"Chắp cánh" để kinh tế tư nhân lớn mạnh

10:03:31 AM | 7/1/2020

Bên cạnh những giải pháp mang tính kích cầu từ chính sách tiền tệ và tài khóa, Việt Nam đang tập trung các cải cách môi trường kinh doanh, nâng đỡ khu vực kinh tế trong nước, đặc biệt là kinh tế tư nhân.

Xu thế không thể đảo ngược

Sau 10 năm Thủ tướng Chính phủ đồng ý về mặt nguyên tắc việc thành lập tập đoàn kinh tế tư nhân, nền kinh tế Việt Nam đã đi được một chặng đường rất dài. Khối kinh tế tư nhân đã phát triển ngoạn mục, trở thành một trong những đầu tàu của nền kinh tế, tạo ra khoảng 42% GDP, đóng góp 30% ngân sách Nhà nước, thu hút khoảng 85% lực lượng lao động cả nước.

TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI cho biết: “Nghị quyết 35 năm 2016 đã coi doanh nghiệp tư nhân là động lực phát triển của nền kinh tế, đây cũng là định hướng quan trọng, trong đó khu vực tư nhân phải đóng góp 48% GDP vào năm 2020. Để khu vực tư nhân trong nước đạt mục tiêu này không phải là khó”.

Forbes Asia 2019 mới đây đã công bố danh sách 200 công ty có doanh thu trên 1 tỷ USD tốt nhất tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương với 7 doanh nghiệp của Việt Nam đã lọt top. Đó là những thương hiệu lớn như Vingroup, Thế giới Di Động, Sabeco, Masan Group, Vietjet Air, Vinamilk, Techcombank. Điều đáng nói, 7 công ty trên đều đến từ thành phần kinh tế tư nhân.

Các tập đoàn, doanh nghiệp tư nhân không chỉ dẫn đầu ở các lĩnh vực sản xuất tiêu dùng trong nước mà đã và đang xây dựng, phát triển mang tầm vóc khu vực và thế giới, giúp thăng hạng vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Áp lực cải cách thể chế

Khu vực kinh tế tư nhân và khu vực FDI có mức tăng trưởng vượt trội so với các khu vực khác và cũng cao hơn mức tăng trưởng GDP của Việt Nam, thế nhưng vẫn còn hai áp lực cần phải đổi mới. Thứ nhất, làm thế nào để hàng triệu doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cá thể có thể mở rộng quy mô? Thứ hai, làm sao có được đột phá thực sự ở các điểm nghẽn trong môi trường kinh doanh?

Tỷ trọng đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân trong GDP chuyển dịch chậm và khiêm tốn, từ 8,5% năm 2005 lên mức 9,1% năm 2018. Trong khi đó, khu vực kinh tế Nhà nước mặc dù đang tăng trưởng chậm lại nhưng vẫn chiếm tỷ trọng cao trong GDP, từ 37% năm 2005 xuống 28% năm 2018.

Bên cạnh đó, các rào cản về thể chế, liên quan đến nhiều vấn đề như: Thủ tục hành chính còn rườm rà phức tạp, môi trường cạnh tranh bất bình đẳng, chất lượng đội ngũ công vụ không đồng đều. Những khoản chi phí không chính thức vẫn là mối quan ngại của doanh nghiệp tư nhân đang là những sự lo lắng thường trực của khu vực kinh tế năng động này.

Theo ông Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, để có sự tham gia ngày càng mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân, bao gồm cả hơn 5,2 triệu hộ kinh doanh cá thể. Trước hết, Nhà nước cần tìm ra các phương thức để thuyết phục người dân và cả những nhà đầu tư tiềm năng rằng thể chế mới là bền vững và mọi khoản đầu tư, mọi doanh nghiệp đều được bảo vệ quyền lợi trước pháp luật. Theo đó, Nhà nước cần tiếp tục cải cách chính sách một cách quyết liệt hơn sao cho vừa cởi trói cho doanh nghiệp để cạnh tranh và tạo việc làm vừa mang đến cho mọi người mức độ tự do và trách nhiệm cá nhân cao hơn; Đồng thời, trong điều kiện chưa có Luật riêng về hộ kinh doanh, cũng như chưa đưa các quy định liên quan đến hộ kinh doanh vào trong Luật Doanh nghiệp sửa đổi.

Theo TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, nếu Luật Doanh nghiệp không nhanh chóng có những điều chỉnh, đổi mới để đưa các hộ kinh doanh vào thiết chế của luật, không bảo vệ được họ và không dành cho họ đúng cái tên gọi chính thức mà họ xứng đáng được hưởng, thì khó có sự thay đổi trong thời gian tới. Bản thân sự lớn lên của các hộ kinh doanh sẽ khiến gia tăng sự minh bạch, làm giảm sự nhũng nhiễu và áp lực hành chính từ phía cơ sở. Minh bạch chính là cách để khu vực doanh nghiệp trưởng thành và là chuẩn mực quan trọng nhất để liên kết. Nếu gạt hộ kinh doanh ra khỏi danh sách đối tượng được điều chỉnh sẽ khiến họ trở nên "cô đơn", lạc lõng và để họ trong sự tù mù, đầu tư ra không biết làm sao để phát triển sẽ dẫn tới nguy cơ phá sản.

Bà Nguyễn Thị Nga, Chủ tịch Tập đoàn BRG, Phó chủ tịch thường trực Hội Doanh nghiệp tư nhân Việt Nam cho biết, để nền kinh tế tư nhân phát triển, ngoài các chính sách vĩ mô, cần đảm bảo cạnh tranh công bằng giữa các thành phần kinh tế, không quá ưu tiên cho doanh nhân FDI, tăng cường bảo hộ cho doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp có đóng gớp lớn tạo thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước. Bên cạnh đó, cần cho phép doanh nghiệp tư nhân tham gia vào các lĩnh vực mà Nhà nước vẫn độc quyền như đường sắt, truyền tải điện và hạ tầng hàng không…

“Doanh nghiệp tư nhân có đủ kinh nghiệm, nguồn lực dồi dào, có thể vận hành linh hoạt để phát triển các dự án lớn, giúp Chính phủ hạn chế nợ công đồng thời tận dụng được nguồn vốn tư nhân và vốn FDI. Với nền kinh tế số, Chính phủ cần có chính sách khuyến khích phát triển để theo kịp xu hướng của thế giới. Chính phủ cẩn đẩy mạnh đơn giản hóa tục hành chính để hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân đồng thời tránh các tiêu cực, nhũng nhiễu”, bà Nga cho biết.

Hương Ly