Xuất khẩu cá Tra: VASEP cần tính đến yếu tố ổn định giá

08:56:33 | 25/10/2010

Mới đây, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản VN – VASEP, đã đưa ra thông báo, từ năm 2011, giá sàn xuất khẩu cá tra VN sẽ ở mức 2,8 USD/kg. Việc đưa ra quy định giá sàn mới lần này của VASEP nhằm đối phó với nhiều rào cản trên bước đường đưa hàng hóa ngành thủy sản Việt Nam tiệm cận với mặt bằng chung của giá thế giới và cũng nhằm đảm bảo cho người dân và doanh nghiệp trong ngành thủy sản kinh doanh có lãi.

Xuất khẩu thủy sản gặp khó

Theo nhận định của Hiệp hội thủy sản Việt Nam (VASEP), từ đầu năm đến nay ngành luôn gặp phải nhiều khó khăn về giá, những o ép về cơ chế, chính sách xuất khẩu của phía đối tác nước ngoài. Cụ thể, mới đây, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã đưa ra kết luận hành chính, đe dọa sẽ áp thuế chống bán phá giá lên đến 136% đối với cá tra nhập khẩu từ Việt Nam. Nếu theo như phán quyết của các nhà chức trách Hoa Kỳ thì các doanh nghiệp nuôi trồng chế biến cá tra của Việt Nam sẽ phải chịu một khoản thuế cao hơn rất nhiều so với doanh thu xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ. Nếu mức thuế mới này được phê chuẩn thì vào tháng 3 tới, cá tra Việt Nam sẽ không thể xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.

Trước những diễn biến phức tạp này, VASEP đã phải đấu tranh quyết liệt với Bộ Thương mại Hoa Kỳ về nhiều khía cạnh pháp lý liên quan đến mức thuế suất và giá bán tối thiểu. Đây không phải lần đầu tiên các DN Việt Nam vấp phải rào cản từ các chính sách bảo hộ hàng hóa của Hoa Kỳ. Vấn đề đặt ra lúc này là việc theo kiện như trên sẽ tốn kém bao nhiêu và ngành thủy sản Việt Nam sẽ nhận lại được gì?

Nhiều doanh nghiệp chế biến cá tra đã so sánh, năm 2005, giá xuất khẩu cá thành phẩm là 3 USD/kg, trong khi giá cá nguyên liệu là 12.000 đồng/kg. Đến năm 2010 giá bán chỉ còn 2,4 USD nhưng giá cá nguyên liệu lại tăng lên 15.800 đồng/kg. Phân tích kỹ hơn, nhiều thị trường có thể chấp nhận mức giá 3 USD/kg, nhưng đổi lại họ cần VN xuất khẩu những hàng hóa có chất lượng hơn, với sự đa dạng về mặt hàng.

Trên thực tế, các doanh nghiệp Việt Nam khi gặp các rào cản từ phía đối tác nước ngoài, thay vì nhìn lại mình thì lại quay sang quy kết toàn bộ trách nhiệm cho đối tác. Điều này đã dẫn đến những tổn hại vô cùng to lớn về bài học tài sản vô hình như thương hiệu, hình ảnh của ngành thủy sản mà VN đã mất nhiều công sức gây dựng trong những năm qua.

Hướng đi ở tương lai

Tuy đứng trước những rào cản thương mại từ các đổi tác nước ngoài, nhưng theo các số liệu thống kê của ngành thủy sản, tính đến hết tháng 9/2010, sản lượng nuôi trồng thủy sản cả nước ước đạt 2 triệu tấn, đưa kim ngạch xuất khẩu tthủy sản 9 tháng đạt 3,5 tỷ USD. Như vậy, kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả năm có thể đạt 4,815 tỷ, tăng 14% so với năm trước. Tín hiệu vui trên sẽ là động lực cho ngành thủy sản Việt Nam vượt qua những trở ngại, khó khăn trước mắt. Việc cần thiết lúc này là các doangh nghiệp sản xuất kinh doanh cá tra trong nước cần có chung một cách làm thống nhất, tránh tình trạng mạnh ai người nấy làm và cạnh tranh không lành mạnh. Đã có thông tin cho biết, trong số hàng chục doanh nghiệp xuất khẩu cá tra sang thị trường Hoa Kỳ thì chỉ có 4-5 doanh nghiệp bị áp thuế chống bán phá giá. Chính tình trạng các doanh nghiệp tự tung tự tác với các mức giá bán không thống nhất nên đã gây ra tình trạng cạnh tranh trên.

Thực tế trên, theo một số chuyên gia kinh tế, cơ quan quản lý nhà nước nên sàng lọc những doanh nghiệp trong ngành có chiến lược kinh doanh kém hiệu quả, tập trung phát triển những doanh nghiệp đầu mối.

Ngoài ra, ngành thủy sản VN cũng cần khai phá thêm những thị trường tiềm năng khác trên thế giới. Bên cạnh các thị trường lâu đời trước đây, ngành thủy sản đang hướng đến các thị trường mới như các nước Mỹ La Tinh và Trung Cận Đông. Ngoài ra, khu vực châu Á, với mức dân số tăng cao hàng năm cũng là một thị trường đầy tiềm năng. Còn tại châu Âu, người dân ngày càng ưa chuộng các thực phẩm có nguồn gốc thủy sản do có giá trị dinh dưỡng cao, lại đảm bảo yêu cầu cho sức khỏe.

Ngoài những điều chỉnh trên, VASEP cũng đưa ra 4 nhóm giải pháp có tính vĩ mô cho ngành như : tăng giá xuất khẩu trung bình của cá tra Việt Nam; ổn định sản lượng nguyên liệu bảo đảm cung cầu; tăng cường quản lý chất lượng theo chuẩn sản phẩm; đẩy mạnh quảng bá và xúc tiến thương mại cá tra Việt Nam…