Triển khai hóa đơn điện tử: Còn nhiều khâu vướng

10:21:44 AM | 6/8/2019

“Việc sử dụng hóa đơn điện tử giúp doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian (giảm tới 70% các bước quy trình phát hành và 90% các tranh chấp liên quan đến hóa đơn, rút ngắn tới 99% thời gian thanh toán, quản lý hóa đơn, tiết kiệm 80% chi phí cho mỗi hóa đơn)…”

Đây là khẳng định của TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI tại Diễn đàn “Tháo gỡ vướng mắc trong triển khai hóa đơn điện tử” vừa được VCCI, Báo Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với Tổng cục Thuế tổ chức tại Hà Nội.

Ngày 12/9/2018, Chính phủ ban hành Nghị định số 119/2018/NĐ-CP hướng dẫn quản lý, sử dụng hoá đơn điện tử. Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong sử dụng hóa đơn khi bán hàng, cung cấp dịch vụ, Nghị định 119 đã đưa ra lộ trình chuyển đổi từ việc sử dụng hóa đơn tự in, hóa đơn giấy sang hóa đơn điện tử trong vòng 24 tháng. Theo đó, chậm nhất là ngày 1/11/2020 các doanh nghiệp phải hoàn thành việc chuyển đổi sử dụng từ hóa đơn tự in, hóa đơn giấy sang hóa đơn điện tử.

Theo ông Lộc, khi sử dụng hóa đơn điện tử, doanh nghiệp không cần chờ đợi nhận được hóa đơn theo đường bưu điện như cách làm truyền thống. Chỉ trong vài cú nhấp chuột, người mua hàng sẽ nhận được hóa đơn dù đang ở bất cứ nơi nào nếu có internet.

Bên cạnh đó, việc sử dụng hóa đơn điện tử giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính thuế. Khi doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử, về cơ bản, các thủ tục hành chính thuế của doanh nghiệp cũng được thực hiện điện tử. Theo đó, doanh nghiệp chỉ cần thông báo qua mạng gửi đến cơ quan thuế về việc sử dụng hóa đơn điện tử và được sử dụng ngay sau khi thông báo được chấp nhận. 

Ngoài ra, doanh nghiệp không phải đăng ký mẫu hóa đơn điện tử, không phải gửi báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn đến cơ quan thuế do phần mềm tạo hóa đơn điện tử cho phép tự xác định số lượng hóa đơn điện tử sử dụng.

Đối với các cơ quan quản lý, đặc biệt là đại diện cơ quan quản lý thuế, việc sử dụng hóa đơn điện tử cũng giúp cơ quan thuế kịp thời ngăn chặn hóa đơn của các doanh nghiệp bỏ trốn, mất tích, khắc phục tình trạng làm giả hóa đơn, tạo một môi trường kinh doanh lành mạnh cho các doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại điện tử phát triển. Đồng thời, sử dụng hóa đơn điện tử góp phần bảo vệ môi trường, khắc phục được trình trạng gian lận sử dụng bất hợp pháp hóa đơn - lập hóa đơn sai lệch nội dung giữa các liên.

Tuy nhiên, trên thực tế triển khai, các doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm nhà cung cấp hóa đơn điện tử đủ năng lực, đủ uy tín để tư vấn được các nghiệp vụ mà doanh nghiệp quan tâm, hỗ trợ các thủ tục liên quan đến phát hành hóa đơn và các giấy tờ liên quan… Việc áp dụng hóa đơn điện tử rất cần một hạ tầng kỹ thuật tốt, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng sẵn sàng đáp ứng được yêu cầu về mặt hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin - viễn thông…

Bên cạnh đó, theo ông Lộc, hiện tại chi phí áp dụng hóa đơn điện tử vẫn cao hơn nhiều so với việc doanh nghiệp tự in hóa đơn, đó là lý do đầu tiên doanh nghiệp né tránh. Đồng thời, thói quen sử dụng tiền mặt của người dân Việt Nam cũng là nguyên nhân dẫn tới hóa đơn điện tử “chậm” được áp dụng và triển khai trên quy mô lớn.

Để có đủ điều kiện sử dụng hóa đơn điện tử, một trong những điều kiện mà các doanh nghiệp phải có chính là hệ thống máy móc và trang thiết bị đảm bảo cho việc vận hành và sử dụng hóa đơn này. Ngoài ra, còn phải có một hệ thống nhân lực với trình độ cao để có thể sử dụng hóa đơn điện tử. Đó là chưa kể đến sự phụ thuộc hoàn toàn vào máy móc khi có sự cố mất điện hay hệ thống bị lỗi, hoặc mất tín hiệu internet thì các doanh nghiệp sẽ gặp vấn đề với loại hình hóa đơn này. Điều đó có nguy cơ dẫn tới việc chậm trễ trong việc xuất hàng hóa và ảnh hưởng tới công việc kinh doanh của các doanh nghiệp.

Ngoài ra, theo quy định của Luật Giao dịch điện tử, điều kiện để thực hiện giao dịch điện tử khắt khe và phức tạp hơn nên việc triển khai chậm hơn. Hóa đơn điện tử chạy bằng phần mềm phải có chứng thư kĩ thuật số, hạ tầng ngành viễn thông cũng như các điều kiện khác từ phía các doanh nghiệp, như phải kết nối cơ quan thuế và cơ quan liên quan thì mới có thể sử dụng hóa đơn điện tử.

“Mặc dù có nhiều lợi ích khi sử dụng hình thức hóa đơn điện tử nhưng những bất cập được các doanh nghiệp đưa ra qua những cuộc thảo luận của VCCI cũng là điều mà cơ quan chức năng cần xem xét để có hướng giải quyết phù hợp, giúp việc sử dụng hóa đơn điện tử trở thành một giải pháp tốt nhất cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong thời kỳ số hóa”, ông Lộc nói.

Bởi vậy, theo ông Lộc, đề nghị Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế đẩy mạnh tuyên truyền về hành lang pháp lý và lợi ích của việc phát hành hóa đơn điện tử, để các doanh nghiệp hiểu rõ được những lợi ích của việc sử dụng hóa đơn điện tử và triển khai thực hiện sớm loại hình dịch vụ này. 

Ông Nguyễn Hữu Tân
Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách - Tổng cục Thuế

Tính đến tháng 7/2019, số lượng doanh nghiệp đã đăng ký phát hành hoá đơn điện tử có mã của Cơ quan Thuế là 279 doanh nghiệp (tại Hà Nội là 128 doanh nghiệp, tại TP HCM là 118 doanh nghiệp, tại Đà Nẵng là 33 doanh nghiệp). Trong đó, số lượng doanh nghiệp đã xuất HĐĐT có mã là 255 (trong đó, tại Hà Nội có 107 doanh nghiệp đã xuất hoá đơn, tại TP HCM là 117 doanh nghiệp và tại Đà Nẵng là 31 doanh nghiệp.

Tình hình xuất hoá đơn của các doanh nghiệp thì tổng số hoá đơn được xác thực là 8.111.337 hoá đơn/255 doanh nghiệp; Tổng cục thuế đã xác nhận: 8.033.386.244.730 VND.

Về áp dụng hoá đơn điện tử theo Thông tư số 32/2011/TT-BTC thì số lượng người nộp thuế đã thông báo phát hành hoá đơn điện tử theo Thông tư tính đến hết ngày 22/7/2019 như sau: Số lượng người nộp thuế đang hoạt động có thông báo phát hành hoá đơn điện tử là 118.620. Số lượng hoá đơn điện tử (số sử dụng) tính đến thời điểm 30/6/2019 của người nộp thuế đang hoạt động là 2,3 tỷ hoá đơn. 

Ông Nguyễn Khơ Din
Giám đốc khối khách hàng doanh nghiệp, Tập đoàn Công nghệ BKAV, Tổng thư ký CLB chữ ký số và giao dịch điện tử - Hiệp hội An toàn thông tin Việt Nam

Mặc dù Nghị định 119 đã có hiệu lực từ tháng 9/2018 song lại chưa có thông tư hướng dẫn nghị định này. Chính vì vậy, hiện đang có những “khoảng trống” quy định và đánh giá các đơn vị triển khai, quy định về ngày ký, ngày lập hóa đơn chưa rõ ràng, chưa có hưỡng dẫn cho các loại hóa đơn đặc biệt…

Bên cạnh đó, cũng phải kể đến vướng mắc trong hoạt động triển khai chưa đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp như thuế, kho bạc, bảo hiểm, quản lý thị trường.

Ví dụ, cơ quan thuế thì khuyến khích việc sử dụng hóa đơn điện nhưng khi doanh nghiệp dùng hóa đơn điện tử, mang đến kho bạc hay đơn vị bảo hiểm thì lại chưa chấp nhận loại hóa đơn này, yêu cầu doanh nghiệp lại chuyển đổi sang hóa đơn giấy. Việc này làm mất đi ý nghĩa của việc triển khai hóa đơn điện tử. 

Bởi vậy, cần triển khai đồng bộ giữa các cơ quan liên quan. Các cơ quan cần ngồi lại để đưa ra những giải pháp tháo gỡ vướng mắc không gây khó khăn cho doanh nghiệp sử dụng hóa đơn điện tử. 

Đồng thời, cần sớm ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết hơn về hóa đơn điện tử, nên quy định rõ việc lựa chọn đơn vị cung cấp, các vấn đề liên quan ngày ký, ngày lập hóa đơn. Bộ Tài chính, Tổng cục thuế cần đưa ra lộ trình triển khai rõ ràng theo từng giai đoạn cụ thể để tránh dồn vào thời điểm năm 2020. 

Bà Nguyễn Hoài Hương
Tổng công ty Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp quốc phòng (GAET)

Vấn đề nổi cộm hiện nay là chữ kỹ số trên hóa đơn điện tử có bắt buộc thể hiện ngày ký hay không? Chúng tôi đã có văn bản hỏi trực tiếp Tổng cục Thuế nhưng đến nay chưa có văn bản hướng dẫn về việc này. Trong khi đó, các Chi cục thuế tại địa phương yêu cầu bắt buộc phải thể hiện ngày ký, phát hành chữ ký số.

Với hóa đơn giấy trước đây, nếu có sai sót, chỉ cần lập biên bản điều chỉnh và xuất hóa đơn điều chỉnh. Nhưng với hóa đơn điện tử, nếu điều chỉnh 2 nội dung thì phải xuất 2 hóa đơn điều chỉnh. Do đó, đối với khách hàng khi nhận hóa đơn điều chỉnh, họ sẽ khó chấp nhận việc sai sót trên hóa đơn gốc nhưng đi kèm 2,3 hóa đơn điều chỉnh. Điều này cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp.  

Ông Nguyễn Tương
Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam

Để triển khai hóa đơn điện tử, cần giải quyết một số vấn đề: Thứ nhất, cần tạo ra nền tảng cho thực hiện hoá đơn điện tử, đồng bộ hoá trong triển khai hoá đơn điện tử của chính nội bộ các cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Thứ hai, Nghị định 119/2018/NĐ-CP đã được ban hành, nhưng chưa có Thông tư hướng dẫn gây khó cho doanh nghiệp trong việc triển khai hóa đơn điện tử. Thứ ba, hiện có khoảng 200 doanh nghiệp cung ứng dịch vụ kỹ thuật điện tử cho doanh nghiệp ứng dụng hoá đơn điện tử. Trong đó, có những doanh nghiệp lớn và nhỏ nhưng hiện chưa có quy định, tiêu chuẩn cho các doanh nghiệp cung ứng này. Thứ tư, hiện chúng ta làm khai báo hải quan và 1 cửa quốc gia tốt, nhưng việc kết nối với các Bộ, ngành chưa được nhiều, nhất là với các cơ quan thuế, bảo hiểm, kho bạc. Vì vậy, cần giải quyết vấn đề đó để doanh nghiệp thực hiện ứng dụng hoá đơn điện tử.

Bên cạnh đó, vấn đề tuyên truyền và đào tạo cho các cán bộ trong doanh nghiệp cần chú trọng, đồng thời, cần đồng bộ ứng dụng công nghệ thông tin của mọi địa phương, mọi ngành vì logistics là ngành hoạt động trải dài.

Quỳnh Chi