Kinh tế tuần hoàn sẽ thúc đẩy phát triển bền vững toàn diện

9:47:48 AM | 25/11/2019

Mười năm tới (2020 – 2030) được coi là giai đoạn nước rút để Việt Nam hoàn thành Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững - VSDG, trong đó, kinh tế tuần hoàn là một trong những vấn đề quan trọng nhất. Ông Nguyễn Quang Vinh, Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Phó chủ tịch Hội đồng doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam đã chia sẻ với Tạp chí Vietnam Business về vấn đề này. Hương Ly thực hiện.

Ông có nhận định gì khi “Phát triển bền vững” là từ khóa ngày càng được quan tâm trong bối cảnh hội nhập của nền kinh tế?

Hội nghị toàn quốc về Phát triển bền vững 2019 vừa diễn ra thành công mới đây đã lựa chọn chủ đề “Vì một thập niên phát triển bền vững hơn”, đồng nghĩa việc chúng ta sẽ triển khai VSDG nhanh hơn và rộng hơn trong thời gian tới. Hội nghị thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam thực hiện các mục tiêu PTBV theo Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững của LHQ, phù hợp với các mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội của Việt Nam. Đồng thời khẳng định quyết tâm của Đảng và Chính phủ trong việc lồng ghép các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) vào Chiến lược phát triển KTXH 10 năm (2021-2030) và Kế hoạch phát triển KTXH 5 năm 2021-2025. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh sự cần thiết phải hành động quyết liệt, đồng bộ từ tất cả các cấp ngành, cộng đồng doanh nghiệp, người dân cùng sự chung tay của cộng đồng quốc tế.

Trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam một lần nữa khẳng định Việt Nam sẽ làm hết sức mình để thực hiện các mục tiêu theo Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững. Các mục tiêu phát triển bền vững sẽ được lồng ghép trong các Chương trình của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, các tổ chức chính trị và xã hội.

Đặc biệt, ngày 11/10/2019, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1362 Phê duyệt kế hoạch Phát triển bền vững doanh nghiệp khu vực tư nhân đến năm 2025, tầm nhìn 2030 với mục tiêu thúc đẩy doanh nghiệp khu vực tư nhân tăng trưởng chất lượng và hiệu quả, tạo nền tảng vững chắc, động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững.

Tại Thông báo 358/TB-VPCP, Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo chức năng, nhiệm vụ được giao hoàn thiện thể chế kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển bền vững.

Chính nhờ sự chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ, sự chung tay của các Bộ ngành, của VCCI, sự hưởng ứng từ phía doanh nghiệp và xã hội, phát triển bền vững đã trở thành “tấm thẻ xanh” thông hành trong quá trình triển và hội nhập kinh tế toàn cầu của Việt Nam.

Vấn đề kinh tế tuần hoàn gần đây đang nổi lên như một trong những giải pháp để phát triển bền vững cho kinh tế Việt Nam. Theo ông, đâu là vai trò của doanh nghiệp trong câu chuyện phát triển kinh tế tuần hoàn?

Kinh tế tuần hoàn chính là chìa khóa để giải bài toán, mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Đó cũng là hướng đi tôi nghĩ rằng các doanh nghiệp trên thế giới đang hướng đến và một số doanh nghiệp Việt Nam cũng đã sớm nắm bắt. Kinh tế tuần hoàn được đánh giá là một mô hình ưu việt, bởi vừa tạo ra lợi nhuận, vừa tạo ra công ăn việc làm, mang lại những giá trị về mặt xã hội và môi trường, từ đó hướng tới một nền kinh tế xanh. Đó là vai trò doanh nghiệp thể hiện trong việc chung tay cùng với các cơ quan chính phủ để phát triển bền vững.

Nói đến vai trò của doanh nghiệp và phát triển bền vững có thể hình dung đó là mối quan hệ hữu cơ với nhau. Phát triển bền vững cần sự chung tay của doanh nghiệp. Ngược lại, doanh nghiệp sẽ thu được những lợi ích chưa từng có khi coi phát triển bền vững là “máu” là  “thịt” của doanh nghiệp thay vì chỉ là vấn đề chung chung. Theo báo cáo của Ủy ban Kinh doanh và Phát triển bền vững, hoàn thành các Mục tiêu toàn cầu sẽ mở ra cơ hội thị trường trị giá ít nhất 12 nghìn tỷ đô, và hơn 380 triệu việc làm mới vào năm 2030. Hay triển khai các mô hình kinh doanh mới theo định hướng kinh tế tuần hoàn – một nền kinh tế phi phát thải sẽ tạo ra cho doanh nghiệp cơ hội kinh doanh lên đến 4,5 nghìn tỷ USD. Và như thế, phát triển bền vững không còn là khẩu hiệu mà là những cơ hội thực sự thiết thực đối với cộng đồng doanh nghiệp.

Cùng với những hỗ trợ của VCCI, doanh nghiệp Việt đã dần đưa hoạt động phát triển bền vững vào chiều sâu: sơ khai từ các hoạt động thiện nguyện (philanthropy), đến thực hiện trách nhiệm doanh nghiệp với xã hội (CSR), dần dần tiếp cận với khái niệm phát triển bền vững và giờ đã bước một bước tiến dài đến xây dựng và tích hợp các Mục tiêu phát triển bền vững vào chiến lược kinh doanh.

Xu hướng phát triển kinh tế tuần hoàn là tất yếu, tuy nhiên, vẫn còn một thách thức lớn là khung khổ pháp lý chưa thực sự tạo điều kiện để kinh tế tuần hoàn phát triển. Xin ông cho biết một số giải pháp để giải quyết thách thức này?

Đúng là còn nhiều thách thức trong câu chuyện này! Nhưng theo tôi, trước hết để triển khai kinh tế tuần hoàn thì các doanh nghiệp cần phải có sự hỗ trợ của các cơ quan chính phủ. Hay nói cách khác, các doanh nghiệp cần phải có hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn, được hỗ trợ để triển khai mô hình kinh tế này. Hiện tại chúng ta chưa có luật nào cụ thể và chuyên biệt về kinh tế tuần hoàn.

Ở Việt Nam thì từ năm 2016, VBCSD đã khởi xướng chương trình hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, triển khai nền kinh tế tuần hoàn, chúng tôi đi từ việc nâng cao nhận thức cho đến việc hỗ trợ triển khai. Từ năm 2018, dự án hỗ trợ doanh nghiệp triển khai nền kinh tế tuần hoàn đầu tiên được ra đời – đó là dự án “Zero Waste to Nature (Không xả thải vào thiên nhiên)”, được sự cam kết ủng hộ của cả doanh nghiệp và chính quyền địa phương về việc thí điểm phân loại rác thải nhựa tại nguồn tại quận Bình Thạnh, Tp Hồ Chí Minh, sắp tới có thể triển khai rộng rãi tại Đà Nẵng và Hà Nội. Một dự án nữa mà tôi muốn nhắc tới là Sáng kiến xây dựng thị trường nguyên vật liệu thứ cấp, đây là sân chơi để các doanh nghiệp có thể trao đổi, mua bán các nguyên vật liệu thứ cấp của nhau. Rác thải là tài nguyên thì nguyên vật liệu thứ cấp cũng là tài nguyên…

Chúng tôi mong muốn các đại biểu, các doanh nghiệp và các cơ quan bộ ngành chức năng thảo luận về vấn đề này, làm thế nào để chúng ta có một môi trường kinh doanh, hệ sinh thái hỗ trợ các doanh nghiệp triển khai thành công mô hình kinh tế tuần hoàn.

Vậy VCCI và VBCSD có kiến nghị gì để việc áp dụng kinh tế tuần hoàn được phổ biến hơn, nhất là với các doanh nghiệp nhỏ và vừa?

Một trong những kiến nghị đầu tiên của chúng tôi là tiến tới cần xây dựng một Bộ luật về nền kinh tế tuần hoàn, trước mắt cần rà soát lại khung pháp lý của các quy định, các luật để hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện kinh tế tuần hoàn.

Thứ hai, thách thức trong câu chuyện này cũng đang ở ngay trong chính doanh nghiệp. Chúng tôi sẽ hỗ trợ Doanh nghiệp chuẩn bị hành trang tốt, “vũ khí” tốt, công cụ quản trị tốt và đặc biệt là ý tưởng kinh doanh sáng tạo và áp dụng khoa học công nghệ để triển khai kinh tế tuần hoàn thành công.

Trong thời gian tới, Hội đồng sẽ phối hợp với Diễn đàn Kinh tế thế giới và Bộ TN&MT cùng các cơ quan chính phủ để triển khai Chương trình quốc gia về xử lý rác thải nhựa ở Việt Nam. Và một dự án quan trọng khác mà VBCSD và VCCI đang bàn bạc là thành lập Liên minh chống rác thải nhựa. Các dự án đó đều hưởng ứng lời kêu gọi của Thủ tướng về xử lý chất thải nhựa. Đây là những ví dụ điển hình mà không chỉ các doanh nghiệp lớn mà đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam, thậm chí những doanh nghiệp siêu nhỏ nhưng trong chuỗi giá trị của những doanh nghiệp lớn đang bước đầu nhận thức và áp dụng triển khai.

Cuối cùng, theo tôi, muốn kinh tế tuần hoàn có thể “cất cánh” tại Việt Nam thì cần sự hỗ trợ  từ Chính phủ, sự hỗ trợ kỹ thuật từ các cơ quan tổ chức quốc tế, đặc biệt động lực chính là từ các doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp nhận thức rõ lợi ích từ mô hình này, doanh nghiệp sẽ chủ động nắm bắt cơ hội và triển khai.

Trân trọng cảm ơn ông!