Kinh tế tuần hoàn: Hướng đi mới cho doanh nghiệp

10:26:29 AM | 22/11/2019

Nếu như với mô hình kinh tế tuyến tính truyền thống, các nhà sản xuất chỉ quan tâm đến tài nguyên, sản xuất và vứt bỏ sau tiêu thụ, dẫn đến một lượng phế thải khổng lồ thì ở mô hình kinh tế tuần hoàn, các doanh nghiệp đã biết quản lý, tái tạo tài nguyên theo một vòng khép kín nhằm tận dụng được nguyên vật liệu cũng như bảo vệ một trường một cách hiệu quả.

Tuy nhiên, khái niệm này vẫn đang khá mới mẻ ở Việt Nam và bước đầu mới chỉ có một số doanh nghiệp và các nhà khoa học, nhà nghiên cứu đã bắt tay và xây dựng cũng như áp dụng kinh tế tuần hoàn. Theo đó, tất cả các sáng kiến đều hướng tới mục tiêu “không rác thải cần chôn lấp”, gần 99% phế thải, phụ phẩm được tái sử dụng hoặc tái chế.

Đi đầu và lan toả mô hình này phải kể đến Heineken Việt Nam. Hiện nay, 4 trên 6 nhà máy của Heineken Việt Nam đã sử dụng nhiệt năng từ năng lượng tái tạo và nhiên liệu sinh khối, không phát thải carbon, giảm 2500 tấn phát thải CO2 chỉ riêng trong khâu kho vận năm 2018. Mặt khác, sáng kiến thu gom và tái chế nắp bia Tiger của Heineken Việt Nam thành vật liệu sắt để xây cầu hỗ trợ cộng đồng đã góp phần hoàn thiện 3 mục tiêu: thúc đẩy tái chế và giảm rác thải, cải thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu cho cộng đồng, nâng cao hình ảnh của thương hiệu. Đây là chương trình được khởi động từ năm 2018 và đến nay đã xây dựng được 2 cây cầu từ thiện tại An Giang và Tiền Giang.

Mới đây nhất, đề tài: “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ sinh học để chế biến và nâng cao hiệu quả kinh tế các sản phẩm từ dong đao làng nghề” của Viện Công nghệ sinh học- Công nghệ thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội đã được triển khai. Theo đó, nếu như trước đây, khoảng 35.000 ha trồng dong đao thì chỉ thu được 20% tinh bột, 80% còn lại là bã, bùn và nước không được tái sử dụng mà xả thẳng ra môi trường, gây nên tình trạng ô nhiễm nặng tại các làng nghề và khu vực lân cận. Thì nay, với đề tài nghiên cứu này, PGS. TS Trần Liên Hà, chủ nhiệm nhóm nghiên cứu cho biết: “Phát triển được công nghệ xử lý phù hợp, tách được phần bã và bùn thải, tận dụng được nguồn thải làm cơ chất trồng nấm, phân bón hữu cơ sẽ góp phần gia tăng giá trị sản phẩm từ nguồn phụ thu đồng thời giúp giảm chi phí cho công tác xử lý môi trường, qua đó khuyến khích người dân làng nghề tham gia tích cực hơn trong công tác xử lý chất thải, bảo vệ môi trường”.

Thành công của cả hai dự án trên chính là minh chứng rõ ràng cho lợi ích của kinh tế tuần hoàn. Không chỉ tận dụng được nguồn nguyên vật liệu, tiết giảm chi phí mà còn bảo vệ môi trường, kinh tế tuần hoàn đã trở thành một hướng đi mới cho doanh nghiệp Việt Nam, góp phần thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển và nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo ông Nguyễn Quang Vinh, Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) kiêm Phó Chủ tịch VBCSD cho biết, nếu áp dụng triệt để “tư duy tuần hoàn” trong hoạt động thiết kế, sản xuất và tái chế hàng hóa, nền kinh tế tuần hoàn sẽ mở ra cơ hội thị trường trị giá ít nhất 4,5 nghìn tỷ đô la cho DN, tạo ra hàng trăm triệu việc làm mới. Vì vậy, các DN Việt Nam không thể đứng ngoài tư duy nền kinh tế tuần hoàn.

Để thực hiện có hiệu quả phát triển nền kinh tế tuần hoàn bên cạnh sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành trong việc chỉ đạo chặt chẽ, sát sao các hoạt động, hoàn thiện hệ thống các quy chuẩn, tiêu chuẩn làm cơ sở cho việc xử lý tái chế chất thải... thì cần có sự tăng cường liên kết giữa các Viện, trường, các nhà khoa học và DN để sớm tập trung nghiên cứu hoàn thiện công nghệ tái chế xử lý chất thải phù hợp với điều kiện của Việt Nam...

Chuyên gia tư vấn chiến lược Đỗ Thanh Năm:

Kinh tế tuần hoàn là một mô hình ưu việt, không chỉ tạo ra lợi nhuận mà còn giải quyết những vấn đề về môi trường. Việc áp dụng mô hình này sẽ giúp giảm rác thải, thúc đẩy sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, góp phần giải quyết vấn đề khan hiếm tài nguyên, hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh cho nền kinh tế.

Để triển khai kinh tế tuần hoàn có hiệu quả, các doanh nghiệp cần được hỗ trợ để triển khai mô hình kinh tế này, phải có hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn. Hiện tại, chúng ta vẫn chưa có luật nào cụ thể và chuyên biệt về kinh tế tuần hoàn, để phát huy mô hình này cần có sự vào cuộc, hỗ trợ mạnh mẽ hơn của các cơ quan nhà nước.

Giang Tú