Linh hoạt chính sách tiền tệ để kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô

10:15:27 AM | 23/8/2019

Ngày 20/8, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) hạ giá NDT ngày thứ bảy liên tiếp, đẩy giá đồng tiền này xuống đáy một năm so với USD, tức 6,7671 NDT đổi một USD. Sau thông tin trên, giá NDT trên thị trường quốc tế giảm thêm 0,7% nữa, trước khi hồi phục trở lại.

Theo giới phân tích, trong 3 tháng qua, NDT đã mất giá khoảng 8%. PBOC trước đó cũng từng ám chỉ sẵn sàng chấp nhận nội tệ yếu đi. NDT yếu đi có thể giúp Trung Quốc xuất khẩu được nhiều hàng hóa hơn, vì giá rẻ hơn nếu tính theo USD, bù đắp phần thiệt hại do thuế nhập khẩu của Mỹ. Việc này từ đó sẽ thúc đẩy tăng trưởng GDP, chỉ số đã xuống thấp nhất gần 2 năm trong quý II.

Động thái trên còn là lá bài “tẩy” của Trung quốc trong chiến tranh thương mại Mỹ - Trung. Tuy nhiên hứng chịu hậu quả trước tiên chính là các đối tác thương mại có thặng dư lớn với quốc gia này, trong đó có Việt Nam.

Xuất khẩu hàng Việt Nam - đặc biệt là hàng nông sản giảm ở mức thấp kỷ lục. Xuất khẩu hàng rau trong tháng 7 giảm 44,2% khi đạt 144,2 triệu USD. Tính lũy kế 7 tháng, xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc đạt 1,6 tỷ USD, giảm 8,1% so với cùng kỳ năm 2018.

Trong quan hệ thương mại với Trung Quốc, Việt Nam nhập siêu là chính. Việc Trung Quốc phá giá đồng NDT càng làm nhập siêu của Việt Nam từ Trung Quốc diễn ra với quy mô lớn hơn. 7 tháng đầu năm nay, Việt Nam nhập siêu 19 tỷ USD từ Trung Quốc, tăng 4,5 tỷ USD so với cùng kỳ. Cả năm ngoái, con số nhập siêu là 29 tỷ USD. Không chỉ cạnh tranh trong quan hệ thương mại song phương, hàng hóa Trung Quốc còn gây sức ép đáng kể với Việt Nam trên thị trường thế giới.

Trung Quốc phá giá đồng NDT ảnh hưởng đối với Mỹ không quá lớn nhưng có tác động bất lợi với nhiều nước khác, đặc biệt là những nước xuất khẩu như Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc, Việt Nam… Và điều này sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong trung hạn – theo ông Lê Xuân Nghĩa, thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách tài chính tiền tệ Quốc gia.

Cùng với một mối nguy khác là việc Việt Nam bị Mỹ đưa vào danh sách các quốc gia bị giám sát về thao túng tiền tệ từ tháng 5/2019, câu hỏi đặt ra lúc này là: Liệu Việt Nam có nên phá giá đồng tiền không?

Trong phiên họp thường kì quý II/2019 của Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết NHNN đã phối hợp làm việc với Bộ Tài chính Mỹ xung quanh việc Mỹ mở rộng danh sách các quốc gia cần giám sát (trong đó có Việt Nam). Nội dung làm việc khẳng định chính sách tiền tệ của Việt Nam nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng hợp lí, điều hành tỷ giá linh hoạt phù hợp với diễn biến thị trường và đặc thù của Việt Nam, không có mục đích tạo lợi thế cạnh tranh thương mại quốc tế. Trong những tháng qua, Việt Nam đang tiếp tục trao đổi, cung cấp thêm thông tin cần thiết với phía Mỹ làm rõ định hướng điều hành, tình hình kinh tế vĩ mô, diễn biến cán cân vãng lai, thương mại đầu tư của Việt Nam với Mỹ.

Theo chuyên gia Lê Xuân Nghĩa, phá giá tiền tệ sẽ tạo ra một cuộc chiến tiền tệ thực sự. Ông khuyến cáo, quan trọng nhất bây giờ vẫn là chính sách tiền tệ, đừng cố siết chặt và cũng đừng cố nới lỏng quá. Bởi siết chặt, thị trường bất động sản ảnh hưởng, sẽ tác động trước hết đến ngành ngân hàng vì phần lớn khoản vay được thế chấp bằng bất động sản. Cho nên vào thời điểm này cần một chính sách tương đối dung hoà các thị trường với nhau. Như vậy sẽ duy trì được đầu tư thương mại vào Việt Nam, bảo đảm được tâm lý lạm phát cũng như tạo cho doanh nghiệp lòng tin trong việc đầu tư dài hạn.

Cam kết ổn định tỷ giá của Việt Nam được xây dựng dựa trên bối cảnh lạm phát thấp, lãi suất thấp, xuất khẩu phục hồi và kinh tế có thể tăng trưởng cao hơn. Nhưng cũng như cả thế giới, không tiên liệu được Trung Quốc phá giá đồng nhân dân tệ mạnh đến mức này, ngày 20/8 Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã thực hiện một điều chỉnh kép, tăng tỷ giá bình quân liên ngân hàng giữa đồng Việt Nam và đôla Mỹ từ mức 21.673 đồng đổi một đôla lên 21.890 VND (tương đương tăng 1%), đồng thời nới biên độ tỷ giá từ +/-2% lên +/-3%.

Quyết định này được Ngân hàng Nhà nước lý giải "nhằm tiếp tục chủ động dẫn dắt thị trường, đón đầu các tác động bất lợi của khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ điều chỉnh tăng lãi suất trong thời gian tới" và nhận định "tỷ giá đồng Việt Nam có dư địa đủ lớn để linh hoạt trước các diễn biến bất lợi trên thị trường quốc tế và trong nước không chỉ từ nay đến cuối năm mà cả những tháng đầu năm 2016, tạo sự ổn định vững chắc cho thị trường ngoại tệ và đảm bảo khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam".

Trong bối cảnh một cuộc chiến tranh tiền tệ đang cận kề, các chuyên gia khuyến cáo Chính phủ cần thúc đẩy mạnh quá trình cải thiện thể chế, chính sách, cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh, đẩy mạnh công nghệ, sáng tạo, chống tham nhũng, tiết kiệm chi phí hành chính, rút ngắn thời gian, tiến độ sản xuất, kinh doanh. Đối với doanh nghiệp, cách tốt nhất để giữ ổn định cho hoạt động kinh doanh, đặc biệt là kinh doanh xuất khẩu là phải đa dạng hoá thị trường, đa dạng hóa thành quả, sử dụng các biện pháp về công nghệ, số hóa để thích ứng cũng như chuẩn bị tài chính, phòng khi khó khăn dài hạn.

Nguyễn Thanh