Hợp tác giữa quản lý thị trường và doanh nghiệp chống hàng giả

10:01:36 | 2/4/2018

Thời gian gần đây nhiều vụ việc quy mô, tính chất nghiêm trọng đã bị điều tra, phát hiện, các vụ việc này chủ yếu liên quan đến hàng hóa có nguồn gốc nước ngoài thẩm lậu vào thị trường nội địa tiêu thụ, điển hình như vụ sản xuất phân bón của Công ty Thuận Phong, vụ sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm và thực phẩm chức năng của Công ty TS, vụ sản xuất, kinh doanh lụa tơ tằm của Công ty tập đoàn Khải Silk…).

Tại Hội thảo “ Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa doanh nghiệp và lực lượng thực thi trong công tác chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ” do Cục Quản lý thị trường và Cơ quan Expertise France tổ chức vừa qua, ông Kiều Nghiệp- Trưởng phòng Chống Hàng giả, Cục Quản lý thị trường cho biết, tình trạng các đối tượng in lậu tem nhãn, bao bì giả xuất xứ giả các nhãn hiệu, thương hiệu nổi tiếng, hoặc làm theo đơn đặt hàng, làm đến đâu tiêu thụ đến đó, làm theo mùa vụ xảy ra khá nhiều. Hàng giả, hàng nhái chủ yếu được vận chuyển tiêu thụ tại các khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa hoặc được bán trà trộn với hàng thật ngay trong các đô thị.

Bên cạnh đó, tình trạng nhập linh kiện, nguyên liệu, bao bì in sẵn từ nước ngoài sau đó lắp ráp, đóng gói và dán nhãn giả nguồn gốc xuất xứ mang đi tiêu thụ diễn biến ngày càng phức tạp. Thời gian gần đây nổi lên một số nhóm mặt hàng như thực phẩm ( mỳ chính), thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, phân bón, thuốc chữa bệnh…

Ngoài ra, nhiều đối tượng còn đặt mua hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ở địa phương khác về cất giữ tại địa bàn sau đó đưa đi tiêu thụ. Nhiều trường hợp sản xuất hàng giả mạo tên, địa chỉ của một doanh nghiệp không có thật để lừa dối người tiêu dùng, đặc biệt là hàng giả xuất xứ có nguồn gốc nước ngoài.

Trong năm 2017, lực lượng quản lý thị trường đã tiến hành phối hợp với các lực lượng chức năng, các hiệp hội và doanh nghiệp tiến hành kiểm tra và xử lý trên 19.000 vụ vi phạm, xử phạt hành chính trên 73,8 tỷ đồng, trị giá hàng vi phạm trên 518 tỷ đồng.

Theo ông Nghiệp, kết quả thực thi của lực lượng QLTT trong năm qua chưa phản ánh đúng thực tế vi phạm trên thị trường, công tác đấu tranh chống sản xuất, buôn bán hàng giả và hàng câm phạm quyền SHTT vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế và khó khăn. Trong đó, bất cập, hạn chế về cơ chế chính sách, chế tài xử lý vi phạm chưa đủ sức răn đe; cơ chế phối hợp vẫn chưa được đồng bộ, chăt chẽ; ý kiến chuyên môn của cơ quan chức năng phục vụ cho công tác xử lý vi phạm theo thủ tục hành chính còn chậm; trình độ nghiệp vụ của các cán bộ, công chức thực thi nhiệm vụ này còn hạn chế, đặc biệt là kiến thức về luật pháp quốc tế mà VN đã tham gia và kinh nghiệm giải quyết các vụ việc có yếu tố nước ngoài.

Kinh phí, trang thiết bị, phương tiện, kinh phí giám định, tiêu hủy hàng giả và nguồn nhân lực của các lực lượng thực thi phục vụ công tác kiểm tra, kiếm soát hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn nhiều hạn chế…; việc phối hợp với các Hiện hội và doanh nghiệp cũng gặp khó khăn.

Theo ông Trịnh Văn Ngọc, Cục trưởng Cục quản lý thị trường, cuộc chiến chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ không thể đạt được hiệu quả như mong muốn nếu như không có sự hợp tác một cách chủ động, tích cực của các DN sản xuất kinh doanh và sự tham gia của toàn xã hội.

Về phía cơ quan QLTT, cần chủ động triển khai việc thống kê, điều tra cơ bản, phân loại đối tượng, hàng hóa đang kinh doanh trên thị trường, từ đó rà soát, sàng lọc các đối tượng, mặt hàng, các nhãn hiệu có nguy cơ hay bị làm giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ để theo dõi, giám sát và thông báo cho DN chủ thể quyền phối hợp theo dõi, giám sát.

Thông báo và yêu cầu các DN chủ thể quyền sở hữu trí tuệ đang có hàng hóa lưu thông trên thị trường phối hợp, nắm chắc tình hình thị trường và khảo sát thường xuyên để kịp thời phát hiện khi có dấu hiệu vi phạm tiến hành phối hợp với các DN kiểm tra, xử lý vi phạm hoặc lấy mẫu giám định để xác định vi phạm làm căn cứ cho việc kiểm tra, xử lý theo quy định của pháp luật.

Cơ quan này cũng cần nghiên cứu đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét ban hành cơ chế thuận lợi để các Hiệp hội, DN tham gia nhiều hơn vào công tác chống hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ. Việc các DN, hiệp hội chủ động nắm bắt thông tin, điều tra, xác minh, phát hiện và hỗ trợ các lực lượng chức năng thực thi công tác chống hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ cần phải được khuyến khích và thể chế hóa bằng văn bản quy phạm pháp luật…

Đối với doanh nghiệp, theo ông Nghiệp, cần nâng cao trách nhiệm của DN trong việc quản lý chặt chẽ về quy trình sản xuất hàng hóa (vật tư, thiết bị, tem, bao bì, nhãn và nhãn hiệu hàng hóa… không để thất thoát) và hệ thống phân phối hàng hóa của mình để chủ động phát hiện, ngăn chặn hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; thường xuyên cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng khi phát hiện hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ để kịp thời kiểm tra, xử lý vi phạm theo quy định.

Đồng thời, cần huy động nguồn lực áp dụng các biện pháp khoa học, kỹ thuật và công nghệ tiên tiến phối hợp với lực lượng chức năng phổ biến hướng dẫn cách nhận biết hàng thật, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và cung cấp phương tiện kỹ thuật cần thiết cho cơ quan thực thi, người tiêu dùng để kiểm tra, xử lý và phòng tránh hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ …

Bà Nguyễn Ngọc Tuyết Trinh, Giám đốc truyền thông và đối ngoại, Công ty TNHH L’OREAL Việt Nam

Doanh nghiệp gặp khó khăn trong cuộc chiến chống hàng giả và hàng nhập lậu. Nhiều khi DN phải chủ động điều tra và cung cấp thông tin chi tiết về điểm bán hàng giả và nhập lậu đến cơ quan chức năng, điều này lại bất khả thi với một số điểm như là sân bay. Nếu DN gửi công văn đến cơ quan chức năng đề nghị kiểm tra thì thường không có công văn phản hồi. Thời gian thực hiện kiểm tra ( nếu có) thường diễn ra sau khi nhận công văn từ 1 đến 3 tháng (khi đó hàng giả đã được tẩu tán hoặc tiêu thụ hết). Cơ quan thực thi từ chối kiểm tra các điểm bán trên mạng với nhiều lý do: nghiệp vụ, nhân lực...; hoặc không có thông báo cho DN về việc hủy lô hàng giả/nhập lậu; và không thống nhất giữa các cơ quan trong việc xác định hàng giả.

Ông Lê Xuân Lộc, Văn phòng Luật Tilleke& Gibbins, Đại diện Công ty dược phẩm Servier

Để việc chống hàng giả, hàng nhập lậu hiệu quả, cơ quan thực thi cần chú ý rà soát, bổ sung nhân sự và tập huấn năng lực xử lý các vấn đề phức tạp, cập nhật các điểm mới trong quy định của pháp luật. Chế tài xử phạt không nên giới hạn ở con số theo Luật xử lý vi phạm hành chính mà còn tính/cộng thêm giá trị hàng hóa vi phạm, thiệt hại thực tế/ có thể có do việc kinh doanh hàng giả gây ra; thực thi mạnh mẽ chế tài tịch thu, xử lý số lợi nhuận có được từ việc vi phạm. Bên cạnh đó, quy định rộng hơn các trường hợp có thể xử lý hình sự. Từ đó, các hậu quả như án treo hay ngồi tù có thể được áp dụng nhiều trong thực tế, và có tính răn đe với người phạm tội/có ý định phạm tội.

Giữa các lực lượng thực thi và DN cần có hệ thống dữ liệu nội bộ (bao gồm các vụ việc xâm phạm đã xử lý, trao đổi thông tin nhanh chóng về đối tượng nghi ngờ, đang xử lý, đã xử lý cần theo dõi…); Thiết lập các đầu mối liên lạc ở mỗi cơ quan, để đảm bảo liên lạc kịp thời, thông suốt trọng quá trình xử lý vi phạm; Thiết lập cơ quan hợp tác chặt chẽ với cơ quan chức năng các quốc gia láng giềng bao gồm hải quan, cảnh sát, biên phòng trên các địa bàn nóng bỏng dọc biên giới.

Ngoài ra, cần chú trọng hợp tác quốc tế, đặc biệt là các nước Asean để chia sẻ các thông tin và nghiên cứu thực tiễn các nước để rút ra các bài học cho VN.

Quỳnh Chi