Trách nhiệm xã hội của DN: Xu hướng “từ nói chuyển sang làm”

Với chủ đề “Kiến thiết một thế giới tốt đẹp hơn” Hội nghị Thượng đỉnh DN của LHQ năm 2013 tại New York (Hoa Kỳ) đã Bàn về vai trò của DN trong việc hợp tác với Chính phủ, đối tác khác trong xã hội nhằm giải quyết những thách thách PTBV toàn cầu. Vừa trở về từ Hội nghị, ông Nguyễn Quang Vinh, giám đốc Văn phòng DN vì sự phát triển bền vững(VCCI) đã có cuộc trao đổi với DDDN xung quanh nội dung này. Quốc Anh thực hiện

Ông Vinh cho biết, đây là Hội nghị do Liên hiệp quốc tổ chức 03 năm một lần do Tổng thư ký LHQ chủ trì với sự tham dự của nhiều nguyên thủ quốc gia.Đặc biệt, hội nghị thu hút sự tham gia của hơn 1200 CEO của các tập đoàn, DN hàng đầu thế giới.Điểm nổi bật của Hội nghị lần này là đã thông qua Báo cáo Phát triển bền vững(PTBV) DN Toàn cầu 2013. Báo cáo đánh giá tình trạng bền vững DN, rà soát lại các chính sách và các phương thức mà các DN áp dụng trên khắp các lĩnh vực khác nhau để đưa ra khái niệm về một cách tiếp cận toàn diện về trách nhiệm xã hội(TNXH) của DN ngày nay trong bốn lĩnh vực: quyền con người, lao động, môi trường và phòng chống tham nhũng.

Xin ông cho biết cụ thể những điểm nổi bật, những xu hướng hiện nay của các DN trong việc thực hiện TNXH mà báo cáo PTBV DN toàn cầu 2013 đã đề cập?

Trong ba lần LHQ tổ chức Hội nghị, đây là lần thứ hai tôi tham dự! Tôi nhận thấy “điểm nhấn” của Hội nghị lần này là LHQ đã đưa ra báo cáo về thực hiện TNXH trên toàn cầu 2013.Đây là nghiên cứu công phu, có sự tham vấn 2000 Cty ở trên 113 nước, với các nội dung chính:

Thứ nhất là các Cty đa quốc gia đang chuyển hướng từ kế hoạch, khái niệm sang hành động cụ thể, tức là đang chuyển từ “ý niệm tốt” sang hành động thiết thực trong việc thực hiện TNXH của DN.Họ không chỉ nói, làm PR mà bắt đầu lồng ghép hoạt động TNXH của DN thông qua hoạt động kinh doanh của mình.Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều công việc chưa làm được ở những bước hành động như: thực hiện, đánh giá và truyền thông. Chẳng hạn, trong khi 65% các CEO ký cam kết về tính bền vững, nhưng chỉ có 35% những nhà quản lý đã lồng ghép tính bền vững vào chiến lược và hoạt động kinh doanh của DN mình.

Thứ hai, qua khảo sát cho thấy các DN lớn vẫn là những người đi đầu trong công tác này, trong khi đó các DN nhỏ vẫn yếu thế hơn với những lý do cố hữu như yếu về vốn, kiến thức , kinh nghiệm…

Thứ ba, chuỗi cung ứng vẫn là “rào cản” trong việc thực hiện TNXH của DN, trong khi đa số các Cty đã thiết lập những yêu cầu về tính bền vững cho các nhà cung cấp của họ, họ lại không giám sát việc tuân thủ hay giúp các nhà cung ứng đạt mục tiêu. Chẳng hạn, 83% Cty cân nhắc việc tuân thủ các nguyên tắc của Chuỗi Cung ứng toàn cầu của các nhà cung ứng, thì chỉ 18% hỗ trợ và đánh giá các mục tiêu, và chỉ 9% thực hiện các bước kiểm tra cách thức tiến hành. Điều này cho thấy, tính bền vững của nhà cung ứng được xem là rào cản lớn nhất đối với các Cty lớn trong việc tiến đến mức tiếp theo của việc thực hiện bền vững.

Thứ tư, các DN nhìn thấy bức tranh lớn hơn, nhìn thấy lợi ích hơn từ việc thực hiện TNXH, điều này có nghĩa các DN đang vượt ra khỏi danh giới kinh doanh của mình, bởi họ biết rằng nếu họ thực hiện TNXH của DN họ xây dựng lên xã hội tốt hơn và được hưởng lợi từ chính xã hội này. Theo các Cty được khảo sát, các thách thức bền vững toàn cầu được sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ trên xuống như sau: 1) giáo dục; 2) xoá đói giảm nghèo; 3) biến đổi khí hậu; 4) tăng trưởng/ việc làm; 5) hoà bình/an ninh; 6) nước và vệ sinh môi trường; 7) sức khoẻ; 8) phòng chống tham nhũng; 9) năng lượng; 10) an ninh lương thực; 11) bất bình đẳng; 12) phòng chống rủi ro thiên tai; 13) đô thị hoá.

Ngoài ra, báo cáo năm nay cũng đưa ra những vấn đề cấp thiết hiện nay trên thế giới, đó là những vấn đề về giáo dục, khí hậu, tăng trưởng…Báo cáo cũng nêu bật vai trò của Chính phủ trong việc định hướng cho các DN, đưa ra các chính sách, hành lang pháp lý, hỗ trợ cho DN thực hiện TNXH của DN.

Theo ông hiện nay các DNVN có đi theo xu hướng của các DN trên thế giới trong việc thực hiện TNXH của DN hay không? Hay nói đúng ra là các DNVN đang ở đâu trên bản đồ TNXH của DN trên thế giới?

Tôi cho rằng, về cơ bản các DN VN đã có nhận thức đúng đắn về vai trò quan trọng của việc thực hiện TNXH của DN.Nhất là các DN lớn, họ đang đi tiên phong trong vấn đề này, ở đây có thể kể ra một số điển hình như: FPT,Unilever, Saigon Tourism…Tuy nhiên, những DN lớn ở VN vẫn chưa triển khai sâu, chưa thực sự đưa việc thực hiện TNXH gắn sâu vào các hoạt động cốt lõi của mình.Nếu như, các DNNVV trên thế giới vẫn gặp khó khăn trong thực hiện TNXH của DN thì các DNNVV VN còn gặp nhiều khó khăn hơn, chưa thực sự bài bản…vì vậy sẽ cần phải có một sự nỗ lực rất lớn của DN, cùng với đó là sự hỗ trợ của Chính phủ, các Bộ, ngành…

Thời gian qua, Chính phủ, các Bộ ngành, VCCI…đã có nhiều hỗ trợ, giáo dục, tuyên truyền về vai trò của thực hiện TNXH của DN, nhưng dường như sự chuyển đổi từ nhận thức sang hành động cụ thể của các DN về vấn đề này vẫn chưa nhiều, thưa ông?

Đúng là hiện nay nhận thức của DN về kinh doanh bền vững, thực hiện TNXH của DN đã có nhiều thay đổi, phần lớn DN đã hiểu được vai trò quan trọng của vấn đề này.Tuy nhiên, để thực hiện tốt các DN cần phải dựa vào khả năng, ngành nghề cốt lõi của mình để từ đó có thể biết được mình nên thực hiện như thế nào, gắn với kinh doanh của DN, đồng thời thực hiện 2 việc, vừa thực hiện tốt TNXH nhưng đồng thời nâng cao khả năng kinh doanh, cạnh tranh của mình.Điều này cũng hoàn toàn phù hợp với lý thuyết của hai giáo sư Michael Porter và Makr Kramer của trường ĐH Harvard, tức là tạo ra giá trị cộng đồng, tạo giá trị tốt cho XH nhưng đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của DN.

Hiện nay, DN đang có xu thế tái cấu trúc DN, theo ông các DN nên lồng ghép vấn đề thực hiện TNXH vào quá trình tái cấu trúc DN như thế nào?

Theo tôi, việc thực hiện TNXH của DN là việc bất kỳ DN nào dù lớn hay nhỏ, ở bất cứ thời điểm nào cũng nên làm chứ không phụ thuộc vào việc tái cấu trúc hay không tái cấu trúc.Tuy nhiên, khi DN tiến hành tái cấu trúc sẽ là cơ hội để đưa vấn đề này trở thành một chiến lược bài bản hơn để thực hiện hiệu quả hơn.Nếu DN coi mình là một “mắt xích” trong chuỗi giá trị toàn cầu thì việc thực hiện TNXH DN, đưa vào quá trình tái cấu trúc là việc cấp thiết và làm càng sớm càng tốt.Bởi như tôi đã nói, việc thực hiện TNXH DN không chỉ làm cho XH trở lên tốt đẹp hơn mà điều quan trọng là nó chính là vì sự nâng cao cạnh tranh và phát triển trường tồn của DN

Trong bối cảnh đó, để theo kịp được xu thế của các DN thế giới, theo ông VN cần phải làm gì để hỗ trợ DN trong việc thực hiện TNXH của DN?

Tôi cho rằng, trước hết Chính phủ, các Bộ, ngành cần có những chính sách cụ thể hơn để khuyến khích, yêu cầu các DN thực hiện. Bản thân VCCI cũng sẽ phải đẩy mạnh hỗ trợ, phối hợp với các đối tác trên thế giới như Liên Hiệp quốc, WB…để có các hành động cụ thể hơn nữa khuyến khích DN, không chỉ dừng lại ở viêc nâng cao nhận thức, mà phải có các chương trình tăng cường năng lực, đưa các thông lệ tốt, các điển hình…tới các DNNVV ở VN. Bên cạnh đó, phải phối hợp với với các Bộ, ngành đặc biệt là Hội đồng Quốc gia về PTBV và nâng cao Năng lực Cạnh tranh để ra hướng dẫn DN theo từng lộ trình để có báo cáo bền vững

Ở đây tôi muốn nhấn mạnh, báo cáo bền vững hiện nay đang là xu thế mà các DN trên thế giới hiện đã thực hiện, nhưng tỉ lệ DN VN thực hiện báo cáo hiện rất ít. Báo cáo bền vững không chỉ giúp DN cạnh tranh hơn, minh bạch hơn mà còn thu hút được đầu tư nhiều hơn. Thời gian tới Hội đồng DN vì sự phát triển bền vững sẽ lên kế hoạch và kiến nghị Chính phủ việc hỗ trợ DN thực hiện báo cáo này.