước đó.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 5 tháng đầu năm 2019 ước tính đạt 202,02 tỷ USD. Trong đó, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu ước tính đạt 100,74 tỷ USD, tăng 6,7% so với cùng kỳ năm 2018. Về thị trường hàng hóa xuất khẩu 5 tháng qua, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 22,6 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, một số mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ cao là điện thoại và linh kiện tăng 109,2%; điện tử, máy tính và linh kiện tăng 58,4%; hàng dệt may tăng 9,8%.

Các chuyến thăm của Tổng thống Hoa Kỳ tới Việt Nam trong năm 2017 và 2019 cũng mang tới cho các doanh nghiệp Hoa Kỳ những thỏa thuận mua hàng hóa trị giá hàng chục tỷ USD kí với các đối tác Việt Nam. Trong khi đó Việt Nam đang tiếp tục chủ trương cải thiện môi trường đầu tư cho các doanh nghiệp Hoa Kỳ ở Việt Nam và đang tạo điều kiện đối với các vấn đề mà Hoa Kỳ quan tâm, như: nhập khẩu ôtô, an ninh mạng, thanh toán điện tử và tài chính-tiền tệ...

Gỡ bỏ rào cản để phát triển

Mặc dù quan hệ kinh tế song phương giữa 2 nước Việt - Hoa Kỳ đã có bước phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua, tuy nhiên, một số ngành hàng như thủy, hải sản, nông sản thực phẩm, đã gặp nhiều rào cản phi thuế quan khi đối mặt với các quy định, quy chuẩn khắt khe làm tăng chi phí sản xuất cho DN, giảm lợi thế cạnh tranh.

Theo Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 10 đến15 năm qua, 90% mặt hàng cá da trơn bán tại Mỹ nhập khẩu từ Việt Nam, thế nhưng từ tháng 8/2018 sản phẩm này khi nhập khẩu vào Hoa Kỳ sẽ chịu sự kiểm tra của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ. Tháng 5/2019 vừa qua, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã tăng thuế chống bán phá giá với cá tra Việt Nam trong kết quả cuối cùng của đợt xem xét hành chính lần thứ 14 (POR14) đối với các lô hàng cá tra Việt Nam nhập khẩu vào Hoa Kỳ trong giai đoạn 1/8/2016 đến 31/7/2017. Những quy định này sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình xuất khẩu.

Việt Nam đang tiếp tục chủ trương cải thiện môi trường đầu tư cho các doanh nghiệp Hoa Kỳ ở Việt Nam và đang tạo điều kiện đối với các vấn đề mà Hoa Kỳ quan tâm, như: nhập khẩu ôtô, an ninh mạng, thanh toán điện tử và tài chính-tiền tệ...

Nhiều chuyên gia nhận định, tranh chấp thương mại ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc chắc chắn đang thúc đẩy xu hướng các nhà sản xuất tại Mỹ dịch chuyển sang Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam. Với ưu thế vị trí gần Trung Quốc, cung cấp nguồn lao động với chi phí thấp, cũng như có môi trường kinh doanh đang được cải thiện; đồng thời là một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới và sở hữu nhiều hiệp định FTA thế hệ mới có nhiều ưu đãi thuế quan với các nền kinh tế lớn, Việt Nam có cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu với các đối tác lớn, đặc biệt là Hoa Kỳ.

Các mặt hàng được dự báo sẽ được hưởng những ưu thế là dệt may, da giày, nông sản, gỗ và sản phẩm từ gỗ...Việc hàng Việt Nam có thể lọt qua được rào cản của Mỹ cho thấy các doanh nghiệp đang dần quan tâm hơn đến việc nâng cao giá trị sản phẩm, đồng thời đáp ứng được các quy chuẩn quốc tế.

Sự hỗ trợ để tiếp cận thị trường khu vực và toàn cầu quyết định thành công của các DNNVV
Ông Hardy Diec, Tổng Giám Đốc FedEx Express Đông Dương

Một nghiên cứu gần đây của FedEx, cho thấy tại Việt Nam, tám trong số mười DNNVV trong lĩnh vực xuất nhập khẩu sẽ có hàng hóa xuất khẩu sang các thị trường ngoài APAC, cao hơn mức trung bình của khu vực là 71%. Khoảng 57% trong số đó lạc quan và kỳ vọng vào đà tăng trưởng của hoạt động xuất khẩu ngoài biên giới các nước APAC trong năm tới. Đồng thời, các DNNVV tại Việt Nam thậm chí còn lạc quan hơn về xuất khẩu trong khu vực, với gần hai phần ba số doanh nghiệp dự đoán tăng trưởng doanh thu trong thời gian tới. Những con số trên cho thấy rõ ràng các hoạt động thương mại tại thị trường APAC có nhiều cơ hội đáng kể.

Một số DNNVV ở Việt Nam đã có những bước tiến lớn khi tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Hàng ngàn sản phẩm từ robot đến các thiết bị y tế tối tân, trong đó có rất nhiều sản phẩm được sản xuất bởi các DNNVV, đã giúp Việt Nam mở rộng danh sách đối tác thương mại từ nhiều quốc gia thị trường, bao gồm cả Hoa Kỳ. Thương mại điện tử cũng đang mang đến những cơ hội mới cho các DNNVV tại Việt Nam, với dự kiến tốc độ ​​tăng trưởng doanh thu của thị trường là 15% để đạt mục tiêu hơn 4 tỷ USD vào năm 2022.

Những thay đổi và phát triển này mang lại cho các DNNVV những lợi thế nhưng cũng kèm theo không ít các thách thức đáng ngại. Họ sẽ cần phát triển các kế hoạch chiến lược tập trung và tận dụng sự hỗ trợ sẵn có để gặt hái lợi ích từ các cơ hội tại các thị trường đang hoạt động. Khi có được sự hỗ trợ phù hợp, các DNNVV sẽ có điều kiện để thúc đẩy tăng trưởng kinh doanh.

Một trong những yếu tố quan trọng để hỗ trợ các DNNVV tham gia vào thương mại toàn cầu đó là môi trường pháp lý phù hợp. Các chính sách cải cách tạo thuận lợi thương mại là yếu tố quan trọng để giảm thời gian và chi phí cho các hoạt động thương mại và hành chính, đặc biệt đối với các nhà xuất khẩu vừa và nhỏ, những người bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi các quy trình thủ tục hải quan khác nhau trên thế giới.

Việc nâng cao kiến thức về các quy tắc thương mại cũng như các quy trình và thách thức khi khai thác thị trường mới cho các DNNVV cũng cực kỳ quan trọng. Mở rộng kết nối và tiếp cận nguồn thông tin từ các cơ quan ban ngành và hiệp hội DNNVV có thể giúp doanh nghiệp tìm hiểu về các vấn đề và điều kiện của thị trường hiện tại.

Hương Ly