Môi trường thuận lợi - doanh nghiệp phát triển

15:54:30 | 21/2/2018

Năm 2017 khép lại với thắng lợi của nền kinh tế Việt Nam, trong đó tăng trưởng GDP đạt 6,81% - mức tăng trưởng cao nhất trong vòng một thập kỷ trở lại đây. Kết quả trên là nhờ sự quyết tâm xây dựng một Chính phủ hành động, kiến tạo, liêm chính, phục vụ phát triển đang được định hình rõ nét từ chính sách ban hành cho đến các hành động cụ thể. Những quyết tâm này đã tạo sự chuyển biến tích cực cho môi trường kinh doanh và được cộng đồng doanh nghiệp (DN) đánh giá cao. Xung quanh chủ đề này, phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc phỏng vấn TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI. Lan Anh thực hiện.

Năm 2017 được cộng đồng DN đánh giá là năm có nhiều dấu ấn quan trọng trong nỗ lực tạo dựng môi trường kinh doanh thuận lợi cho sự phát triển DN của Chính phủ. Ông có thể cho biết quan điểm của mình?

Nhờ sự quyết tâm xây dựng một Chính phủ hành động, kiến tạo, liêm chính, phục vụ phát triển đang được định hình rõ nét từ chính sách ban hành cho đến các hành động cụ thể nên năm qua Chính phủ đã có nhiều cải cách trong cải thiện môi trường kinh doanh.

Ngay trong cuộc gặp Thủ tướng Chính phủ và DN năm 2017, khi VCCI kiến nghị Chính phủ giảm chi phí cho DN, Thủ tướng đã quyết định ngay năm 2017 là năm giảm chi phí cho DN. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã thường xuyên quan tâm tới công tác cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, giảm thanh tra, kiểm tra DN…

Những chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã dần lan tỏa xuống các bộ, ngành và chính quyền địa phương các cấp. Các diễn đàn, hội nghị đối thoại với DN đã được tổ chức thường xuyên, liên tục ở các cấp, các ngành. Dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, nhiều vướng mắc, khó khăn của DN đã được lắng nghe, được các cơ quan ban, ngành tháo gỡ với thái độ cầu thị. Nhiều bộ, ngành như Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Khoa học và Công nghệ… đã chủ động rà soát, có nhiều kế hoạch cải cách điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thủ tục kiểm tra chuyên ngành theo hướng tạo thuận lợi cho DN đầu tư, kinh doanh. Có thể nói năm 2017 là năm đầu tiên mà các bộ, ngành chủ động đề xuất các phương án cắt giảm điều kiện kinh doanh, sau rất nhiều năm chỉ có tiếng nói của DN, các cơ quan nghiên cứu...

Nhìn chung, những nỗ lực trên đang tạo thêm niềm tin cho cộng đồng DN. Số lượng DN thành lập mới, trở lại hoạt động cũng như số vốn đưa vào đầu tư kinh doanh đều tăng mạnh mẽ. Tổng số DN thành lập mới và DN quay trở lại hoạt động của cả nước là 153.307 DN, trong đó có 126.859 DN thành lập mới và 26.448 đơn vị quay trở lại hoạt động. Tổng số vốn đăng ký vào nền kinh tế trong năm qua đạt hơn 3,16 triệu tỷ đồng. Số lượng DN mới ra đời và số vốn đăng ký năm 2017 đạt kỷ lục cao nhất từ trước đến nay. Nếu so với năm 2011, số lượng DN mới trong năm 2017 tăng 1,6 lần và số vốn đăng ký tăng 2,5 lần.

Chính phủ đã thống nhất chủ đề của năm 2018 là: “Kỷ cương, liêm chính, hành động, sáng tạo, hiệu quả” với mục tiêu tăng trưởng GDP 6,7%. Với những kết quả đã đạt được trong năm qua, DN đang rất kỳ vọng vào việc Chính phủ tiếp tục tạo dựng một môi trường kinh doanh ngày càng hấp dẫn.

Kinh tế tư nhân được xác định là động lực của nền kinh tế giai đoạn tới. Tuy nhiên, chi phí kinh doanh đang tăng nhanh, vượt năng suất lao động, thủ tục hành chính vẫn nặng nề,... đang là gánh nặng cho DN. Theo ông, cần phải làm gì để kinh tế tư nhân thực sự phát triển?

"Ngôi sao hy vọng” của kinh tế Việt Nam là khu vực tư nhân. Khu vực tư nhân đóng góp khoảng 39% GDP nhưng ngay cả Thủ tướng cũng mong muốn khu vực này đóng góp cao hơn, khoảng 60%-65% GDP. Như vậy, cần phải có một cơ chế đồng bộ và DN cần phải có nhiều kiến nghị hơn nữa để xóa bỏ rào cản, khó khăn cho kinh doanh.

Nỗ lực giải phóng thể chế, môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao vai trò của khu vực kinh tế tư nhân nhiều năm qua đã có nhưng chưa đủ mức. Con đường để "DN tư nhân không cô đơn" cần có vai trò dẫn dắt thị trường của Nhà nước để tạo lập môi trường bình đẳng, xã hội hóa dịch vụ công và giảm chi phí kinh doanh.

Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu tham dự APEC CEO Summit 2017

Không chỉ giải phóng thể chế, môi trường kinh doanh, Nhà nước cần đưa ra chính sách công nghiệp thúc đẩy khu vực tư nhân vươn lên. Các nền kinh tế phát triển nhanh trên thế giới đều làm vậy, nhưng thực tế ở Việt Nam còn hạn chế.

Chi phí hành chính hiện tăng gấp đôi so với thực tế, thủ tục hành chính được cải thiện nhưng vẫn nặng nề. Chi phí kinh doanh tại Việt Nam đang tăng rất nhanh, cao hơn mức tăng năng suất lao động đã kéo theo chi phí công đoàn, bảo hiểm... là gánh nặng cho DN. Cần xã hội hóa, chuyển giao dịch vụ công từ cơ quan Nhà nước sang cho các tổ chức xã hội và hoạt động theo cơ chế thị trường.

Mặt khác, liên kết DN Việt Nam và DNcó vốn đầu tư nước ngoài vẫn là "ốc đảo”, chưa thể hòa hợp. Các DN ngoại cần coi việc kết hợp này là trách nhiệm xã hội với nơi mà họ đến đầu tư, bởi có đối tác mạnh thì họ cũng có năng lực cạnh tranh cao hơn.

Điều quan trọng nhất, để khu vực kinh tế tư nhân thực sự năng động, thực sự trở thành động lực của nền kinh tế, DN cần nhìn thấy Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và từng công chức hành động nhiều hơn, rõ nét hơn theo đúng cam kết hành động vì sự phát triển thuận lợi của người dân, DN.

Việt Nam đã chủ trì các hoạt động của APEC 2017 với tâm thế mới, trong đó các diễn đàn do VCCI tổ chức đã mang đến nhiều cơ hội hợp tác kinh doanh, đầu tư cho cộng đồng DN, nâng cao vị thế cho đất nước. Ông có thể chia sẻ về những kết quả đã đạt được và định hướng của VCCI trong công tác xúc tiến thương mại, đầu tư thời gian tới?

Năm APEC Việt Nam 2017 đã thành công rực rỡ, toàn diện cả trên phương diện song phương và đa phương. Đặc biệt, với sự tham gia của cộng đồng DN đến từ các nền kinh tế lớn trên thế giới, VCCI đã tiến hành nhiều cuộc xúc tiến, phỏng vấn, đối thoại để DN Việt Nam có cơ hội tiếp xúc, trao đổi kinh nghiệm cũng như thúc đẩy cơ hội hợp tác với các tập đoàn lớn.

Với một chuỗi các diễn đàn lớn do VCCI tổ chức như Hội nghị Thượng đỉnh DN APEC (APEC CEO Summit), Hội nghị Thượng đỉnh kinh doanh Việt Nam (Vietnam Business Summit), Diễn đàn khởi nghiệp APEC, Diễn đàn Doanh nhân nữ APEC... đã quảng bá tiềm năng, cơ hội mới về phát triển kinh tế, thương mại. Chưa bao giờ cộng đồng DN thế giới đến Việt Nam nhiều như vậy.

Với việc đưa ra sáng kiến thành lập mạng lưới Khởi nghiệp APEC và mạng lưới Doanh nhân nữ APEC, VCCI đã đặt quyết tâm thực hiện tốt vai trò sáng lập và dẫn dắt để nâng cao hơn nữa tinh thần khởi nghiệp của Việt Nam và cộng đồng APEC.

Việc tổ chức thành công Hội nghị Thượng đỉnh DN APEC và Hội nghị Thượng đỉnh kinh doanh Việt Nam với sự tham dự của hơn 1.500 DN trong và ngoài nước tại Hội nghị Thượng đỉnh DN APEC; hơn 2.000 DN tại Hội nghị Thượng đỉnh kinh doanh Việt Nam đã tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực với môi trường kinh doanh, đầu tư trong nước.

Đã có 121 thỏa thuận với giá trị hơn 20 tỷ USD được ký kết. Đáng chú ý, các DN Việt Nam – Hoa Kỳ đã ký một loạt thỏa thuận thương mại lên tới 12 tỷ USD, bao gồm: Biên bản ghi nhớ có ràng buộc về Hợp đồng bảo dưỡng động cơ máy bay Pratt & Whitney PW1100G-JM trị giá khoảng 1,5 tỷ USD; Bản ghi nhớ về dự án Kho cảng khí đốt hóa lỏng tự nhiên Sơn Mỹ trị giá khoảng 1,3 tỷ USD; Bản ghi nhớ về Hợp tác cung cấp khí đốt hóa lỏng tự nhiên và đầu tư thượng nguồn; Hợp đồng mua, hỗ trợ sản phẩm động cơ PW1100G-JM…

Với sáng kiến hỗ trợ các địa phương quảng bá hình ảnh, xúc tiến thương mại và đầu tư trong Tuần lễ APEC, Triển lãm “Việt Nam đối tác kinh doanh tin cậy và giàu tiềm năng” với 70 gian hàng, trong đó có 51 gian hàng của các địa phương, đã thu hút được sự quan tâm của hàng nghìn lượt khách tham quan. Ban tổ chức cũng thu xếp hàng chục cuộc tiếp xúc, phỏng vấn giữa lãnh đạo tỉnh với các đối tác, các nhà đầu tư nước ngoài nhằm giúp các tỉnh/thành quảng bá xúc tiến các dự án trọng điểm kêu gọi vốn FDI.

Các hoạt động của năm APEC đã đạt được tiêu chí đặt người dân ở vị trí trung tâm, DN giữ vai trò động lực, thương mại tự do công bằng. Trong toàn bộ quá trình đi tới đồng thuận của lãnh đạo các nền kinh tế, vai trò của cộng đồng DN được khẳng định và đề cao.

Trên tâm thế thành công của APEC, VCCI sẽ tiếp tục giữ đà đi lên như hiện nay, là cầu nối tích cực cho các DN trong và nước ngoài. Các hoạt động xúc tiến, mở rộng thị trường được quan tâm thúc đẩy như Hội nghị Kinh doanh với Việt Nam thời hậu WTO, các hoạt động phối hợp với Liên đoàn Giới chủ Pháp, Hiệp hội Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc, Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ, EUROCHAM... sẽ được tiến hành trong năm 2018. Các hội nghị song phương và đa phương cũng sẽ được VCCI tiếp tục triển khai cũng như chắp nối quan hệ hợp tác kinh doanh giữa cộng đồng DN Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp quốc tế. Bên cạnh đó, VCCI sẽ tiếp tục phối hợp và hỗ trợ các địa phương thúc đẩy các kế hoạch xúc tiến thương mại, đầu tư.

Trân trọng cảm ơn ông!