Doanh nghiệp linh hoạt thích ứng với biến đổi khí hậu

3:13:12 PM | 16/9/2020

Doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội, đồng thời cũng là một trong những chủ thể quan trọng của nỗ lực ứng phó, thích nghi với rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu.  

Tác động tiêu cực đến doanh nghiệp

Việt Nam là một trong 10 quốc gia chịu tác động tiêu cực nhất từ các hiện tượng biến đổi khí hậu. Phát biểu tại hội thảo công bố Báo cáo “Thích ứng để thành công – Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với doanh nghiệp Việt Nam” do VCCI phối hợp với Quỹ Châu Á cùng sự hỗ trợ của Quỹ UPS thuộc Tập đoàn chuyển phát nhanh quốc tế UPS thực hiện, TS Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI khẳng định, rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu là những thách thức toàn cầu. Những thách thức này ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của đời sống xã hội, từ sức khỏe của mỗi cá nhân cho đến “sức khỏe” của cả nền kinh tế thế giới.

Theo đó, biến đổi khí hậu ngày càng có tác động tiêu cực mang tính đa diện đối với các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đó là tình trạng gián đoạn sản xuất kinh doanh, giảm năng suất lao động, giảm doanh thu, gián đoạn kênh vận chuyển, tăng chi phí sản xuất, đình trệ mạng lưới phân phối, giảm chất lượng sản phẩm, thiệt hại cơ sở vật chất, thiếu hụt nhân lực, và gây thiếu nguồn cung nguyên vật liệu. Cũng theo Chủ tịch VCCI, các doanh nghiệp ở vùng Duyên hải miền Trung và Đồng bằng Sông Cửu Long đang chịu tác động từ rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu lớn hơn cả so với các vùng còn lại. Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản là ngành bị ảnh hưởng nhiều nhất. Những doanh nghiệp mới đi vào hoạt động cũng chịu tác động nhiều hơn các nhóm doanh nghiệp còn lại.

Theo đó, tỉ lệ doanh nghiệp lựa chọn bị tác động tương đối nhiều/rất nhiều cao nhất trong việc bị gián đoạn sản xuất kinh doanh (54%). Kế đến là năng suất lao động bị giảm do thời tiết khắc nghiệt và suy giảm doanh thu (đều ở mức 51%). Ngoài ra cũng có tỷ lệ đáng kể doanh nghiệp phản ánh về bị gián đoạn kênh vận chuyển (46%) và tăng chi phí sản xuất (44%). Tiếp đến, có tỷ lệ không nhỏ doanh nghiệp cho biết có tác động tương đối nhiều/rất nhiều về khía cạnh mạng lưới phân phối bị đình trệ (38%), giảm chất lượng sản phẩm, dịch vụ (37%), thiệt hại cơ sở vật chất (34%) và thiếu hụt nhân lực (33%). Thậm chí có 33% doanh nghiệp chịu tác động tương đối nhiều/rất nhiều của việc thiếu nguồn cung nguyên vật liệu sản xuất.

Thích ứng để thành công

Theo Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc, những thiệt hại do BĐKH gây ra càng nhấn mạnh tầm quan trọng và tính cấp bách của những hành động bảo vệ môi trường. Cùng với nhiều quốc gia trên thế giới, Việt Nam đã và đang tuân thủ nghiêm túc Công ước khung của Liên Hợp Quốc, Nghị định thư Kyoto và Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu. Trong những năm gần đây, Chính phủ Việt Nam đã tích cực hoàn thiện hệ thống luật pháp trong nước về bảo vệ môi trường và ưu tiên nguồn lực cho việc triển khai các chương trình liên quan đến ứng phó tác động rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu.

Trong những nỗ lực đó, doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng cũng là một trong những chủ thể quan trọng của nỗ lực ứng phó, thích nghi với rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu. Nhiều doanh nghiệp đã nhận thức được tính cần thiết của việc ứng phó với rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu thông qua nhiều giải pháp đa dạng từ đơn giản đến phức tạp. Trong đó nhiều nhất là việc gia cố, sửa chữa nhà xưởng, khu làm việc hiện tại (53%), điều chỉnh giờ làm (30%), đào tạo cán bộ nhân viên ứng phó với rủi ro thiên tai và BĐKH (28%) hoặc tham gia công tác ứng cứu, khắc phụ sau thiên tai (28%)….Ngoài ra, có tới 19% số doanh nghiệp cho biết họ có nâng cấp công nghệ sản xuất, thậm chí là 18% có yêu cầu đối tác kinh doanh cùng có kế hoạch ứng phó với rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp đã tham gia đóng góp, ứng cứu, khắc phục hậu quả thiên tai. Hầu hết các doanh nghiệp sẵn sàng tham gia các hoạt động cứu trợ, khắc phục hậu quả nếu thiên tai xảy ra.

Đa số doanh nghiệp cũng nhận thức biến đổi khí hậu ngoài tạo ra những thách thức còn đem lại cơ hội cho việc tái cơ cấu, sắp xếp lại sản xuất, tạo ra sản phẩm và công nghệ mới, đồng thời xây dựng thương hiệu cho doanh nghiệp. Báo cáo cũng tìm hiểu mức độ sẵn sàng đầu tư của doanh nghiệp để cải thiện mức độ tuân thủ về môi trường. Theo đó, một doanh nghiệp điển hình sẵn sàng chi trả lên tới 7,32% chi phí hoạt động cho việc thân thiện hơn với môi trường.

Thông qua kết quả khảo sát, báo cáo đưa ra hàm ý chính sách cho các cơ quan Chính phủ trong việc xây dựng các giải pháp khuyến khích doanh nghiệp gia tăng đầu tư để thân thiện hơn với môi trường. Trong đó, yếu tố chất lượng lao động tại địa phương, chất lượng môi trường kinh doanh, và mức độ tham gia các chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ có nhiều ảnh hưởng đến quyết định đầu tư sản xuất xanh của doanh nghiệp.

Theo TS Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, cộng đồng doanh nghiệp cần liên kết, hợp tác và nêu tiếng nói về các vấn đề môi trường và phát triển bền vững. Bản thân các doanh nghiệp cần bỏ tư duy “chưa đến lúc” đối với vấn đề biến đổi khí hậu và cần thực hiện ngày những hành động bảo vệ môi trường, bắt đầu từ những hoạt động nhỏ nhất.

Hà Linh (Vietnam Business Forum)