Nông thôn mới khởi sắc nhờ nguồn vốn được khai thông

2:18:27 PM | 5/7/2019

Tính đến tháng 6/2019, cả nước có 4.402 xã (đạt 49,38%) đạt chuẩn nông thôn mới, có 76 đơn vị cấp huyện thuộc 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn, hoàn thành xây dựng nông thôn mới; bình quân mỗi xã đạt 15,26 tiêu chí, không còn xã dưới 5 tiêu chí.

Xóa được nợ đọng xây dựng cơ bản

Một trong những giải pháp hiệu quả góp phần đạt được những kết quả quan trọng trong thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là sự huy động nguồn lực xã hội để thực hiện chương trình. Trong giai đoạn 2011 – 2015, điều kiện kinh tế cả nước còn khó khăn, ngân sách hạn hẹp, nhà nước vẫn ưu tiên hằng năm tăng nguồn lực đầu tư cho chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Trong 5 năm, cả nước đã huy động được khoảng 851.380 tỷ đồng đầu tư cho chương trình.

Chỉ trong 3 năm (từ năm 2016 - 2018) của giai đoạn 2, tổng nguồn lực huy động cho nông thôn mới là trên 900.493 tỷ đồng (vượt cả 5 năm của giai đoạn 1). Nhiều địa phương đã vận động, khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất xi măng, khai thác đá, cát, sỏi... ủng hộ nguyên vật liệu xây dựng cơ sở hạ tầng trên địa bàn; cộng đồng và dân cư đóng góp gần 56.800 tỷ đồng.

Dự kiến năm 2019, cả nước có khả năng huy động được khoảng 367.856 tỷ đồng từ các nguồn lực để đầu tư thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Như vậy, tính chung cả 4 năm (từ năm 2016 - 2019) của giai đoạn 2, tổng nguồn vốn huy động cho xây dựng nông thôn mới đạt 1,27 triệu tỷ đồng (tương đương 54 tỷ USD), cao hơn 50% so với cả 5 năm của giai đoạn 1; trong đó, ngân sách Nhà nước các cấp bố trí trực tiếp cho chương trình là 173,6 nghìn tỷ đồng (tương đương 7,45 tỷ USD).

 Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Trần Thanh Nam: kết quả huy động nguồn lực đã góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới vượt thời gian so với yêu cầu của Quốc hội. Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng tính bền vững của chương trình đi vào chiều sâu khắc phục căn bản một số tồn tại hạn chế của giai đoạn 2011 – 2015; trong đó, dứt điểm xóa được nợ đọng xây dựng cơ bản trong chương trình. Bên cạnh đó, cơ chế phân bổ nguồn lực của giai đoạn 2 cũng có những thay đổi đáng kể với việc ưu tiên bố trí nguồn vốn cho các xã khó khăn với hệ số cao gấp 4 - 5 lần so với các xã khác. Nhờ vậy, cả nước đã xóa được xã dưới 5 tiêu chí và giảm mạnh số xã dưới 10 tiêu chí. Ngành kế hoạch và đầu tư đã tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ giao vốn trung hạn cho cả 5 năm. Điều này giúp các địa phương chủ động cân đối các nguồn lực, ưu tiên hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm hằng năm, tránh dàn trải. Do vậy, các công trình cơ sở hạ tầng thiết yếu ở các xã, các thôn được sớm hoàn thiện và đưa vào sử dụng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn.

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Hiếu chia sẻ tại hội nghị tổng kết phong trào thi đua “ngành Kế hoạch đầu tư và Thống kê chung sức xây dựng NTM” giai đoạn 2011-2020: Bộ KH&ĐT đã tham mưu cho Chính phủ trình Quốc hội ban hành nhiều nghị quyết về cơ chế đặc thù cho hoạt động quản lý sử dụng nguồn vốn đầu tư cho Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM. Theo đó, giúp thay đổi tư tưởng thụ động của các địa phương và bổ sung cơ chế đầu tư linh hoạt. Bộ KH&ĐT cũng ban hành nhiều thông tư khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho NTM. Đồng thời xây dựng cơ chế bổ sung phần thiếu hụt vốn đầu tư, cơ chế người dân hiến đất, không bồi thường… Với phương châm Nhà nước và nhân dân cùng làm như vậy, chi phí ngân sách nhà nước chỉ chiếm 50 - 60% so với cách làm thông thường.

Đa dạng hóa nguồn vốn

Trong 4 năm (2016 - 2019), tổng nguồn vốn huy động cho xây dựng NTM đạt 1,27 triệu tỷ đồng (tương đương 54 tỷ USD), cao hơn 50% so với 5 năm trước đó (2011 - 2015). Đây là kết quả vượt mong đợi để giúp chương trình NTM về đích sớm.

Trong quá trình huy động và sử dụng vốn còn gặp phải những tồn tại, hạn chế: nguồn lực xây dựng nông thôn mới thời gian qua chủ yếu vẫn là nguồn đầu tư công và nguồn tín dụng. Mức độ tham gia của doanh nghiệp còn hạn chế. Việc chỉ đạo, điều hành sử dụng vốn của một số địa phương còn kém hiệu quả, dẫn đến tiến độ giải ngân hàng năm còn chậm, nhất là trong năm 2019. Do vậy, việc tiếp tục xây dựng thể chế, chính sách hỗ trợ, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, tạo sự cạnh tranh bình đẳng, minh bạch, hoàn thiện cơ chế chính sách thúc đẩy phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp. Đồng thời, hoàn thiện mạng lưới thị trường trao đổi hỗ trợ doanh nghiệp và tăng cường xúc tiến thương mại, quản lý thị trường là những vấn đề cấp thiết để chương trình NTM đi vào chiều sâu trong giai đoạn tiếp theo

Ngoài ra, huy động tối đa nguồn lực đầu tư từ ngân sách và xã hội để hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng vùng sâu, vùng xa, thu hẹp khoảng cách vùng miền; xây dựng cơ chế đảm bảo nguồn vốn duy tu, bảo trì, bảo dưỡng công trình sau đầu tư; chú trọng phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị nông sản với sự dẫn dắt của doanh nghiệp; đưa doanh nghiệp trở thành động lực để phát triển nông nghiệp hiện đại, giá trị gia tăng cao hơn cho người sản xuất.

Minh Ngọc