Nâng cao chất lượng hoạt động sáp nhập của các ngân hàng

13:49:22 | 20/3/2019

Theo quy định, đến năm 2020 các ngân hàng phải đảm bảo mức vốn tự có và tỷ lệ an toàn vốn đáp ứng theo quy định tại Thông tư 41/2016/TT-NHNN. Thông tư 41 đòi hỏi các ngân hàng phải đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8% theo tiêu chuẩn mới, khiến tất cả các ngân hàng phải thay đổi cách tính toán để phù hợp với quy định. Điều này khiến các ngân hàng nhỏ, không đủ tiềm lực tài chính phải nghĩ tới bài toán sáp nhập với các ngân hàng mạnh hơn để phát triển. Bởi vậy, theo nhận định của nhiều chuyên gia, M&A ngân hàng từ năm 2019 sẽ có sự chuyển biến nhiều hơn so với 2 - 3 năm vừa qua.

Hiệu quả từ việc sáp nhập

Trong những năm qua, hệ thống ngân hàng đã có những thương vụ sáp nhập giữa các ngân hàng và đạt được một số kết quả khả quan. Tiêu biểu như thương vụ sáp nhập Habubank vào SHB vào cuối năm 2011. Tại thời điểm sáp nhập nợ xấu của Habubank là 3.729 tỷ đồng, chiếm 23,66% tổng dư nợ và sau khi sáp nhập, nợ xấu của SHB là 8,69%. Tính đến hết quý III/2018, nhờ sự nỗ lực xử lý nợ xấu, tỷ lệ nợ xấu của SHB đến chỉ ở mức 2,297%.

Năm 2012, với vốn sở hữu chéo ngân hàng Sacombank và Eximbank đã ký kết thỏa thuận chiến lược toàn diện. Một thời gian sau, Southern Bank sáp nhập vào Sacombank. Sau đó, Eximbank bán toàn bộ phần vốn trên 8% tại Sacombank. Sau khi sáp nhập với Southern Bank, Sacombank phải "gồng mình" gánh các khoản nợ khổng lồ. Trong 6 tháng đầu năm 2018, Sacombank đã thu hồi 3.600 tỷ đồng nợ xấu.

Tỷ lệ nợ xấu của Sacombank cuối năm 2017 là 4,28%, và đến cuối năm 2018 giảm xuống dưới 3%. Lợi nhuận trước thuế hợp nhất năm 2018 đạt hơn 2.200 tỷ đồng, vượt 20% kế hoạch Đại hội đồng cổ đông giao. Theo báo cáo tổng kết năm 2018, triển khai kế hoạch năm 2019 của ngân hàng này, năm 2018, tổng tài sản của Sacombank ước đạt 407.000 tỷ đồng, tăng 11% so với năm 2017.

Thương vụ đáng chú ý nữa là việc sáp nhập DaiABank vào HDBank và mua Công ty tài chính SGVF từ Ngân hàng Société Générale (Pháp), liên doanh với đối tác Nhật Bản để hình thành HD Saison ngày nay. Sau sáp nhập, HDBank đã nhanh chóng bắt nhịp và đẩy mạnh hoạt động kinh doanh. Với mức vốn điều lệ từ 5 tỷ đồng ban đầu, đến nay, vốn điều lệ HDBank đạt trên 9.800 tỷ đồng. Năm 2018, HDBank ghi nhận lợi nhuận trước thuế 4.005 tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay và tăng 65,7% so với năm 2017.

Tại thời điểm 31/12/2018, tổng tài sản của HDBank đạt 216.108 tỷ đồng, tăng 14,1% so với năm 2017. Vốn chủ sở hữu tăng 14% lên 16.828 tỷ đồng và đã sẵn sàng đáp ứng tiêu chuẩn Basel II khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận.

Tại BIDV, sau sáp nhập với MHB cuối năm 2015, vốn điều lệ BIDV tăng từ 28.112 lên 31.481 tỷ đồng; tổng tài sản từ 655.000 lên 695.000 tỷ đồng. Năm 2018, tổng tài sản BIDV đạt trên 1,283 triệu tỷ đồng, giữ vững vị thế là ngân hàng thương mại có quy mô tài sản lớn nhất Việt Nam; lợi nhuận trước thuế hợp nhất đạt trên 9.625 tỷ đồng. Đặc biệt, năm 2018 BIDV thành công vượt bậc trong xử lý nợ xấu theo tinh thần của Nghị quyết 42 của Quốc hội; phát hành thành công 4.586 tỷ đồng trái phiếu tăng vốn, góp phần quan trọng nâng cao năng lực tài chính của BIDV.

Sẽ có sự chuyển biến nhiều hơn

Hiện nay số lượng ngân hàng trong hệ thống vẫn còn khá nhiều. Việc tuân thủ theo các chuẩn mực an toàn vốn của Basel II, chỉ cần thực hiện đúng lộ trình đã đề ra, chắc chắn sẽ khiến hệ thống ngân hàng VN tự động có sự sàng lọc các ngân hàng không đủ tiềm lực tài chính và quản trị, mà không cần tới biện pháp hành chính. Những ngân hàng nhỏ không đủ nội lực đáp ứng được yêu cầu về vốn sẽ phải tính tới phương án sáp nhập.

Tuy nhiên, sáp nhập ngân hàng cần có lộ trình cụ thể, phù hợp với thực tiễn và đặc biệt là phải có “ chất lượng”. Theo một số chuyên gia, để nâng cao chất lượng sáp nhập của các ngân hàng VN, thì việc thay thế các chủ sở hữu cũ bằng các chủ sở hữu mới của mỗi NHTM cổ phần thông qua sáp nhập cần được tiến hành một cách thận trọng, được giám sát liên tục bởi các cơ quan chức năng. Đồng thời, cần định giá tài sản của ngân hàng bị sáp nhập một cách minh bạch, công khai; cần có cơ chế quản lý vốn nhà nước tại các ngân hàng gần như quốc doanh…

Một số chuyển nhượng trong thời gian tới có thể tập trung vào mua lại 1 số doanh nghiệp tài chính tiêu dùng, doanh nghiệp quản lý thẻ, dịch vụ tài chính… bởi đó là các mảng phân khúc Việt Nam còn nhiều tiềm năng và 1 số nhà đầu tư vẫn tiếp tục quan tâm trong thời gian tới.

Nếu các thương vụ M&A ngân hàng được thực hiện bài bản, được kiểm soát nghiêm ngặt, sẽ giúp thi công nên 1 hệ thống ngân hàng lành mạnh. Điều này cũng thích hợp với chủ trương của NHNN trong việc giảm số lượng và tăng diện tích sức mạnh của 1 số ngân hàng nội để có thể nâng cao sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.

Quỳnh Chi