Hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh - tận dụng cơ hội từ các FTA

10:59:46 AM | 14/10/2020

Bộ Công Thương Việt Nam những năm qua đã có nhiều hoạt động thúc đẩy thực hiện cam kết thương mại quốc tế và hỗ trợ doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh. Xung quanh chủ đề này, phóng viên đã có cuộc phỏng vấn ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại, Bộ Công Thương. Hương Ly thực hiện.

Ông có nhận định gì về hoạt động hỗ trợ các địa phương, doanh nghiệp trong việc xúc tiến thương mại (XTTM) thời gian gần đây?

Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 từ đầu năm 2020 đến nay, các hoạt động XTTM của doanh nghiệp, hiệp hội và các địa phương trên cả nước gặp rất nhiều khó khăn. Các hoạt động XTTM truyền thống như hội nghị, hội thảo, giao thương, hội chợ triển lãm tại Việt Nam và các nước về cơ bản phải hủy hoặc hoãn thực hiện.

Trong bối cảnh đó, để kịp thời hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp khắc phục khó khăn về gián đoạn thị trường, Cục XTTM đã chủ động xây dựng và thực hiện thí điểm hoạt động XTTM trên môi trường trực tuyến. Những hoạt động XTTM trực tuyến đầu tiên được thử nghiệm thực hiện với thị trường Trung Quốc, là thị trường xuất khẩu hết sức quan trọng của Việt Nam, có tín hiệu phục hồi nhanh sau khi kiểm soát hiệu quả dịch bệnh cùng chính sách khôi phục kinh tế đồng bộ của chính phủ Trung Quốc. Các hoạt động XTTM trực tuyến với Trung Quốc đã thu được nhiều kết quả đáng khích lệ, tạo tiền đề và kinh nghiệm thực tiễn hữu ích để Cục thúc đẩy mạnh hợp tác với đa dạng các thị trường tiềm năng, triển vọng khác trên thế giới cùng thực hiện XTTM trực tuyến.

Đến nay, Cục XTTM tổ chức thành công trên 30 hội nghị giao thương và hàng chục phiên giao thương trực tuyến thành công với các thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam như Trung Quốc (các tỉnh Quảng Tây, Vân Nam, Sơn Đông, Trùng Khánh), Hoa Kỳ, Singapore, Hà Lan, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Nhật Bản... Theo đánh giá của doanh nghiệp, hoạt động này đã hỗ trợ doanh nghiệp kết nối giao thương, duy trì quan hệ khách hàng với các đối tác nước ngoài đồng thời tiếp xúc với khách hàng mới, không chỉ tiến tới đàm phán đơn hàng xuất khẩu mà còn tạo tiền đề cho việc đẩy mạnh hoạt động XTTM trực tiếp ngay sau khi dịch bệnh được đẩy lùi. Theo thống kê sơ bộ, tổng số lượt doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài được hỗ trợ kết nối trực tuyến là khoảng 5.200 lượt doanh nghiệp, đa dạng các mặt hàng tham gia giao thương như: sản phẩm phòng dịch, nông sản, thực phẩm, sản phẩm tiêu dùng, đồ trang trí nội ngoại thất và vật liệu xây dựng, giày dép, sản phẩm thể thao...

Bên cạnh đó, Cục XTTM cũng đẩy nhanh tiến độ xây dựng và cung cấp cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam hỗ trợ cho công tác XTTM và xúc tiến xuất nhập khẩu thông qua các tổ chức hỗ trợ kinh doanh các nước, hệ thống thương vụ, văn phòng xúc tiến thương mại của Việt Nam tại nước ngoài; cũng như xây dựng các nền tảng hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng CNTT vào hoạt động kết nối cung cầu, thông tin thị trường, truy xuất nguồn gốc... Với sự thích ứng linh hoạt, hiệu quả và kịp thời, hoạt động XTTM đã góp phần giúp doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, bà con nông dân... thích ứng với hoàn cảnh, từng bước tháo gỡ khó khăn trước những tác động bất lợi, lâu dài của Covid-19.

Theo ông, những mặt hàng nào cần được ưu tiên để hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu trong bối cảnh khó khăn như hiện nay?

Nông sản, trái cây có sản lượng lớn theo mùa vụ là những mặt hàng cần được ưu tiên, kịp thời tìm thị trường tiêu thụ cho các địa phương và doanh nghiệp. Cục XTTM đã và đang phối hợp với các bộ ngành, đơn vị liên quan, các cơ quan đại diện, thương vụ Việt Nam tại nước ngoài để triển khai các hoạt động này. Đơn cử, chúng tôi đã phối hợp, hỗ trợ tỉnh Bắc Giang tổ chức Hội nghị trực tuyến xúc tiến tiêu thụ vải thiều năm 2020 với 61 tỉnh, thành phố trên cả nước và 04 điểm cầu tại Trung Quốc (Côn Minh, Hà Khẩu, Nam Ninh và Bằng Tường). Chúng tôi cũng hỗ trợ cho tỉnh Sơn La và tỉnh Hưng Yên tổ chức Hội nghị giao thương quốc tế sản phẩm nhãn Việt Nam 2020. Hội nghị có sự tham dự của trên 30 nhà vườn, hợp tác xã, doanh nghiệp nhãn Việ̣t Nam và đã tiến hành khoảng hơn 200 lượt giao dịch với gần 70 doanh nghiệp, nhà nhập khẩu nông sản nước ngoài trong các phiên giao thương chung và giao thương riêng theo phân nhóm mặt hàng và thị trường.

Thông qua những hình thức linh hoạt đa dạng  của XTTM trong giai đoạn khó khăn, chúng ta rút ra được bài học gì trong công tác này?

Thứ nhất là tính chủ động, linh hoạt và khả năng ứng phó nhanh để giải quyết những vấn đề thị trường có tính cấp bách với mỗi diễn biến của thị trường, đồng thời tận dụng được những cơ hội thị trường mới, ví dụ như xúc tiến xuất khẩu những mặt hàng nhu cầu thế giới tăng cao như lương thực, thực phẩm, hàng hóa thiết yếu, khẩu trang, đồ bảo hộ, sản phẩm, thiết bị y tế phòng dịch…

Đồng thời rà soát thường xuyên những hoạt động XTTM, đối với mỗi địa bàn cụ thể, ngành hàng cụ thể, cần phải đưa ra hướng điều chỉnh kịp thời và qua đó đã phần nào tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Thứ hai, đây là cơ hội rất tốt để chúng ta đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong hoạt động XTTM, phát triển thương mại điện tử không chỉ ở cấp quốc gia và cả ở cấp địa phương, ngành hàng và lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng doanh nghiệp. Cùng với tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 trong thời gian qua trên khắp thế giới cũng như tại Việt Nam, thì hoạt động XTTM không nằm ngoài xu hướng này. Chúng ta sẽ phải bắt nhịp cùng với thế giới và ứng dụng công nghệ thông tin vào đổi mới, đa dạng hóa phương thức XTTM, không chỉ là truyền thống mà cần phải là trên cả môi trường thương mại điện tử và các nền tảng kỹ thuật số. Điều này sẽ giúp cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu tiếp cận được thị trường nhanh và hiệu quả hơn, tiết kiệm được chi phí, và phủ được diện đối tác tiềm năng của mình sẽ rộng hơn.

Thứ ba, chúng tôi nhận thấy Covid-19 đang và sẽ mang lại nhiều thay đổi trong chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu, ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động sản xuất kinh doanh và xuất nhập khẩu của Việt Nam, nhất là khi nền kinh tế theo định hướng xuất khẩu. Trong bối cảnh xuất nhập khẩu bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch bệnh, thị trường trong nước lại giúp chúng ta giải bài toán tiêu thụ hàng hoá, đặc biệt là hàng thiết yếu, phục vụ cuộc sống hằng ngày của người dân. Qua đó, chúng ta bình ổn được thị trường, không có tình trạng mất cân đối cung cầu, đặc biệt là nhóm hàng thiết yếu trong thời gian qua như các nước khác trên thế giới. Do vậy, bên cạnh các hoạt động xuất nhập khẩu, thị trường trong nước cũng rất tiềm năng và cần được khai thác, cần được chú trọng hơn trong thời gian tới.

Việt Nam đang hội nhập sâu rộng với nền kinh tế toàn cầu thông qua việc ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA. Theo ông, giải pháp nào để hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các lợi thế của các hiệp định FTA?

Để hỗ trợ các doanh nghiệp đón đầu cơ hội, ngay từ giai đoạn chuẩn bị cho Hiệp định có hiệu lực, các tổ chức XTTM từ Trung ương tới địa phương, và các hiệp hội ngành hàng cần chủ động lên kế hoạch xây dựng các đề án hỗ trợ các doanh nghiệp tại địa phương, hoặc là thành viên các Hiệp hội có tiềm năng và khả năng xuất khẩu lớn hướng tới thị trường EU.

Cụ thể, các bộ ngành cần xây dựng và triển khai sớm các đề án tuyên truyền, đào tạo để các DN hiểu rõ về các hiệp định thương mại tự do; Tăng cường hoạt động xây dựng nền tảng, nâng cao năng lực cho hệ thống các tổ chức XTTM Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp; Triển khai hoạt động XTTM theo chuỗi giá trị, gắn kết các hoạt động XTTM từ khâu phát triển sản phẩm với hoạt động xúc tiến thu hút đầu tư với các hoạt động hỗ trợ xây dựng phát triển thương hiệu và phát triển thị trường xuất khẩu;…

Đối với các doanh nghiệp, ngoài những hỗ trợ của Nhà nước, các doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu thông tin để có sự chuẩn bị tích cực. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tập trung nâng cao chất lượng hàng hóa, áp dụng các hệ thống tiêu chuẩn chất lượng tiên tiến nhằm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu. Việc nâng cao chất lượng, cải thiện năng suất để giảm giá thành, đa dạng hóa mẫu mã, bao bì để phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng, quan tâm phát triển thương hiệu cũng cần được chú trọng.

Các doanh nghiệp cần đầu tư kinh phí cho XTTM trong và ngoài nước, nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân sự làm công tác XTTM nhằm chuyên nghiệp hóa năng lực thực thi và tối đa hóa hiệu quả các hoạt động XTTM.

Trân trọng cảm ơn ông!

Nguồn: Vietnam Business Forum