QUẢNG NAM

Tìm hướng đi bền vững cho các làng nghề

4:35:32 PM | 9/7/2012

Trải qua bao thăng trầm, từ nỗ lực huy động nhiều nguồn lực đẩy mạnh phát triển sản xuất TTCN và làng nghề truyền thống, nhiều làng nghề Quảng Nam đã được khôi phục, phát triển, theo đó nhiều giá trị văn hóa được gìn giữ, phát huy. Các làng nghề giữ vị trí hết sức quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn, không chỉ giúp nâng cao chất lượng đời sống, xóa đói giảm nghèo mà còn góp phần đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp, cơ cấu lao động ở nông thôn theo hướng bền vững.

Hiện toàn tỉnh Quảng Nam đã khôi phục và phát triển 89 làng nghề có nghề TTCN. Các làng nghề này chủ yếu sử dụng nguyên liệu sẵn có tại địa phương, được nhiều hộ dân tham gia sản xuất, với các mặt hàng mẫu mã phong phú, đáp ứng được yêu cầu của thị trường nội địa. Nổi trội là làng nghề mộc Kim Bồng, gốm Thanh Hà, dệt Mã Châu, đúc đồng Phước Kiều, làng rau Trà Quế… Một số cơ sở sản xuất ở nhiều làng nghề đã chủ động đầu tư đổi mới thiết bị, công nghệ sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa các mặt hàng truyền thống. Với sự đầu tư này, nhiều sản phẩm của các làng nghề đã được xuất sang thị trường Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan...

Không chỉ đóng góp khoảng 30-32% giá trị sản xuất công nghiệp toàn ngành mỗi năm, các làng nghề trên địa bàn tỉnh đã thu hút gần 7.500 hộ tham gia hoạt động, góp phần giải quyết gần 16.200 lao động nông nhàn. Trong đó phải kể đến làng nghề dệt vải Mã Châu, làng nghề dệt vải Đông Yên - Thi Lai, làng nghề dệt chiếu Bàn Thạch, làng nghề hương Quán Hương... thu hút trên 50% tổng số lao động của địa phương vào hoạt động sản xuất TTCN.

Trong lộ trình xây dựng Quảng Nam trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020, việc phát triển làng nghề ở nông thôn là điều kiện cần thiết để đưa nông nghiệp, nông thôn của tỉnh tiến tới CNH cũng như hoàn thiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Nhận thức được tầm quan trọng trên, nhiều địa phương trong tỉnh như Duy Xuyên, Hội An, Tam Kỳ, Thăng Bình, Ðiện Bàn, Đại Lộc... đã có nhiều chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển các làng nghề, đẩy mạnh triển khai công tác phát triển nghề, đưa nghề mới về các thôn, xã chưa có nghề. UBND tỉnh cũng hỗ trợ hàng tỷ đồng từ nguồn khuyến công để thực hiện các chương trình: đào tạo nghề, nhân cấy nghề, phát triển nghề mới; hỗ trợ chuyển giao công nghệ, hỗ trợ đầu tư thiết bị sản xuất cho các cơ sở sản xuất trong làng nghề; hỗ trợ tìm kiếm thị trường, xúc tiến đầu tư …Thông qua đó góp phần đổi mới bộ mặt nông thôn theo hướng CNH - HĐH nông nghiệp, nông thôn.

Mặc dù vậy, việc phát triển, mở rộng các làng nghề tại nông thôn trên địa bàn tỉnh hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn. Điểm yếu của các làng nghề là mẫu mã sản phẩm còn nghèo nàn, chưa xây dựng và giữ gìn được thương hiệu của làng nghề. Các làng nghề vẫn chủ yếu ở mức độ sản xuất nhỏ lẻ, cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ sản xuất của nhiều làng nghề còn khiêm tốn, công nghệ lạc hậu, lao động phổ thông là chủ yếu, chất lượng sản phẩm kém. Công tác đào tạo nghề đối với cán bộ quản lý, doanh nghiệp, nghệ nhân, thợ còn chưa đúng tầm. Thậm chí có nhiều làng nghề truyền thống đang hoạt động lay lắt, m nhạt dần do không tìm được phương thức sản xuất phù hợp với cơ chế thị trường. Do vậy, việc tìm ra hướng duy trì, phát triển ổn định cho các làng nghề trong giai đoạn trước mắt và lâu dài là rất cần thiết vào lúc này để gìn giữ làng nghề không bị mai một trước xu thế đô thị hoá.

Để phát triển làng nghề, trên cơ sở quy hoạch ngành nghề nông thôn từ nay đến 2015, tỉnh Quảng Nam sẽ tiến hành sắp xếp lại các nghề truyền thống theo hướng sản xuất hàng hóa; chọn một số làng nghề kết hợp với mở các tour du lịch để hình thành các điểm tham quan, mua sắm đặc sắc cho du khách. Tỉnh còn tiếp tục triển khai đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các cụm công nghiệp làng nghề Đông Khương (Điện Bàn), dệt vải (Duy Xuyên)...; tạo điều kiện cho các làng nghề truyền thống phát triển, khôi phục các làng nghề như dệt thổ cẩm, đúc đồng, ươm tơ dệt lụa. Hỗ trợ, khuyến khích các nhà đầu tư hình thành những doanh nghiệp ở các khu vực làng nghề, cụm TTCN để hỗ trợ cho sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.

Tỉnh cũng quan tâm hướng dẫn các đơn vị cơ sở có đủ điều kiện làm thủ tục để công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống và đăng ký chất lượng sản phẩm ngành nghề nông thôn, bảo vệ môi trường làng nghề trên địa bàn. Đồng thời đẩy mạnh việc hỗ trợ đào tạo quản lý, đào tạo nghề, cải tiến mẫu mã, bao bì, nâng cao chất lượng sản phẩm TTCN phục vụ trong nước và xuất khẩu, nhất là xuất khẩu tại chỗ.

Thanh Thảo