Doanh nghiệp Việt Nam cần hành động nhiều hơn

6:37:20 AM | 27/1/2020

Cách đây 20 năm, khi đề cập đến phát triển bền vững (PTBV), có những doanh nghiệp nói rằng họ không quan tâm đến những thứ này, bởi việc họ quan tâm hàng đầu chính là làm thế nào để ổn định sản xuất, có tiền để trả lương cho công nhân… Nhưng khoảng chục năm trở lại đây, PTBV được nhìn nhận là vấn đề phát triển bao trùm, trong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống từ kinh tế, xã hội, lao động đến môi trường…

Từ năm 2015, khi Chương trình nghị sự 2030, với trọng tâm là 17 mục tiêu phát triển bền vững được 193 nguyên thủ thế giới trong đó có Việt Nam thông qua với thông điệp “Không để ai bị bỏ lại phía sau” thì câu chuyện PTBV đã được nhìn nhận rõ ràng và thiết thực hơn, được đưa vào “trái tim” của doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp thức thời, muốn đi xa bằng kinh doanh nhân văn và vì xã hội.

Ngay cả khi thời điểm giới thiệu Bộ chỉ số doanh nghiệp bền vững (CSI), không nhiều doanh nghiệp Việt Nam nhìn nhận rõ ràng về tầm quan trọng và lợi ích của việc thực hiện CSI, dù đây là bộ chỉ số mà Hội đồng doanh nghiệp vì sự phát triển vững Việt Nam (VBCSD) và VCCI đã dày công xây dựng để cung cấp cho doanh nghiệp một công cụ quản trị doanh nghiệp ưu việt, khoa học theo định hướng phát triển bền vững.

Nhưng, đến nay câu chuyện này đã khác, ý thức của cộng đồng doanh nghiệp về PTBV đã thay đổi hoàn toàn. Đó là kết quả của những nỗ lực không mệt mỏi của VBCSD và VCCI trong việc lan toả tính ưu việt của bộ chỉ số. Đến nay có thể ví, CSI đang dần được “hiện hình” trong từng hoạt động của nhiều doanh nghiệp.

Qua quá trình triển khai, chúng tôi đã nhận được sự quan tâm của đông đảo doanh nghiệp và cả những băn khoăn của họ về các tiêu chí, mục tiêu để có thể phát triển bền vững đúng nghĩa. Chính vì vậy, mỗi năm qua đi, Bộ chỉ số CSI lại được điều chỉnh, cập nhật để phù hợp pháp luật Việt Nam, tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế. Đặc biệt, việc giảm bớt số lượng tiêu chí giúp mở rộng tối đa số doanh nghiệp có thể áp dụng được.

Năm 2019, CSI đã được tinh gọn từ 131 chỉ tiêu xuống còn 98 chỉ tiêu, ở ba lĩnh vực: kinh tế - xã hội - môi trường. Trong đó 90% là các chỉ số tuân thủ pháp luật. Các chỉ số đã được cập nhật, phân nhóm một cách khoa học hơn và ngày càng đáp ứng theo chuẩn thông lệ quốc tế và quy định pháp luật trong nước. Bộ chỉ số có tính ứng dụng cao và phù hợp cho nhiều mục đích sử dụng. Một trong những điểm khác biệt của  Bộ Chỉ số năm nay so với các năm trước là phát hành kèm theo cẩm nang hướng dẫn. Mỗi chỉ số được giải thích và hướng dẫn cụ thể việc khai thông tin cũng như việc lựa chọn văn bản tham chiếu.vì phần lớn các văn bản tham chiếu đều nằm trong danh mục văn bản các hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp nên việc khai hồ sơ có thể được tiến hành dễ dàng, thuận tiện hơn. Ngoài ra, Bộ Chỉ số cũng được triển khai thành phần mềm tại website vbcsd.vn và được trang bị các chức năng hỗ trợ, tương tác với người dùng trong quá trình khai hồ sơ trực tuyến. Sự cải tiến của phần mềm CSI đảm bảo người dùng có được sự hỗ trợ tối đa, giải quyết những băn khoăn của doanh nghiệp khi lựa chọn hình thức tham gia này.

Như vậy, doanh nghiệp đã có công cụ tự kiểm tra “sức khỏe” cũng như hoạch định kế hoạch sản xuất kinh doanh theo đúng định hướng.

Năm 2020, VCCI sẽ trình Chính phủ Đề án nhân rộng áp dụng Bộ chỉ số CSI. Đây là nhiệm vụ và trọng trách quan trọng và đầy tự hào mà Chính phủ giao cho VCCI theo Quyết định 1362/QĐ-TTg về Phê duyệt kế hoạch phát triển bền vững doanh nghiệp khu vực tư nhân đến năm 2025, tầm nhìn 2030.

Điều này phản ánh sự ghi nhận của Chính phủ với những nỗ lực không mệt mỏi trong suốt thời gian qua của VCCI-VBCSD để góp phần xây dựng một cộng đồng doanh nghiệp với tiềm lực phát triển vững chắc, mạnh mẽ.

Có thể nói, đây cũng là một tín hiệu vui đối với cộng đồng doanh nghiệp. Bởi việc áp dụng Bộ chỉ số này trong hoạt động sản xuất và kinh doanh không làm tăng thủ tục hành chính và chi phí của doanh nghiệp. Đó là nguyên tắc tiên quyết của chúng tôi khi xây dựng đề án. Chúng tôi cũng định hướng sẽ tiếp tục xây dựng CSI hướng đến trở thành Bộ chỉ tiêu doanh nghiệp bền vững (thay vì là Bộ chỉ số như hiện nay).

Bên cạnh đó, VBCSD-VCCI sẽ phối hợp với các cơ quan quản lý cấp địa phương để cải thiện/ nâng cao hiệu quả của công tác quản lý doanh nghiệp tại địa phương thông qua Bộ chỉ tiêu CSI; nhân rộng Bộ chỉ tiêu CSI trong các ngành nghề trọng điểm phù hợp với đặc thù của các ngành…

Theo thống kê của Ủy ban Kinh doanh và Phát triển bền vững, việc gắn kết các SDG vào trọng tâm chiến lược sản xuất kinh doanh của DN có thể giúp tạo ra cơ hội thị trường trị giá ít nhất 12.000 tỉ USD và tạo ra khoảng 380 triệu việc làm mới đến năm 2030, trong đó 90% cơ hội đó ở Châu Á. Triển khai mô hình nền kinh tế tuần hoàn cũng có thể mang đến cơ hội 4.500 tỉ USD và cơ hội đó chia đều cho mọi DN. Đây cũng chính là lý do để chúng tôi thúc đẩy kinh tế tuần hoàn ở VN. Tuy ưu việt nhưng mô hình này chưa thể được phổ biến rộng rãi. Bởi đối với doanh nghiệp, khó khăn lớn nhất khi triển khai mô hình này là nguồn lực đầu tư cho nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo. Chúng ta cần hiểu rằng, kinh tế tuần hoàn không chỉ là tái chế, tái sử dụng hay làm mới mà mô hình này hướng đến việc kéo dài tuổi thọ của sản phẩm/dịch vụ ngay từ giai đoạn thiết kế sản phẩm. Cái khó thứ hai là tiếp cận các nguồn vốn “tín dụng xanh” để phát triển các hoạt động kinh doanh này.

Và cuối cùng là rào cản pháp lý. Cũng vì chưa có một khung khổ pháp lý hay một bộ luật cụ thể nào về kinh tế tuần hoàn nên doanh nghiệp không thể tham chiếu hay triển khai các hoạt động cho phù hợp. Mọi thứ đều cần có thời gian. Chính vì thế mà trong suốt thời gian qua, VCCI cũng như VBCSD luôn cố gắng hiện thực hoá điều này. Những nỗ lực của riêng Chính phủ hay VBCSD-VCCI là không thể đủ, rất cần có sự chung tay và hành động mạnh mẽ hơn nữa của chính cộng đồng doanh nghiệp để thực hiện thành công những định hướng phát triển bền vững của nước nhà.

CSI sau 5 năm triển khai đã thẩm thấu và thay đổi tư duy đối với cộng đồng doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thay vì coi thực hiện các chỉ tiêu PTBV là gánh nặng, là phong trào hô hào, nhiều doanh nghiệp đã xác định đây là con đường phải đi để mở ra những cơ hội kinh doanh lớn hơn, bền vững hơn…

Nguyễn Quang Vinh, Tổng thư ký VCCI, Phó Chủ tịch VBCSD