Sản phẩm OCOP của đồng bào dân tộc thiểu số: Động lực phát triển kinh tế nông thôn

11:16:23 AM | 15/5/2020

Thời gian qua, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã đạt được nhiều kết quả ấn tượng, tạo sức lan tỏa, khẳng định thương hiệu nông sản Việt. Không chỉ vậy, nhiều sản phẩm nông sản chất lượng đã vươn ra thị trường thế giới, trong đó có các sản phẩm OCOP của đồng bào dân tộc thiểu số.

Chương trình OCOP tham gia giải quyết hàng loạt vấn đề ở nông thôn, như góp phần thúc đẩy nhanh việc tái cơ cấu trong nông nghiệp, cũng như đẩy mạnh việc ứng dụng, chuyển giao công nghệ trong sản xuất, thông qua các chương trình khuyến nông, khuyến công... để tạo ra sản phẩm có năng suất cao, chất lượng tốt. Đồng thời OCOP thúc đẩy việc hình thành và tái cấu trúc các hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp ở vùng nông thôn, từ đó làm cho người dân, thông qua góp vốn vào các HTX, doanh nghiệp, trở thành chủ nhân của quá trình phát triển; phát triển OCOP với mục tiêu là tạo việc làm ở nông thôn, “ly nông, bất ly hương”, hạn chế lao động nông thôn di cư ra thành thị, tăng  thu nhập, giảm nghèo. OCOP coi trọng việc đào tạo nguồn nhân lực, huấn luyện thành thạo tay nghề cho người sản xuất và đào tạo về quản lý, điều hành (CEO), để lao động trẻ trong nông thôn có điều kiện khởi nghiệp, sáng tạo từ OCOP. Vì vậy, việc triển khai chương trình này được xem là hướng đi phù hợp với bối cảnh hiện tại.

Ông Đỗ Tấn Sơn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Giang cho biết: năm 2019, Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP tỉnh Hà Giang đã tiếp nhận hồ sơ và sản phẩm của 11 huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh; trong đó có 86 bộ hồ sơ của 6 ngành sản phẩm đủ điều kiện đề nghị phân hạng sản phẩm. Qua đánh giá phân loại có 69 sản phẩm của 43 chủ thể được cấp giấy chứng nhận sản phẩm OCOP năm 2019 với số điểm từ 50 điểm trở lên, bao gồm 21 sản phẩm đạt hạng 4 sao, 48 sản phẩm đạt hạng 3 sao.

Tiêu biểu có Hợp tác xã (HTX) Tuấn Dũng, một trong những cơ sở chế biến mật ong bạc hà có tiếng ở Mèo Vạc (Hà Giang). Để sản xuất mật ong, HTX đã chủ động liên kết sản xuất với người dân, sử dụng giống ong nội; vùng nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên. Bên cạnh đó, HTX chú trọng đầu tư dây chuyền sản xuất bằng công nghệ máy hạ thủy phần với công suất tách mật 30 lít/giờ... Với việc đưa máy móc tiên tiến thay thế thiết bị thủ công truyền thống đã tạo ra sản phẩm mật ong bạc hà chất lượng, hương vị thơm ngon hơn nhiều so với mật ong bạc hà được quay thủ công. Sản phẩm mật ong bạc hà của HTX vừa được công nhận đạt chuẩn 4 sao OCOP; bảo hộ chỉ dẫn địa lý, cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hóa, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu; cơ sở được chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm…

Ông Thèn Văn Hải, Giám đốc HTX Tuấn Dũng cho biết, HTX có 2.500 đàn ong, mỗi năm thu trên 10.000 lít mật; giá bán đạt 500.000 đồng/lít; sản phẩm đang tiêu thụ ở hệ thống siêu thị BigGreen và nhiều nơi khác. Tỉnh Hà Giang đã hỗ trợ xây dựng các mô hình áp dụng hệ thống quản lý ATTP theo tiêu chuẩn HACCP cho cơ sở chế biến mật ong; áp dụng quy trình thực hành chăn nuôi VietGAHP cho cơ sở chăn nuôi ong. Nhờ đó, đã có 243 hộ sản xuất, kinh doanh mật ong bạc hà được tập huấn thực hiện các quy trình HACCP, VietGAHP; 60/60 mẫu sản phẩm được lấy để kiểm tra chất lượng và lưu mẫu đối chứng để làm cơ sở kiểm soát, giám sát chất lượng. Thực hiện hoàn thành xây dựng hệ thống quản lý chất lượng ATTP, cấp chứng nhận tiêu chuẩn HACCP cho 7 cơ sở chế biến mật ong và chứng nhận VietGAHP cho 9 cơ sở nuôi ong. Cũng như mật ong bạc hà của Hà Giang, sản phẩm tinh dầu từ gừng ở Bắc Kạn cũng đã được công nhận đạt chuẩn 4 sao, trở thành hàng hóa được xuất khẩu ra nhiều nước trên thế giới. Hiện các sản phẩm tinh dầu gừng Bắc Kạn cũng đã có mặt ở hầu hết các tỉnh, thành trên cả nước và đã xuất khẩu sang Nhật Bản…

Với mục tiêu tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, phấn đấu đến năm 2021 sản lượng mật ổn định đạt trên 25 nghìn lít/năm; sản phẩm được giới thiệu bày bán trên hệ thống các siêu thị lớn; được chứng nhận ISO 22000 về quản lý an toàn thực phẩm; 30% sản lượng mật ong của HTX được xuất khẩu ra thị trường quốc tế; HTX là đầu mối liên kết thu mua, phân phối và tiêu thụ sản phẩm, hỗ trợ kinh nghiệm tổ chức sản xuất, kỹ thuật chăn nuôi cho các tổ chức, cá nhân sản xuất mật ong Bạc hà trên địa bàn toàn tỉnh… HTX tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, quảng bá, xây dựng hình ảnh thương hiệu; thiết kế và không ngừng cải tiến mẫu mã bao bì; nghiên cứu thị trường; chủ động ký kết, hình thành hệ thống phân phối sản phẩm tại các siêu thị lớn; tham gia trưng bày và bán sản phẩm tại các hội chợ triển lãm, các sự kiện được tổ chức trong nước… từ đó thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ sản phẩm; tạo việc làm cho người lao động.

Cả nước hiện có 19 tỉnh, thành phố thực hiện đánh giá, phân hạng và có quyết định công nhận cho 900 sản phẩm OCOP; trong đó có 16 sản phẩm đề xuất 5 sao; 275 sản phẩm đạt 4 sao và 585 sản phẩm đạt 3 sao. Nhiều địa phương đã ban hành cơ chế chính sách nhằm thúc đẩy, tăng cường hoạt động triển khai Chương trình như Quảng Ninh, Quảng Nam, Lâm Đồng, Hà Nam, Bắc Kạn, Sơn La, Hòa Bình…

Minh Ngọc (Vietnam Business Forum)