Phát triển sâu rộng thị trường chung hướng tới Cộng đồng kinh tế ASEAN

9:59:53 AM | 9/1/2020

Để tiến tới thực hiện thành công Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), các nước ASEAN cần phải thực hiện tốt các giải pháp chiến lược cho sự phát triển AEC 2016-2025 nhằm vượt qua những thách thức mà ASEAN đang phải đương đầu.

ASEAN là thị trường lớn thứ 5 thế giới, với tổng thu nhập quốc dân gần 3.000 tỷ USD, dân số trên 650 triệu người và nằm ở vị trí chiến lược của khu vực Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Khu vực này đóng vai trò quan trọng nhất trong nền kinh tế toàn cầu vì nó không những là đầu mối của giao thông vân tải, hậu cần chủ yếu mà còn là khu vực có nhiều tài nguyên, con người cũng như phát triển kinh tế năng động.

Sự ra mắt của cộng đồng kinh tế ASEAN vào năm 2015 đánh dấu một thời điểm quan trọng của khu vực ASEAN. Kế hoạch hành động nhằm hướng tới Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) 2025 được phê duyệt bởi các nhà lãnh đạo ASEAN tại hội Thượng đỉnh ASEAN 2015 đã đưa ra các định hướng lớn về các giải pháp chiến lược cho sự phát triển AEC từ 2016-2025 nhằm hướng tới hình thành một cộng đồng với 5 đặc tính: (1)Hội nhập sâu rộng và gắn kết kinh tế ;(2)Cạnh tranh, sáng tạo và năng động; (3)Tăng cường kết nối và hợp tác ngành; (4)Mạnh mẽ, toàn diện, vì người dân và lấy người dân làm trọng tâm; (5)Hội nhập toàn cầu.

Tuy nhiên, để hướng tới thực hiện thành công AEC một cách bền vững, chúng ta cần phải vượt qua một số thách thức:

1. ASEAN phụ thuộc quá nhiều vào các đối tác bên ngoài, Hiện thương mại nội khối của ASEAN chỉ chiếm chưa đến ¼ tổng kim ngạch thương mại ASEAN. Thương mại toàn cầu giảm và căng thẳng thương mại Mỹ - Trung chưa có hồi kết sẽ càng ảnh hưởng đến kinh tế của ASEAN. Các rào cản thương mại giữa các nước ASEAN còn quá lớn. Đây cũng là những nguy cơ dẫn đến tranh chấp thương mại giữa các nước.

2. Năng suất và hiệu suất của các nền kinh tế ASEAN thiếu sự cạnh tranh so với các khu vực phát triển khác. Tăng trưởng kinh tế ASEAN chủ yếu dựa vào chi phí lao động thấp và khai thác tài nguyên thiên nhiên.

3. Cơ chế để quản trị các chương trình hợp tác trong ASEAN còn nhiều bất cập, nhất là cơ chế đồng thuận theo phong cách ASEAN. Cơ chế phong cách ASEAN phải đảm bảo không những phù hợp với sự đa dạng của khu vực mà còn phải đảm bảo cho sự thực hiện hiệu quả theo tiến độ của các cam kết hội nhập.

4. Chi phí thương mại cao do sự phát triển hạ tầng không đồng đều giữa các quốc gia như thiếu kết nối đường bộ, đường sắt, đường không và đường biển xuyên biên giới.

5. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 có khả năng sẽ làm tăng tỷ lệ thất nghiệp, thúc đẩy chuyển dịch lao động và các ngành kinh tế khi các kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo được áp dụng. Đây là thách thức không nhỏ đối với ASEAN.

Có thể thấy, để tiến tới thực hiện thành công AEC, các nước ASEAN trước mắt cần phải thực hiện tốt các giải pháp chiến lược cho sự phát triển AEC 2016-2025  để vượt qua được các thách thức mà ASEAN đang phải đương đầu. Trong đó thương mại và sự phát triển sâu rộng một thị trường chung ASEAN sẽ là chìa khóa cho tương lai của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á để hình thành một AEC bền vững. Muốn vậy, ASEAN cần phải gỡ bỏ dần các hàng rào thương mại nội khối, phát triển kết nối hạ tầng, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong thời đại 4.0 và hoàn thiện cơ chế phong cách ASEAN trong tình hình mới.

Nhận thức rõ cơ hội và thách thức trong hội nhập khu vực và thế giới cũng như đưa ra các giải pháp hữu hiệu để phát triển sâu rộng thị trường chung ASEAN sẽ tạo ra động lực cơ bản để ASEAN hướng tới một AEC bền vững. Điều đó chăc chắn góp phần hiện thực hóa kỳ vọng ASEAN sẽ trở thành thị trường đứng thứ tư trên thế giới và đóng vai trò là trung tâm xuất nhập khẩu toàn cầu vào dịp ASEAN kỷ niệm 60 thành lập.

TS. Đoàn Duy Khương,
Phó Chủ tịch VCCI