Giải pháp phục hồi xuất khẩu nông sản sang thị trường Trung Quốc

2:41:40 PM | 25/9/2019

Tiếp theo đà suy giảm của năm 2018, năm 2019, nhiều mặt hàng nông sản của Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc tiếp tục bị suy giảm kim ngạch ở mức đáng lo ngại.

Thị trường ngày càng khó tính

Năm 2018, trong khi xuất khẩu nông sản Việt Nam sang các thị trường truyền thống đều tăng trưởng mạnh so với năm 2017. Duy chỉ có thị trường Trung Quốc giảm tới 5,5% so với cùng kỳ 2017. Năm 2018, chỉ có 3 mặt hàng nông sản của Việt Nam xuất sang Trung Quốc đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD gồm rau quả, cao su và gỗ; giảm 2 mặt hàng so với năm 2017 là thủy sản và gạo.

Số liệu của Bộ Công Thương cho biết, xuất khẩu nông thuỷ sản sang Trung Quốc đạt hơn 3,8 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2019 giảm 9,2% so với cùng kỳ. Trong số này gạo giảm sâu nhất, 67,5%, đạt hơn 159,4 triệu USD; rau quả đạt kim ngạch 1,6 tỷ USD, giảm hơn 8%; sắn giảm gần 10% so với cùng kỳ khi chỉ đạt trên 466 triệu USD.

Trung Quốc là thị trường xuất khẩu nông, lâm, thuỷ sản lớn nhất của Việt Nam, chiếm 27% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Do đó, mỗi một biến động của thị trường này đều có ảnh hưởng thấy rõ đối với hàng hóa nông sản xuất khẩu của Việt Nam. Điều đó còn cho thấy tính chất thụ động của các DN Việt Nam khi xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Trung Quốc.

Xuất khẩu nhóm hàng nông thủy sản sang Trung Quốc nhiều năm qua vẫn chủ yếu dựa vào thương mại qua biên giới, dựa vào các điểm cửa khẩu thông quan chứ chưa đưa hàng hóa vào sâu nội địa. Bởi vậy, hàng hoá chưa đáp ứng được hàng rào kỹ thuật, chưa tạo thành chuỗi bền vững 

Thực chất là thị trường Trung Quốc đang ngày càng trở nên “khó tính” hơn khi thay đổi chính sách thương mại và đưa ra loạt hàng rào kỹ thuật về kiểm soát chất lượng, kiểm dịch an toàn thực phẩm, nguồn gốc hàng hóa thủy sản, nông sản, hoa quả, trái cây… nhập khẩu vào đất nước họ.  Những quy định quản lý hoạt động xuất khẩu theo chính ngạch Trung Quốc đã ban hành từ rất lâu. Tuy nhiên trong 3 năm trở lại đây Trung Quốc mới tổ chức thực hiện các quy định này một cách đầy đủ, nghiêm túc hơn. Theo ông Trần Thanh Hải - Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), điều đó phù hợp với thông lệ quốc tế. Đồng thời, những năm gần đây nước này đang tăng cường đầu tư vào nông nghiệp, cơ cấu lại nền kinh tế; mở rộng vùng sản xuất để tự nội địa hóa, giảm dần khối lượng nhập khẩu.

Giải pháp

Để vượt qua các trở ngại, xuất khẩu thành công vào thị trường Trung Quốc, quan điểm của Bộ Công Thương cho rằng, cần tăng cường quản lý, giám sát chất lượng hàng hóa trang tất cả các khâu theo tiêu chuẩn, quy chuẩn trong nước và thị trường xuất khẩu. Cần thúc đẩy mạnh công tác tập huấn và nhân rộng mô hình sản xuất nông sản theo các tiêu chuẩn GlobalGAP, VietGAP, HACCP để xuất khẩu thành công hàng nông sản sang thị trường này.

Theo bà Lê Hoàng Oanh, Vụ trưởng Vụ thị trường châu Á – Châu Phi (Bộ Công Thương) cần giảm dần, tiến tới xoá bỏ thương mại tiểu ngạch, tập trung xuất khẩu chính ngạch, nâng cao chất lượng, mẫu mã... của sản phẩm; thực hiện các chương trình xúc tiến thương mại tại thị trường Trung Quốc, đồng thời xây dựng kênh tiêu thụ, phân phối hàng hoá tại thị trường này.

Không chỉ Trung Quốc, các nước nhập khẩu nông sản lớn của Việt Nam như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc hiện đều đang gia tăng bảo hộ hàng hóa nông sản thông qua các tiêu chuẩn về quản lý chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm, yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Ngày 13/9 Bộ Công Thương đã dự báo về tình hình xuất khẩu nông sản trong thời gian tới sẽ còn đối mặt với nhiều thách thức, khó có thể đạt mức tăng trưởng cao như cùng kỳ. Cũng ngày này, Bộ Công Thương đã phát hành sổ tay “Một số thông tin cần biết khi XK nông thủy sản sang thị trường Trung Quốc” . Đây là một động thái thiết thực nhằm thúc đẩy XK nông thủy sản sang thị trường này.

Nguyễn Thanh