Dấu ấn hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Hàn Quốc

2:06:00 PM | 6/11/2019

Kể từ khi thỏa thuận thương mại tự do (FTA) giữa hai nước chính thức có hiệu lực từ tháng 12.2015, hàng nông sản của Việt Nam nhập khẩu vào Hàn Quốc đã tăng mạnh, góp phần đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn thứ tư của Hàn Quốc và Hàn Quốc là bạn hàng thương mại lớn thứ 2 của Việt Nam.

10 năm hợp tác

Mối liên kết song phương giữa Hàn Quốc và Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1992. Tuy nhiên, phải đến năm 2009, quan hệ nông nghiệp của hai nước mới chính thức được thiết lập khi Tổng Cục phát triển nông thôn Hàn Quốc (RDA) ký biên bản ghi nhớ với Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) và thành lập Trung tâm Nông nghiệp Quốc tế Hàn Quốc tại Việt Nam (Trung tâm KOPIA Việt Nam) đặt trụ sở tại VAAS. Sự kiện này đã đặt nền móng cho một thập kỷ hợp tác thành công về nông nghiệp giữa hai quốc gia.

Chương trình Nông nghiệp quốc tế Hàn Quốc KOPIA là chủ trương nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển cải thiện hiệu quả SX nông nghiệp của Chính phủ Hàn Quốc. Việt Nam là nước là quốc gia đầu tiên được Hàn Quốc chọn để thực hiện chiến lược này. Các dự án trong chương trình KOPIA với Việt Nam bao gồm: chuyển giao công nghệ về phát triển cây nhiên liệu sinh học, các giống rau cao cấp, công nghệ sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu, sản xuất thực phẩm an toàn, phát triển cây ăn quả ôn đới, phát triển khuyến nông, ứng dụng công nghiệp 4.0 trong nông nghiệp. Tổng kinh phí tài trợ cho chương trình là là 4.271.000 USD.

Trong 10 năm hợp tác, gần 3.000 giống cây trồng Hàn Quốc như rau và cây nhiên liệu sinh học, đã được thử nghiệm trên khắp các vùng sinh thái nông nghiệp của Việt Nam, trong đó 60 loại giống cây hứa hẹn được chọn để trồng rộng rãi.

Các dự án hợp tác đã được xuất bản thành 19 cuốn sách và lưu hành 22.350 bản tại 950 cơ quan và tổ chức nông nghiệp tại Việt Nam. Bên cạnh đó, việc xây dựng năng lực và phát triển nguồn nhân lực cũng là một thành tựu quan trọng trong sự hợp tác giữa trung tâm KOPIA và VAAS. Tính đến năm 2018, có hơn 120 nhà nghiên cứu và nhân viên khuyến nông Việt Nam, mà trong đó hơn một phần ba là phụ nữ, đã có cơ hội học tập và trau dồi về công nghệ nông nghiệp tại Hàn

Các dự án hợp tác đã được xuất bản thành 19 cuốn sách và lưu hành 22.350 bản tại 950 cơ quan và tổ chức nông nghiệp tại Việt Nam. Bên cạnh đó, việc xây dựng năng lực và phát triển nguồn nhân lực cũng là một thành tựu quan trọng trong sự hợp tác giữa trung tâm KOPIA và VAAS. Tính đến năm 2018, có hơn 120 nhà nghiên cứu và nhân viên khuyến nông Việt Nam, mà trong đó hơn một phần ba là phụ nữ, đã có cơ hội học tập và trau dồi về công nghệ nông nghiệp tại Hàn Quốc.

Hướng đến nông nghiệp thông minh và bền vững

Việt Nam và Hàn Quốc đều có tiềm năng và lợi thế riêng để có thể hợp tác phát triển nông nghiệp. Không chỉ thúc đẩy chuyển giao công nghệ sinh học, giống cây trồng… các hoạt động hợp tác về nông nghiệp giữa Việt nam và Hàn Quốc trong nhiều năm qua còn hướng đến mục tiêu toàn diện là phát triển một nền nông nghiệp thông minh và bền vững.

Trong khuôn khổ Chương trình nghiên cứu chung về “Quản lý hệ thống đất nông nghiệp nhằm đảm bảo phát triển nông nghiệp nông thôn bền vững trong bối cảnh biến đổi của khí hậu” được thực hiện từ  năm 2014, Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp Việt Nam và Viện Kinh tế nông thôn Hàn Quốc đã nhiều hoạt động khoa học, thiết thực nhằm tiến tới thực hiện chính sách về quản lý đất nông nghiệp bền vững trong biến đổi khí hậu tại đồng bằng sông Hồng, Việt Nam… Đồng thời, hai bên cũng đã xây dựng đề xuất dự án về “Ngân hàng đất nông nghiệp tại đồng bằng sông Hồng Việt Nam; xây dựng đề xuất dự án, xây dựng nghiên cứu khả thi dự án “Cải tiến chuỗi giá trị các sản phẩm nông nghiệp tại đồng bằng sông Hồng, Việt Nam”.

Tháng 7/2019 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Tập đoàn phát triển nông thôn Hàn Quốc (KRC) ký thỏa thuận hợp tác về dự án ODA “Cải thiện chuỗi giá trị lúa gạo ở Đồng bằng sông Hồng, Việt Nam”. Chính phủ Hàn Quốc sẽ hỗ trợ Việt Nam 5 tỷ won, tương đương khoảng 4,5 triệu USD trong việc lập kế hoạch tổng thể phát triển nông nghiệp cho Đồng bằng sông Hồng. Mục đích chính của dự án nâng cao được chất lượng của hạt gạo; chuyển giao công nghệ, đào tạo quản lý nguồn nhân lực, quản lý sản xuất và sau sản xuất để có thể nâng cao được chuỗi giá trị giúp nâng cao thu nhập cho bà con nông dân. Từ đó, nâng cao được hiệu quả trong việc phân phối và lưu thông các mặt hàng nông thủy sản tại Việt Nam – Theo ông Kim Insik, Chủ tịch Tập đoàn Phát triển nông thôn Hàn Quốc.

với Dự án này, KRC đã và đang hỗ trợ Việt Nam một chuỗi các dự án quan trọng nhằm mục tiêu xây dựng một nền nông nghiệp thông minh và bền vững, như: dự án nâng cao năng lực cho Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ương, dự án phục hồi và phát triển rừng ngập mặn ở Thái Bình; dự án xây dựng mô hình làng xanh và trồng rừng hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc tại Ninh Thuận và Quảng Nam; dự án xây dựng các mô hình phát triển nông thôn theo kiểu mẫu Saemaul Undong (mô hình làng mới) đang được áp dụng tại các địa phương: Bắc Giang, Lào Cai, Phú Thọ, Quảng Trị…

Cùng với Dự án này, KRC đã và đang hỗ trợ Việt Nam một chuỗi các dự án quan trọng nhằm mục tiêu xây dựng một nền nông nghiệp thông minh và bền vững, như: dự án nâng cao năng lực cho Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ương, dự án phục hồi và phát triển rừng ngập mặn ở Thái Bình; dự án xây dựng mô hình làng xanh và trồng rừng hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc tại Ninh Thuận và Quảng Nam; dự án xây dựng các mô hình phát triển nông thôn theo kiểu mẫu Saemaul Undong (mô hình làng mới) đang được áp dụng tại các địa phương: Bắc Giang, Lào Cai, Phú Thọ, Quảng Trị… Mới đây nhất, tháng 8/2019, Trong số 7 dự án mới được Quỹ hợp tác Mekong– Hàn Quốc (MKCF) quyết định hỗ trợ có dự án của Việt Nam về “Tăng cường các tổ chức sử dụng nước để nâng cao năng lực tưới tiêu phục vụ phát triển nông nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long”.

Hàn Quốc là một quốc gia có mô hình phát triển kinh tế nói chung và nông nghiệp, nông thôn nói riêng rất tương đồng với Việt Nam. Vốn là một nước nghèo tài nguyên, thị trường trong nước nhỏ, tích luỹ trong nước ít, nhưng qua hơn 1/4 thế kỷ, Hàn Quốc đã công nghiệp hoá thành công, trở thành một nước công nghiệp phát triển mới (NICS). Trong vòng 30 năm (1960-1990) Hàn Quốc tăng trưởng GDP trung bình 9,58%/ năm và có 14 năm đạt mức trên 10%, cao nhất là 14,8% (năm 1973); GDP/ người tăng từ 87USD vào 1960 lên 32.770 USD năm 2018. Thành công phát triển kinh tế của Hàn Quốc được gọi là "Kỳ tích sông Hàn".

Trong hợp tác lĩnh vực nông nghiệp, Hàn Quốc là đất nước có rất nhiều kinh nghiệm về cơ chế chính sách, phát triển nông thôn, đặc biệt là các mô hình ứng dụng cao trong nông nghiệp sản xuất. Việt Nam hiện đang đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững gắn với thị trường và xây dựng nông thôn mới. Đây là cũng là hai lĩnh vực mà Hàn Quốc đi trước và có nhiều kinh nghiệm. Mô hình “Làng mới” (Seamaul undong), phát động từ những năm 1970 đã thành công rực rỡ và đang được Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới của Việt Nam học tập và áp dụng hiệu quả.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Quốc Doanh  “Việt Nam cũng muốn học hỏi kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới của Hàn Quốc, xây dựng các chính sách phát triển nông nghiệp, hướng tới nền nông nghiệp công nghệ cao với các sản phẩm chất lượng”.

Nguyễn Thanh