Xuất khẩu sẽ "mất trắng" thị trường nếu gian lận xuất xứ

2:07:06 PM | 16/10/2020

Tháng 3 vừa qua, Liên minh Thương mại công bằng gỗ dán cứng của Mỹ đã gửi yêu cầu đề nghị Bộ Thương mại Mỹ điều tra áp dụng chống lẩn tránh thuế chống bán phá giá (CBPG), chống trợ cấp đối với sản phẩm gỗ dán cứng xuất xứ từ Việt Nam. Nếu đúng như vậy, có thể doanh nghiệp Việt sẽ mất toàn bộ thị trường này.

Phía Mỹ cho rằng, sau khi áp thuế chống CBPG mức thuế 183,36%, chống trợ cấp mức thuế 22,98 -194,9% lên các sản phẩm gỗ dán cứng có nguồn gốc xuất xứ từ Trung Quốc. Các công ty của Trung Quốc đã chuyển các phần của sản phẩm này sang Việt Nam để thực hiện việc lắp ráp và tiếp tục xuất khẩu sang Mỹ nhằm tránh các mức thuế rất cao nói trên.

 

Dẫn chứng mà cơ quan của Mỹ đưa ra là năm 2018, nhập khẩu gỗ dán cứng từ Trung Quốc vào Mỹ đạt 800 triệu USD. Năm 2019, kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này từ Trung Quốc vào Mỹ đã giảm mạnh còn 300 triệu USD vì bị áp thuế CBPG, thuế chống trợ cấp. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu gỗ dán cứng từ Việt Nam vào Mỹ năm 2019 đạt 309 triệu USD, tăng rất mạnh so với 187 triệu USD năm 2018 và 63 triệu USD năm 2017.

Việc Mỹ điều tra CBPG với mặt hàng gỗ dán Việt Nam đang tác động rất lớn tới hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp sang thị trường này. Nếu kết luận điều tra cho thấy đúng là mặt hàng trên có gian lận xuất xứ, chắc chắn gỗ dán Việt Nam sẽ mất hẳn thị trường Mỹ do bị áp thuế CBPG rất cao như Trung Quốc. Quan trọng hơn, khách hàng sẽ mất niềm tin với hàng Việt Nam. Đồng thời, điều này sẽ ảnh hưởng tới sản phẩm có sử dụng nguyên liệu từ gỗ dán như tủ bếp, tủ nhà tắm...

Không chỉ thị trường Mỹ, trước đó Ấn Độ, Hàn Quốc đã thông báo khởi xướng điều tra CBPG hồi cuối tháng 7/2020, Bộ Thương mại và công nghiệp Malaysia (MITI) cũng có thông báo khởi xướng điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm thép không gỉ cán nguội có xuất xứ từ Việt Nam và Indonesia. Và MITI đã thông báo rà soát hành chính lệnh áp thuế chống bán phá giá năm 2016 đối với sản phẩm thép cuộn cán nguội, có xuất xứ từ Việt Nam.

Mới đây, Cục Phòng vệ thương mại – Bộ công thương cũng đưa ra danh sách theo dõi bao gồm 13 mặt hàng xuất khẩu (XK) được xác định có nguy cơ cao bị phía Mỹ và EU điều tra phòng vệ thương mại hoặc điều tra gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp.

Cụ thể là: Gỗ dán từ nguyên liệu gỗ cứng, Đệm mút, Tủ gỗ, Đá nhân tạo, Gạch men, Ống đồng Lốp xe tải và xe khách, xe đạp điện, khớp nối bằng thép, bánh xe thép, thép tiền chế, vỏ bình ga, ghim đóng thùng...

Hồi cuối tháng 7/2020, Bộ Thương mại và công nghiệp Malaysia (MITI) cũng có thông báo khởi xướng điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm thép không gỉ cán nguội có xuất xứ từ Việt Nam và Indonesia. Và MITI đã thông báo rà soát hành chính lệnh áp thuế chống bán phá giá năm 2016 đối với sản phẩm thép cuộn cán nguội, có xuất xứ từ Việt Nam.

Nhưng câu chuyện trở lên lo ngại hơn khi mà gần đây, nguy cơ gian lận xuất xứ không chỉ diễn ra với riêng ngành gỗ,  Tổng cục Hải quan đã phát đi những cảnh báo xu hướng này sẽ tiếp tục gia tăng khi Việt Nam gia nhập các hiệp định FTA thế hệ mới.

Với thực trạng trên, Bộ Công Thương cho rằng Việt Nam cần có một chiến lược tổng thể, dài hạn trong việc phát triển chuỗi sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng cho hàng xuất khẩu của Việt Nam. Doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng, mang tính quyết định để hạn chế nguy cơ bị khởi kiện lẩn tránh thuế, gian lận xuất xứ. Doanh nghiệp Việt Nam cần không tham gia, tiếp tay cho các hành vi gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp. Thực tiễn cho thấy, nếu phát hiện các hành vi này, nước nhập khẩu sẽ áp dụng chế tài “trừng phạt” rất nặng, trong nhiều trường hợp doanh nghiệp sẽ “mất” toàn bộ thị trường xuất khẩu liên quan.

Lê Hiền (Vietnam Business Forum)