Xử lý nghiêm khắc với hành vi vi phạm pháp luật về BHXH

9:36:02 AM | 13/12/2019

Đó là thông điệp của ông Trần Hải Nam, Phó vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội tại Hội nghị tập huấn, đối thoại về Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bảo hiểm y tế (BHYT) và Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) do Chi nhánh VCCI Nghệ An phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển doanh nghiệp tỉnh Nghệ An tổ chức tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.

Thực trạng và nguyên nhân

Những năm gần đây, chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN đã được sửa đổi, bổ sung liên tục để phù hợp hơn với thực tiễn, góp phần quan trọng vào nhiệm vụ bảo đảm an sinh xã hội, thúc đẩy tiến bộ và công bằng xã hội. Đại diện Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, ông Trần Hải Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của BHXH đối với người lao động và quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước ta trong việc bảo vệ và phát triển hệ thống an sinh xã hội. “Bộ luật Hình sự được Quốc hội thông qua năm 2015 đã bổ sung ba tội danh liên quan đến BHXH, BHYT, BHTN. Việc bổ sung các quy định này được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý cho việc xử lý trách nhiệm hình sự các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH”, ông Nam cho biết.

Theo ông Hoàng Vĩnh Trường – Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển doanh nghiệp tỉnh Nghệ An, Nghệ An là tỉnh trung tâm kinh tế của khu vực với số lượng doanh nghiệp ngày càng nhiều, trong đó có các dự án lớn thu hút nhiều lao động tại địa phương. Tuy nhiên, tình trạng doanh nghiệp nợ đọng, chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động vẫn còn diễn ra, gây thiệt thòi quyền lợi cho người lao động và mất công bằng với các doanh nghiệp khác trên địa bàn.

Tại Hội nghị, các chuyên gia đã cập nhật những Quy định mới của pháp luật BHXH từ ngày 01/01/2019; các định hướng hoàn thiện pháp luật về lao động và BHXH, Luật BHXH ngày 20/11/2014, Luật ATVSLĐ ngày 26/06/2015, Bộ luật Hình sự ngày 27/11/2015, Nghị quyết số 93/2015/QH13 của Quốc hội về việc thực hiện chính sách hưởng BHXH một lần đối với người lao động, Nghị định số 115/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật BHXH về BHXH bắt buộc,…

Ông Trần Văn Phương, Trưởng phòng Thanh tra – Kiểm tra BHXH tỉnh Nghệ An đã trình bày cụ thể Nghị quyết 05/2019/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng Điều 214 về tội gian lận BHXH, BHYT; Điều 215 về tội gian lận BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động của Bộ luật Hình sự.

Theo thống kê của BHXH Việt Nam, trên toàn quốc hiện có đến gần 50% số lượng doanh nghiệp chưa tham gia BHXH cho người lao động; hàng chục nghìn doanh nghiệp sử dụng lao động còn nợ BHXH, BHYT, BHTN lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Điều đó đã ảnh hưởng trực tiếp tới quyền và lợi ích hợp pháp của hàng trăm nghìn người lao động. Tuy tình trạng nợ đọng, gian lận BHXH, BHYT, BHTN có chiều hướng gia tăng, trong đó có cả các doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp FDI, song việc phát hiện và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các vụ việc có dấu hiệu tội phạm vẫn còn hạn chế mặc dù lần đầu tiên, Bộ luật Hình sự năm 2015 đã có quy định xử lý hình sự các tội danh này. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có văn bản hướng dẫn chi tiết của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cũng như việc sớm ban hành văn bản hướng dẫn thi hành.

Ý kiến doanh nghiệp

Trong phiên giải đáp vướng mắc khó khăn cho doanh nghiệp khi thực hiện các chế độ BHXH, BHYT và BHTN, các doanh nghiệp đã có nhiều ý kiến đa chiều về việc có tham gia BHXH khi ký Hợp đồng thử việc; Hợp đồng khoán có phải đóng BHXH; hệ thống thang bảng lương với việc đóng BHXH cũng như việc ký Hợp đồng thời vụ thì tham gia BHXH ra sao,… là những thông tin mà các doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. Các ý kiến, thắc mắc của doanh nghiệp phần lớn đã được các chuyên gia trả lời rõ ràng, cụ thể tại Hội nghị và được các doanh nghiệp cũng như đại biểu tham gia đánh giá cao. 

Tại Hội nghị, đại diện nhiều doanh nghiệp đã chia sẻ những khó khăn “khó nói nên lời” trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Đại diện Công ty CP Xây dựng miền Trung cho biết, người lao động tại Công ty yêu cầu trả các khoản luôn vào thu nhập hàng tháng, nếu trừ các khoản theo Luật định thì thu nhập thực tế sẽ giảm và họ không đồng ý điều đó. Đại diện Công ty CP Dịch vụ Bảo vệ Invico bày tỏ những tồn tại mà nhiều doanh nghiệp mắc phải, đó là lao động không ổn định, nhiều người có độ tuổi từ 55 – 60 không còn hứng thú với việc đóng BHXH, có người còn nói đùa là không biết có sống đến lúc nhận lương hưu hay không. Nhiều ý kiến còn chia sẻ những khó khăn khác trong nội bộ cơ quan mà chưa hẳn nhiều người đã thấu hiểu, đó là: hoạt động sản xuất kinh doanh bị thu hẹp do thua lỗ, nợ chồng chéo thậm chí trên bờ vực phá sản, chậm được giải ngân nhất là vốn đầu tư công… dẫn đến doanh nghiệp phải “oằn” mình gánh chịu, nợ nần chồng chất, trong đó có nợ đọng, chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN.

­­Giải pháp

Để khắc phục tình trạng này, ngoài công tác tuyên truyền, vận động cần phải khuyến khích, tạo mọi điều kiện cải thiện môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp và các nhà đầu tư để họ an tâm sản xuất kinh doanh, từ đó thực hiện tốt các trách nhiệm của mình. Bên cạnh đó, Nghị quyết 05/2019/NQ-HÐTP ngày 15/8/2019 của Hội đồng Thẩm phán, TAND Tối cao đã hướng dẫn áp dụng Ðiều 214, Ðiều 215, Ðiều 216 Bộ luật Hình sự được xem là hành lang pháp lý thống nhất trong việc xử lý các trường hợp vi phạm về BHXH, BHYT.

Hơn nữa, BHXH Việt Nam cũng cần tăng cường hơn nữa việc phối hợp với các Bộ, ngành trong đó có các tổ chức Công đoàn, ngành Công an để thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nước về BHXH, BHYT, BHNT và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi, vi phạm có dấu hiệu tội phạm nhằm đem lại sự nghiêm minh của pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động, đảm bảo sự công bằng cho những doanh nghiệp khác, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và phát triển đất nước.

Phan Duy Hùng (Tạp chí Vietnam Business Forum)