Thương mại điện tử: Thế mạnh thời dịch của doanh nghiệp

11:34:52 AM | 28/4/2020

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương ban hành chương trình hành động, trong đó sớm có những chỉ đạo điều hành, quản lý và phát triển thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam, sớm chỉ đạo các sàn đảm bảo rà soát các sản phẩm, chống hàng giả hàng nhái, ưu tiên hiển thị các sản phẩm chống dịch, các nhu yếu phẩm cung cấp trong dịch.

Thế giới đang bước vào một thời điểm chưa từng có tiền lệ khi dịch COVID-19 gây ra đang ngày một ảnh hưởng sâu rộng đến mọi mặt đời sống - kinh tế - xã hội trên toàn cầu.

Tại Việt Nam, Chính phủ cũng như các tầng lớp xã hội đã cùng nhau đồng lòng vào cuộc và khống chế thành công dịch bệnh COVID-19, được cả thế giới ca ngợi. Không chỉ thành công về lĩnh vực y tế, chăm sóc sức khỏe mà Việt Nam còn thành công trong việc đảm bảo và ổn định kinh tế xã hội.

Một trong những thành công đó phải kể đến đó là việc ổn định thị trường hàng hóa, không để xảy ra tình trạng khan hiếm hàng hóa, bất ổn cung - cầu, tăng giá bắt chẹt hay cung ứng ra thị trường những sản phẩm không đạt chất lượng khiến người tiêu dùng hoang mang lo lắng. Việc phát triển thương mại điện tử (TMĐT) ở Việt Nam ghi nhận nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp TMĐT Việt Nam nói riêng đã cùng cơ quan nhà nước nhanh chóng ứng phó dịch bệnh thời gian qua.

Tại tọa đàm trực tuyến với chủ đề: "Doanh nghiệp với người tiêu dùng chung tay trong đại dịch COVID-19" do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp vừa qua tại HN, bà Nguyễn Thị Minh Huyền, Phó Cục trưởng Cục thương mại điện tử và kinh tế số, Bộ Công Thương cho biết, với diễn biến phức tạp của COVID-19, do dịch bệnh nên tâm lý hạn chế tiếp xúc với người xung quanh khiến người tiêu dùng lựa chọn mua sắm trực tuyến nhiều hơn. Đây cũng là xu hướng phát triển của tương lai.

Theo bà Huyền, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương ban hành chương trình hành động, trong đó sớm có những chỉ đạo điều hành, quản lý và phát triển thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam, sớm chỉ đạo các sàn đảm bảo rà soát các sản phẩm, chống hàng giả hàng nhái, ưu tiên hiển thị các sản phẩm chống dịch, các nhu yếu phẩm cung cấp trong dịch. Đồng thời xử lý nghiêm hiện tượng các gian hàng bán thiết bị phòng dịch tăng giá... Đến ngày 24/4, đã xử lý khoảng 17 nghìn gian hàng và khoảng 38.400 sản phẩm vi phạm. Bộ cũng phối hợp với các doanh nghiệp tiến hành đưa hàng hoá doanh nghiệp Việt lên các sàn giao dịch lớn. Đẩy mạnh triển khai hệ thống giải quyết khiếu nại bảo vệ người tiêu dùng.

“Khảo sát nhanh với 4 sàn thương mại lớn cho thấy, việc tăng số lượng giao dịch với mặt hàng khẩu trang thiết bị y tế tăng 80-100%. Tuy nhiên, trong bối cảnh chung đại dịch nhiều lĩnh vực của nền kinh tế bị ảnh hưởng, lượng đơn hàng của nhiều doanh nghiệp TMĐT bị hủy lên tới 140%”, bà Huyền cho biết.

Nguyên nhân, theo bà Huyền, là xuất phát từ nguồn cung khi TMĐT xuất phát từ phương thức kinh doanh trên nền tảng số nhưng bản chất dựa trên nguồn cung thực tế. Bên cạnh đó là còn liên quan đến việc hạn chế nhập khẩu, bởi thương mại Việt Nam phụ thuộc các thị trường nhập khẩu lớn đặc biệt là Trung Quốc. Ngoài ra, còn do năng lực ứng phó dịch bệnh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp lớn ít nhiều có sự chủ động, có thể thích ứng nhưng nhiều doanh nghiệp nhỏ hơn lại bị động trong ứng phó với dịch bệnh, đặc biệt trong quá trình chuyển đổi số để ứng dụng TMĐT, ứng phó với phương thức kinh doanh mới.

Từ thực tiễn đó, bà Huyền cho biết, Bộ Công thương đã đưa ra nhóm giải pháp hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp thời gian trước mắt và lâu dài như: Phát động chương trình người tiêu dùng dùng hàng nông sản Việt trên Gian hàng việt; xây dựng nền tảng ứng dụng TMĐT ứng phó tình huống khẩn cấp; huy động sự tham gia các công ty chuyển phát và hệ thống thanh toán trung gian để cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp tham gia quy trình TMĐT trọn gói có thể ứng phó với tình huống khẩn cấp không chỉ dịch COVID như hiện nay mà trong các tình huống có thể xảy ra trong tương lai. Đồng thời, bộ cũng đẩy mạnh triển khai hệ thống quản lý, giám sát và giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng trên môi trường TMĐT thông qua cổng thông tin quản lý hoạt động TMĐT tại Việt Nam (online.gov.vn) để kịp thời giải quyết tranh chấp, khiếu nại trên môi trường trực tuyến.

Ông Hồ Tùng Bách, Phó Trưởng phòng bảo vệ người tiêu dùng, Cục cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng cho biết, trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Cục cạnh tranh đã có những quy định việc doanh nghiệp phải đảm bảo chất lượng, cung cấp thông tin, đảm bảo giá,… nhằm ổn định thị trường. Cục Cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng cũng đã thành lập tổng đài tiếp nhận thông tin của người tiêu dùng và đã nhận được nhiều khiếu nại liên quan đến việc mua hàng, đặc biệt mua online nhận hàng không đúng, không đảm bảo chất lượng.

Thời gian qua, các cơ quan Nhà nước đã vào cuộc quyết liệt xử lý tình trạng này. Việc nâng giá bán không chỉ có lực lượng quản lý thị trường mà cả Công an kinh tế vào cuộc, hình thức xử lý cả xử lý kinh tế và hình sự. Nhờ sự quyết liệt đó mà tình trạng trục lợi, vi phạm giảm đi rất nhiều.

“Hoạt động thương mại điện tử đang là xu thế nhưng có hai mặt. Người tiêu dùng và doanh nghiệp phải tỉnh táo. Đặc biệt là với người tiêu dùng có thể lưu ý, khi truy cập một trang TMĐT, chúng ta kéo xuống cuối trang xem ứng dụng đã đăng ký chưa, có nhiều trường hợp mạo danh đã xảy ra. Theo tôi, với mỗi gian hàng uy tín, khi người tiêu dùng truy cập sẽ có đường dẫn vào trang thông tin, nêu rõ tên công ty, địa chỉ, mã số thuế..., như vậy mới là wesite chính xác”, ông Bách nói.

Bà Huyền cũng lưu ý, các doanh nghiệp kinh doanh TMĐT phải đăng ký với Bộ Công Thương theo quy định tại Nghị định 52/NĐ-CP. Nếu không đăng ký là trái quy định pháp luật. Việc doanh nghiệp bán hàng và đăng ký với Bộ Công Thương sẽ giúp doanh nghiệp mang được uy tín với cộng đồng và tránh được các tình huống về công tác hậu kiểm. Việc đăng ký cũng giúp người tiêu dùng tiện kiểm tra thông tin trước khi mua hàng.

“Tôi mong muốn các khách hàng hãy là người tiêu dùng thông thái bằng việc sẽ mua hàng trên các sàn giao dịch điện tử thông qua các sàn thương mại đã đăng ký với Bộ Công Thương. Tra cứu trước khi mua hàng, tìm hiểu các quy định của các sàn để ghi lại lịch sử giao dịch, nếu có tranh chấp xảy ra, cơ quan liên quan có thể hỗ trợ kịp thời”, bà Huyền nói.

Ông Bùi Huy Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Tin học và công nghệ số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - Bộ Công thương

Về cơ bản thì trên các sàn TMĐT hiện chia thành 2 nhóm: nhóm của những doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm nhập khẩu và kinh doanh các sản phẩm có nguồn gốc từ Việt Nam.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp bán các sản phẩm từ nguồn gốc từ Việt Nam chưa nhiều. Nhiều doanh nghiệp cho rằng đây chưa phải là kênh kinh doanh hiệu quả, đội ngũ nhân viên chưa đáp ứng được yêu cầu của điện tử.

Tuy nhiên, dịch COVID-19 cho thấy sự thay đổi lớn trong cách triển khai của các doanh nghiệp kinh doanh các dòng sản phẩm có nguồn gốc đến từ Việt Nam. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp quan tâm đến TMĐT và cho rằng đây hướng đi mới, giúp họ kinh doanh hiệu quả hơn.

Để hỗ trợ doanh nghiệp kinh doanh các sản phẩm có nguồn gốc từ Việt Nam, chúng tôi đã tập trung hỗ trợ doanh nghiệp trên hai kênh chính là trên chợ, siêu thị truyền thống và trên các sàn giao dịch thương mại điện tử. Với các kênh siêu thị truyền thống, chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp phân phối hàng hóa trên siêu thị truyền thống và có giám sát của Bộ Công Thương.

Với các sàn giao dịch điện tử, chúng tôi tập trung hỗ trợ doanh nghiệp trong khâu phân phối hàng và cũng sẽ có sự giám sát của Bộ Công Thương. Thông qua các kênh truyền thông, người tiêu dùng đã dần nhận thấy đây là kênh bán hàng hiệu quả để giải tỏa được câu hỏi khi mua hàng hóa trên môi trường trực tuyến không đảm bảo được chất lượng. Ngoài ra, chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp phân phối hàng trực tiếp tới tay người tiêu dùng mà không qua khâu phân phối.

Ông Hoàng Chương,  Giám đốc điều hành Miền Bắc Cty CP Masan Meatlife: 

Ngay từ khi chưa bùng phát dịch COVID-19, khi đó mới có dịch tả lợn châu Phi, doanh nghiệp đã áp dụng 3 tuyến phòng dịch để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Khi dịch COVID-19 bùng phát, các biện pháp được tăng cường hơn, doanh nghiệp đảm bảo giãn cách, đo thân nhiệt, các biện pháp khử khuẩn để đảm bảo cung cấp sản phẩm an toàn. Mặc dù phát sinh chi phí cao, nhưng doanh nghiệp vẫn thực hiện hàng ngày để đảm bảo chất lượng sản phẩm cung ứng ra thị trường.

Doanh nghiệp cũng ứng dụng đóng gói sản phẩm meatdeli với công nghệ châu Âu đảm bảo an toàn cho sản phẩm. Cùng với đó, hỗ trợ, chung tay với việc duy trì bữa ăn dinh dưỡng cho người tiêu dùng, theo đó hỗ trợ giá với 3 sản phẩm mức trợ giá cao nhất từ trước tới nay.

Chúng tôi luôn xác định bán hàng trực tuyến là xu thế tất yếu trong tương lai và COVID-19 là lý do đẩy nhanh hơn nữa xu hướng tiêu dùng của người Việt, đưa hệ thống bán hàng online tiếp cận tời người tiêu dùng nhanh.

Để đón đầu xu hướng này, chúng tôi đã triển việc bán hàng cho khách hàng thông qua nhiều kênh bán khác có thể mua hàng từ các cơ sở như: Web, Fage…

Ông Phan Văn Dũng, Phó Tổng Giám đốc công ty CP VN Kỹ nghệ súc sản (VISSAN)

Đối với VISSAN, kế hoạch 2020 chúng tôi sẽ xây dựng trang website TMĐT. Ngay từ tháng 2/2020, chúng tôi đã đã nhanh bán hàng qua số hotline của công ty. Sau Chỉ thị 16 của Chính phủ về cách ly xã hội và giãn cách xã hội thì người tiêu dùng đã hạn chế tới siêu thị nên buộc chúng tôi tiến hành bán hàng qua hình thức này để phục vụ người tiêu dùng.

Với 55 cửa hàng giới thiệu sản phẩm chúng tôi tạo thành 55 kho hàng ở khắp nội, ngoại thành và người tiêu dùng chỉ cần gọi hotline là mua được hàng.

Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đẩy nhanh website của công ty và đồng thời đưa hàng lên sàn thương mại điện tử như Lazada, Tiki… trong lúc giãn cách xã hội.

Quỳnh Chi (Vietnam Business Forum)