Doanh nghiệp chịu tác động mạnh bởi thị trường bị thu hẹp

8:16:59 AM | 17/4/2020

Đại dịch Covid-19 thực sự đã có những tác động hết sức nghiêm trọng đến hoạt động SXKD của các DN, trong đó tác động mạnh nhất là thu hẹp thị trường. Có đến 83,30% DN cho biết dịch bệnh đã làm cho thị trường bị thu hẹp, trong đó chịu ảnh hưởng mạnh nhất là các doanh nghiệp tư nhân- DNTN (85,17%), tiếp theo là các DN có vốn đầu tư nước ngoài- FDI với 82,50% và DNNN với 69,39% mất thị trường ảnh hưởng đến vốn và tiền mặt.

Đây là thông tin trong Báo cáo tóm tắt đánh giá nhanh “Tác động của đại dịch COVID-19 tới vấn đề lao động, việc làm trong các doanh nghiệp tại Việt Nam” do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện vào tháng 3 năm 2020, kiến nghị thu thập được từ các cuộc họp trực tuyến, và báo cáo từ trên 700 doanh nghiệp và Hiệp hội Doanh nghiệp thuộc 46 tỉnh/thành phố trong cả nước. 

DN tư nhân chịu tác động mạnh nhất

Theo báo cáo của VCCI, có 52,47% DN được khảo sát cho rằng dịch bệnh khiến họ thiếu vốn/dòng tiền kinh doanh, trong đó chịu tác động mạnh nhất là DNTN (58,61%). Đại dịch gây ra thiếu nguồn cung về nguyên liệu đầu vào cho 45,14% DN. Sản xuất khó khăn làm giảm nhu cầu sử dụng lao động và thu hẹp lực lượng lao động của gần 43,95% số DN được khảo sát, đặc biệt là đối với DNTN (48,56%).  

Chỉ có 3,75% DN cho biết doanh thu ước tính năm 2020 tăng lên so với năm 2019 và 4,43% DN cho rằng doanh thu tương đương năm 2019. Còn lại khoảng gần 92% số DN cho rằng năm 2020 doanh thu của họ bị sụt giảm so với năm 2019, trong đó đáng chú ý có 21,47% DN thông báo sụt giảm doanh thu trên 50%; 27,77% số DN sụt giảm doanh thu từ 30-50%; 20,44% số DN sụt giảm doanh thu từ 20-30%. Tình hình này đều nghiêm trọng đối với tất cả các nhóm DN (DNNN, DNTN và DN FDI), trong đó sụt giảm nhiều hơn thuộc nhóm DNTN, 30,38% số DN sụt giảm từ 30-50% doanh thu và hơn 22% sụt giảm trên 50% doanh thu.   

Theo phân tích của báo cáo, trong tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp như hiện nay, với sự phụ thuộc mạnh vào thị trường nhập khẩu nguyên liệu đầu vào, thị trường tiêu thụ hàng hóa ở nước ngoài, cũng như thu hẹp cầu nội địa, việc duy trì SXKD đối với các DN là hết sức khó khăn. Có đến 29,81% số DN chỉ có thể duy trì hoạt động được từ 1-3 tháng, 29,47% duy trì được từ 3-6 tháng, 20,78% DN có thể duy trì hoạt động trong 6-12 tháng và chỉ gần 20% số DN thông báo có thể duy trì được trên 1 năm. Việc khó khăn trong duy trì sản xuất, bên cạnh nhiều hệ lụy về kinh tế, tất yếu sẽ ảnh hưởng đến duy trì việc làm, ổn định thu nhập và đời sống cho người lao động. Khó khăn nhất là các DNTN và DN FDI với số DN có thể duy trì hoạt động chỉ từ 1-3 tháng tương ứng là 33,33% và 30,38%. 

Nếu xem xét theo các nhóm ngành, tình hình duy trì hoạt động khó khăn thuộc về các DN trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo; bán buôn bán lẻ; và dịch vụ lưu trú và ăn uống. Khoảng 63% DN ngành công nghiệp chế biến chế tạo dự kiến chỉ có thể duy trì được hoạt động từ 1-6 tháng.Tỷ lệ tương ứng đối với nhóm bán buôn, bán lẻ là khoảng 60% và với nhóm dịch vụ lưu trú và ăn uống là 75%.  

Biến động lao động

Trong bối cảnh duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh gặp nhiều khó khăn như hiện nay, không khó để dự đoán về tình hình sử dụng lao động. Hơn 75% số DN thông báo số lao động làm việc sẽ giảm xuống. Phổ biến, mức cắt giảm lao động là từ 10% đến 50%. Đặc biệt, có gần 10% số DN giảm trên 50% số lao động làm việc. Giảm lao động nhiều nhất diễn ra trong các DNTN.  Còn lại 23.50% số DN không tăng lao động, và chỉ có 0.51% số DN thông báo có tăng lao động.

Tình hình cắt giảm mạnh lao động diễn ra trong các DN giáo dục đào tạo và hoạt động chuyên môn (83%), dịch vụ lưu trú và ăn uống (81%); công nghiệp chế biến chế tạo (78%). Tuy nhiên, với hàng chục triệu lao động làm việc trong các ngành công nghiệp chế biến chế tạo, đặc biệt là dệt may, da giầy, điện tử, chế biến thực phẩm, chế biến gỗ, thì số DN cắt giảm lao động sẽ dẫn tới số lao động bị mất việc làm có thể lên tới hàng triệu người trong thời gian tới.

56,22% số DN cho biết chi phí lao động trên một lao động năm 2020 sẽ tăng lên so với năm 2019, và do đó sẽ chồng chất thêm khó khăn cho doanh nghiệp. 26,75% số DN cho biết chi phí trên một lao động sẽ tăng lên đến 10%; 18,91% cho biết sẽ tăng lên từ 10-20% và gần 11% tăng lên trên 20%. Tình hình không có sự khác biệt nhiều giữa các loại DN (DNNN, DNTN, DN FDI). Khoảng 26,41% cho biết chi phí này sẽ không thay đổi và 17,38% số DN cho biết chi phí lao động trên một lao động sẽ giảm so với năm 2019.

Tỷ lệ DN thông báo tăng chi phí bình quân trên một lao động cao nhất thuộc nhóm ngành hoạt động chuyên môn khoa học, công nghệ (bao gồm cả giáo dục đào tạo) (gần 68%); công nghiệp chế biến chế tạo (gần 60%); ngành nông lâm nghiệp và thủy sản (55,3%).

Mong mỏi của DN

Trước tình hình dịch bệnh, các DN đã rất chủ động, sáng tạo đưa ra các giải pháp phù hợp, kịp thời về sử dụng lao động hợp lý trong DN: gần 62% số DN đã áp dụng phương thức làm việc linh hoạt thời gian cho một bộ phận lao động; 47% DN không cắt giảm lao động nhưng giảm giờ làm; 41,23% DN tổ chức cho người lao động làm việc tại nhà; gần 41% DN tranh thủ thời gian dịch bệnh để đào tạo lại nhân viên. Chỉ 19,42% số DN cho biết họ cắt giảm lao động/chấm dứt hợp đồng và 19,93% DN cho biết phải cắt giảm lương của người lao động để không phải cắt giảm lao động. 

Với tình hình dịch bệnh đang lan rộng như hiện nay, các DN đang gặp rất nhiều khó khăn trong duy trì sản xuất, cũng như người lao động đang chịu nhiều rủi ro. Trong bối cảnh đó, các DN đã đưa ra nhiều kiến nghị đối với Nhà nước trong việc hỗ trợ DN tồn tại, hỗ trợ người lao động vượt qua khủng khoảng. Cụ thể, có đến 69,85% số DN đề nghị Nhà nước hỗ trợ tài chính/tín dụng/khoanh nợ/giãn nợ; 83,82% số DN đề nghị Nhà nước hỗ trợ thuế (giảm thế, nộp chậm thuế); 58,77% số DN đề nghị Nhà nước có chương trình hỗ trợ bảo vệ việc làm cho người lao động- NLĐ; 38,67% số DN đề nghị Nhà nước hỗ trợ phòng dịch cho NLĐ trong thời gian dịch bệnh.

Ngoài ra, có đến 72,57% số DN đề nghị Nhà nước tạm dừng đóng BHXH từ tháng 3 đến hết tháng 12-2020; 55,71% số DN đề nghị Nhà nước tạm dừng đóng bảo hiểm thất nghiệp từ tháng 3 đến hết tháng 12-2020; 21,29% số DN đề nghị Nhà nước hỗ trợ đào tạo lại cho NLĐ; 13,97% số DN đề nghị Nhà nước hỗ trợ trả lương cho NLĐ.

Đáng chú ý, 76,49% số DN đề nghị tạm hoãn đóng quỹ Công đoàn đến hết tháng 12-2020 và giảm tỷ lệ đóng quỹ Công đoàn xuống 1% từ tháng 3 đến hết tháng 12-2020 và khoảng 82% số DN khảo sát đề nghị không tăng tiền lương tối thiểu năm 2021.

Mẫu khảo sát bao gồm đủ cơ cấu DN theo quy mô lao động từ DN nhỏ, vừa và lớn thuộc các ngành công nghiệp chế biến chế tạo (trong đó có doanh nghiệp dệt may, da giầy, diện tử), bán buôn, bán lẻ, sửa chữa, kho bãi vận tải, dịch vụ lưu trú và ăn uống và dịch vụ hỗ trợ, giáo dục đào tạo, nông lâm ngư nghiệp, xây dựng, tài chính, y tế… là những ngành đang chịu tác động hết sức to lớn từ đại dịch Covid-19; trong đó, hơn 8% khối doanh nghiệp nhà nước (DNNN), khoảng 71% là doanh nghiệp tư nhân trong nước (DNTN) và hơn 20% doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (DN FDI).

Anh Mai- Liên Bùi (Vietnam Business Forum)

Sự kiện sắp tới