Theo Bộ Giao thông Vận tải, năm 2010, Bộ sẽ khởi công khoảng 40 dự án đầu tư xây dựng cơ bản, trong đó có nhiều dự án xây dựng đường cao tốc. " /> Tạp chí Vietnam Business Forum – Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam-Quy hoạch

Gỡ nút thắt các dự án giao thông

10:06:18 AM | 8/3/2010

Theo Bộ Giao thông Vận tải, năm 2010, Bộ sẽ khởi công khoảng 40 dự án đầu tư xây dựng cơ bản, trong đó có nhiều dự án xây dựng đường cao tốc. Tuy nhiên, với việc triển khai các dự án mới và thi công các dự án đã khởi công thì khâu giải phóng mặt bằng và vốn đầu tư vẫn là những vấn đề trọng yếu liên quan nhiều đến tiến độ các dự án.

Tiến độ của các dự án gần như phụ thuộc chủ yếu vào việc bàn giao mặt bằng của các địa phương.

Giải phóng mặt bằng vẫn là điểm nóng.

Trong nhiều năm trở lại đây, việc thi công các dự án giao thông chậm tiến độ nguyên nhân chính vẫn là do khâu giải phóng mặt bằng. Theo nhận định của nhiều nhà quản lý ngành giao thông vận tải, giải phóng mặt bằng để xây dựng hạ tầng giao thông là nút thắt khó tháo gỡ nhất và thực sự là điểm yếu trong việc triển khai các dự án trong suốt những năm vừa qua. Hầu như không có dự án nào, kể cả khởi công mới hay những dự án đã triển khi thi công mà hoàn toàn suôn sẻ với công tác giải phóng mặt bằng. Tiến độ của các dự án gần như phụ thuộc chủ yếu vào việc bàn giao mặt bằng của các địa phương.

Sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Văn bản số 1665/TTg- CN cho phép tách phần giải phóng mặt bằng thành dự án thành phần trong dự án tổng thể và giao cho địa phương tổ chức thực hiện đã dẫn đến việc mỗi nơi triển khai mỗi khác. Trong khi đó, những quy định ràng buộc về trách nhiệm khi dự án chậm bàn giao mặt bằng chưa rõ ràng nên chưa tạo được động lực cho các đơn vị triển khai. Bởi vậy, trong suốt cả một thời gian dài qua, gần như chưa có đơn vị hay cá nhân nào bị xử phạt do chậm bàn giao mặt bằng, cho dù hầu hết các dự án giao thông đều bị lụt tiến độ do không có mặt bằng để thi công.

Một vấn đề khác liên quan đến Nghị định 69/2009/NĐ- CP quy định về đơn giá đền bù mới khi thu hồi đất để triển khai dự án xây dựng hạ tầng, dù đã có một số thay đổi tích cực về các quy trình, thủ tục ở các khâu từ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư… nhưng công tác giải phóng mặt bằng vẫn còn nhiều vấn đề nan giải.

Cụ thể cho tinh thần của nghị định này thì giá đền bù tăng cao so với trước đã nảy sinh tình trạng có trường hợp bàn giao mặt bằng sớm thì nhận mức giá đền bù thấp do chưa thực hiện Nghị định 69/2009/NĐ- CP, còn hộ nào chây ì, cố tình không bàn giao mặt bằng thì lại được nhận mức đền bù cao hơn nhiều lần trước (do áp dụng Nghị định 69/2009/NĐ- CP ). Điều này dẫn tới nhiều dự án đang triển khai đã khó trong khâu giải phóng mặt bằng nay lại càng khó khăn hơn.

Cũng theo các chuyên gia, trong năm 2010, các cơ quan chức năng cần có những giải pháp hợp lý và thuyết phục hơn để giải bài toán giải phóng mặt bằng và đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng cho các dự án.

Bài toán về nguồn vốn

Với con số giải ngân nguồn vốn lên đến 35.000 tỷ đồng, năm 2009, được coi là năm kỷ lục về giải ngân trong lĩnh vực xây dựng cơ bản của ngành giao thông vận tải. Tuy nhiên, bước vào năm 2010, nhu cầu vốn cho lĩnh vực đầu tư các dự án giao thông rất lớn nên công tác thu xếp vốn cũng là bài toán hết sức nan giải.

Theo Bộ GTVT, năm 2010, Bộ dự kiến sẽ khởi công khoảng 40 dự án xây dựng hạ tầng giao thông trong toàn quốc, trong đó có nhiều dự án quan trọng có vốn đầu tư lớn như: Dự án xây dựng đường vành đai 3 Hà Nội (giai đoạn 2) theo tiêu chuẩn đường cao tốc, dự án xây dựng quốc lộ 25, một số gói thầu của dự án xây dựng đường cao tốc Hà Nội- Thái Nguyên… cùng với đó là hàng loạt các dự án lớn đã khởi công năm 2009 và bước vào giai đoạn thi công quyết liệt trong năm 2010 như: Đường cao tốc Hà Nội- Lào Cai, dự án xây dựng đường cao tốc TP. HCM- Long Thành- Dầu Giây, dự án xây dựng cảng quốc tế Vân Phong… Nên nhu cầu vốn sẽ rất lớn. Dự kiến, vốn dành cho các dự án kể trên lên đến khoảng 45.000 tỷ đồng, tăng từ 20- 30% so với năm trước.

Theo Bộ trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng, việc huy động đủ vốn cho các dự án trong năm 2010 là một thách thức không nhỏ bởi khả năng tiếp cận nguồn vốn sẽ gặp nhiều khó khăn. Sắp tới đây, Bộ GTVT sẽ báo cáo Chính phủ để tìm giải pháp đảm bảo vốn đối ứng khoảng 4.000 tỷ đồng cho các dự án. Mặt khác, hiện nay vốn trái phiếu Chính phủ dành cho ngành GTVT chỉ còn khoảng 10.000 tỷ đồng trong khi nhu cầu của ngành lên tới 18.000 tỷ đồng; Vốn thực hiện theo hình thức BOT (đầu tư- kinh doanh- chuyển giao) cũng trong tình cảnh tương tự, năm trước thực hiện được 10.000 tỷ đồng, nhưng năm nay, mục tiêu Bộ GTVT đặt ra cần 15.000 tỷ đồng. Chính vì vậy, việc huy động đủ số vốn này phục vụ cho kế hoạch cả năm là điều không hề đơn giản.

Cũng theo Bộ GTVT, để bảo đảm nguồn vốn cho các dự án, trong thời gian tới, ngoài việc triển khai thực hiện vốn ngân sách, trái phiếu Chính phủ, vốn ODA đúng kế hoạch, Bộ đã xúc tiến nhiều chương trình kêu gọi đầu tư từ các nguồn vốn ngoài xã hội theo các hình thức BOT, BO, BT, PPP… cùng với việc đẩy mạnh hơn công tác đổi mới cơ chế quản lý đầu tư xây dựng theo hướng phân cấp mạnh cho địa phương, các đơn vị, trong năm nay, Bộ GTVT sẽ thực hiện thí điểm mô hình Ban quản lý dự án làm chủ đầu tư dự án để giảm bớt gánh nặng trong công tác quản lý điều hành, đồng thời tranh thủ thêm các nguồn lực để thu hút vốn triển khai các dự án.

Lương Tuấn