Thị trường sản phẩm ngành tre Việt Nam: Mảnh đất màu mỡ cần khai phá

22:02:23 | 13/12/2018

Mới đây, Diễn đàn “Hợp tác công - tư nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển thị trường cho ngành Tre trước ngưỡng cửa các hiệp định thương mại” đã diễn ra tại Hà Nội.



Diễn đàn là hoạt động nằm trong khuôn khổ Dự án “Phát triển bền vững và toàn diện chuỗi giá trị nghêu và tre tại Việt Nam” giai đoạn 2018-2022 do tổ chức Oxfam quản lý và phối hợp thực hiện cùng các đối tác là Trung tâm hợp tác quốc tế nuôi trồng và khai thác thủy sản bền vững (ICAFIS), Trung tâm nghiên cứu lâm sản ngoài gỗ (NTFPRC) và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Theo bà Trần Thị Lan Anh, Phó Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, trong những năm gần đây, Việt Nam đã đàm phám và ký kết khá nhiều các Hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương, trong đó nổi bật là Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) gồm thành viên ASEAN và 6 nước đối tác, gồm Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia, New Zealand… Các hiệp định trên hứa hẹn sẽ mang lại lợi ích lớn cho kinh tế Việt Nam, triển vọng phát triển các sản phẩm nông nghiệp qua đó được dự báo sẽ tăng trưởng khả quan, trong đó có sản phẩm tre truyền thống của Việt Nam còn rất nhiều dư địa để phát triển. Hiện nay, nhà nước ta đã ban hành một số chính sách khuyến khích phát triển ngành mây tre đan.

ông Nguyễn Trọng Nghĩa, Chủ tịch hội đồng quản trị công ty cổ phần BWG Mai Châu cho biết, ngành sản xuất các sản phẩm từ mây tre Việt Nam có tiềm năng phát triển thị trường rất lớn. Tỷ trọng xuất khẩu toàn ngành chiếm hơn 90%. được yêu thích ở những thị trường khó tính như: Úc, châu Âu, Mỹ, Bắc Mỹ, Nhật Bản… Các nước bạn cũng đặc biệt ưa chuộng sản phẩm có nguồn gốc nguyên liệu tự nhiên thân thiện môi trường với tính thẩm mỹ cao, mẫu mã đẹp.

Thế nhưng, ~ngành sản xuất sản phẩm từ cây tre của Việt Nam đang phải đối diện với rất nhiều thách thức như: Rào cản kỹ thuật, cách thức kinh doanh tập thể, hiệu quả kinh doanh, khả năng tiếp cận thị trường, tài chính và quản trị trong chuỗi giá trị của người sản xuất quy mô nhỏ…", bà Trần Thị Lan Anh cho hay.

Bà Nguyễn Thị Nhật Minh – Chuyên gia nghiên cứu thị trường VCCI phân tích, ngành sản xuất sản phẩm từ mây tre của Việt Nam còn phải đối mặt với nhiều vấn đề nan giải như: Nguyên liệu phục vụ cho ngành mây tre đen còn thiếu, không ổn định về số lượng và chất lượng nguyên liệu, số lượng và tay nghề của nhân công ngày càng giảm sút, công nghệ thiết bị lạc hậu, ô nhiễm môi trường diễn ra ở nhiều làng nghề, chất lượng hàng hóa khó kiểm soát, mẫu mã sản phẩm nghèo nàn, không đổi mới, không bắt kịp xu hướng nhu cầu trong nước và thế giới, chưa có bản quyền sản phẩm… Các vấn đề về thị trường cho sản phẩm cũng còn nhiều tồn tại. Phần lớn doanh nghiệp phân phối chưa tiếp cận được nhu cầu thị trường, xuất khẩu chủ yếu thông qua trung gian, gia công cho nhãn hiệu nước ngoài, thiếu nhân lực marketing…

Song trong quá trình đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng, các sản phẩm mây tre đan Việt cũng gặp không ít khó khăn khi cạnh tranh với sản phẩm cùng  loại đến từ Trung Quốc, Bangladesh và các nước trong khu vực… Một số thị trường khó tính như Nhật Bản, Hoa Kỳ yêu cầu các sản phẩm nhập khẩu phải có chứng chỉ về vùng nguyên liệu, hay nhà máy sản xuất (FSC, BSCI,…).

Trong khi đó, hệ thống phân phối tại thị trường nội địa  còn ít ỏi, manh mún, thiếu chuyên nghiệp, chưa đáp ứng được chuỗi giá trị. Theo các chuyên gia, thị trường nội địa có xu hướng lớn ưa chuộng các thiết kế có yếu tố nước ngoài. Yêu cầu kỹ thuật thị trường nội địa chưa cao nhưng có xu hướng gia tăng. Thị trường nội địa có mức tăng trưởng nhanh trong khoảng 6-10 năm trở lại đây lớn hơn 15%, chủ yếu phục vụ cho ngành nội thất gia dụng, khách sạn, resort, ông Nguyễn Trọng Nghĩa phân tích.

TS. Đinh Thị Mỹ Loan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà Bán lẻ Việt Nam nhận định, tiềm năng thị trường, về kênh phân phối, để đưa được hàng hóa từ mây tre đan vào hệ thống siêu thị cần phải có mặt bằng rộng lớn để trưng bày giới thiệu sản phẩm. Điều này sẽ gặp gặp phải ít nhiều khó khăn với các siêu thị mini, cửa hàng tiện ích với mặt bằng thuê dưới 100m2. Do đó, để các sản phẩm tre đến tay người tiêu dùng, các doanh nghiệp trong ngành cần có chiến lược truyền thông, giới thiệu sản phẩm, liên kết với các “đại siêu thị” để trưng bày, giới thiệu mẫu mã, sản phẩm mới. Cách làm này sẽ chinh phục được thị trường nội địa còn bỏ ngỏ với tiềm năng doanh thu cao.

Anh Phương