Nông sản “ghi điểm” nhờ EVFTA

9:51:28 AM | 14/10/2020

Sau hai tháng EVFTA có hiệu lực, kim ngạch xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản của Việt Nam sang EU đã tăng đột biến, đặt nền tảng cho những bước tiến trong tương lai.

Xuất khẩu tăng cả về giá và sản lượng

Nhờ tác động tích cực từ Hiệp định EVFTA, những mặt hàng như gạo và tôm, dừa tươi, thanh long, cà phê, chanh leo… đã xuất khẩu thành công sang châu Âu với thuế suất ưu đãi chưa từng có và được thị trường châu Âu đón nhận.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, chỉ trong tháng 8/2020 - tháng đầu thực hiện EVFTA, hàng hóa xuất khẩu sang EU đã đạt kim ngạch 277 triệu USD. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vào thị trường EU đạt 350 USD, tăng 17% so với tháng 7/2020. Đáng chú ý, giá trị xuất khẩu các sản phẩm rau quả của Việt Nam sang EU trong tháng 8/2020 ước đạt 14,7 triệu USD, tăng 25,2% so với tháng trước.

Chỉ trong tháng đầu thực hiện EVFTA, các tổ chức được ủy quyền đã cấp hơn 7.200 bộ giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) mẫu EUR.1 với kim ngạch 277 triệu USD đi các nước EU. Trong đó, nhiều lô hàng đã tới thị trường EU, thông quan và được hưởng ưu đãi.

Giá xuất khẩu các mặt hàng nông sản sang châu Âu cũng tăng đáng kể. Đơn cử, giá xuất khẩu gạo Việt Nam cũng được cải thiện sau khi EVFTA đi vào thực thi với mức tăng từ 80-200 USD/tấn so với cuối tháng 7/2020.

Các lô hàng nông sản đã xuất khẩu đều được đảm bảo truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn Global GAP, các nhà máy chế biến, đóng gói trái cây áp dụng tiêu chuẩn như ISO, hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (HACCP), phát triển các sản phẩm chế biến sâu đáp ứng quy định của thị trường EU.

Hiện EU là thị trường xuất khẩu thứ tư của rau, quả Việt Nam. Với nền tảng sẵn có này cộng thêm việc miễn giảm thuế nhập khẩu theo cam kết trong EVFTA đang tiếp sức để giúp tăng khả năng cạnh tranh của trái cây Việt Nam so với các đối thủ.

Những cơ hội trong năm 2020

Từ nay đến cuối năm, để duy trì những kết quả đạt được, Chính phủ, Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan sẽ tiếp tục tổ chức tuyên truyền, phổ biến các cam kết trong lĩnh vực thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, đầu tư, phương án cam kết cắt giảm/xóa bỏ thuế nhập khẩu hàng hóa và các cam kết về tiếp cận thị trường của EVFTA để nâng cao sự hiểu biết của người dân và doanh nghiệp về các cam kết của Hiệp định.

Theo TS. Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), EVFTA là Hiệp định được mong chờ nhất trong suốt những tháng ngày qua. EU là đối tác nhập khẩu lớn, với sức mua đứng thứ hai thế giới và là thị trường trọng điểm của xuất khẩu Việt Nam trong nhiều năm qua. Trong khu vực châu Á, Việt Nam là một trong số ít quốc gia có hiệp định thương mại với EU (sau Hàn Quốc, Nhật Bản và Singapore).

“Về lâu dài để có thể hiện thực hóa những cơ hội lớn mà EVFTA mang lại, các doanh nghiệp cần có hiểu biết chính xác, đầy đủ về các cam kết cụ thể liên quan tới hoạt động kinh doanh. Từ đó có hành động chuẩn bị, tận dụng các cam kết một cách phù hợp”, ông Vũ Tiến Lộc nhận định.

Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) Nguyễn Thị Thu Trang cho rằng, kết quả thực thi EVFTA trong tháng đầu tiên được xem là chỉ dấu để các DN nhìn vào đó tự tin hơn, để triển khai tận dụng các cam kết trong FTA này hiệu quả hơn, đặc biệt, các DN hãy nhanh chân tận dụng cơ hội xuất khẩu sang thị trường Anh trong những tháng cuối năm, bởi thị trường này cho hàng Việt hưởng ưu đãi theo cam kết. EVFTA đến hết năm 2020.

Về nội dung tuyên truyền cho các doanh nghiệp, ông Andreas Stoffers - Giám đốc Viện Friedrich Naumann Foundation (FNF) tại Việt Nam cho biết, lâu nay, việc truyền thông về EVFTA thường đề cập đến cơ hội gia tăng xuất khẩu, thu hút FDI, những lợi thế này có được là hiển nhiên, điều quan trọng là truyền thông điệp để DN hiểu, cần phải hiện thực hóa các cam kết bằng hành động để họ có nhiều lợi ích nhất.

Cho rằng thị trường Hà Lan – cửa ngõ để vào thị trường EU mang đến nhiều cơ hội cho mặt hàng rau quả Việt, ông Vũ Bá Phú – Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, những cơ hội lớn nhất trong lĩnh vực thương mại rau, củ, quả tập trung quan trọng trong các mối quan hệ hợp tác với các thương nhân Hà Lan – nơi có dung lượng nhập khẩu từ các nước đang phát triển tăng trưởng khá mạnh trong những năm qua. Bởi từ lâu nay, Hà Lan đã được coi là nơi trung chuyển hàng hóa hàng đầu Châu Âu và thế giới, đối với các mặt hàng rau, củ, quả.

Cần sản xuất theo hướng an toàn

Đối với mặt hàng rau củ quả, mặc dù là thị trường từ EU nhiều tiềm năng nhưng lượng hàng nhập khẩu của EU từ Việt Nam chiếm tỷ trọng rất nhỏ, chỉ khoảng 0,08% tổng lượng nhập khẩu của EU. Theo ông Vũ Bá Phú, EU là thị trường “khó tính”, có yêu cầu rất khắt khe với các quy định về hàng rào kỹ thuật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất cấm... Do đó, việc sản xuất theo hướng an toàn là yêu cầu bắt buộc với các doanh nghiệp.

Ông Mathijs van den Broek, Thành viên Ban điều hành, Hiệp hội Doanh nghiệp Hà Lan tại Việt Nam (DBAV) phân tích, các nhà nhập khẩu EU thường tìm kiếm các nhà cung cấp đáng tin cậy trong các khu vực chiến lược để có thể cung cấp rau quả cho người tiêu dùng bất kỳ lúc nào trong năm. Những loại trái cây nhiệt đới và mới lạ sẽ thu hút người tiêu dùng EU. Điều này sẽ là thế mạnh cho các nhà xuất khẩu từ các quốc gia có khí hậu nhiệt đới, trong đó có Việt Nam.

Khi xuất khẩu rau, quả sang EU, nếu bị vi phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm doanh nghiệp sẽ bị trả hàng, gây thiệt hại không chỉ riêng doanh nghiệp mà cả ngành rau quả Việt Nam. Bên cạnh đó, việc chế biến sâu sẽ giúp tận dụng được các sản phẩm rau, củ, quả vào làm nguyên liệu cho chế biến, từ đó khai thác tối đa giá trị của các sản phẩm thu hoạch được, giúp nông dân tăng thêm thu nhập do sản phẩm làm ra được tiêu thụ hết.

Đưa ra nhiều giải pháp hữu ích cho doanh nghiệp, ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam nhận định, để phát huy được thế mạnh về ưu đãi thuế từ EVFTA, các doanh nghiệp phải xây dựng được vùng nguyên liệu an toàn, xây dựng hệ thống bảo quản, chế biến sau thu hoạch. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chú trọng đến các yếu tố quan trọng khác như tiêu chuẩn về trách nhiệm xã hội, lao động, môi trường, quan tâm hơn đến vấn đề nghiên cứu thị trường, tìm hiểu từng nước, từng vùng đang cần mặt hàng nào. Về vấn đề này, Nhà nước cũng cần hỗ trợ các doanh nghiệp, trong đó, cần phát huy vai trò của các tham tán thương mại tại EU.

Để hỗ trợ DN tìm hiểu về EVFTA, Trung tâm WTO và Hội nhập của VCCI cùng các cơ quan, tổ chức liên quan đã xuất bản Cẩm nang doanh nghiệp: Tóm lược Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu.

Đây là tài liệu tóm lược các nội dung cốt lõi của hiệp định, lựa chọn trong số các cam kết có tác dụng trực tiếp nhất và dự kiến có ảnh hưởng nhiều nhất đến lợi ích của các DN.

Trong thời gian tới, VCCI tiếp tục triển khai hoạt động thông tin về các cam kết EVFTA và hướng dẫn tận dụng FTA này với mức độ sâu hơn, chi tiết hơn để từng ngành, từng DN chuẩn bị kỹ hàng trang cho việc hiện thực hóa các cơ hội của EVFTA.

Hương Ly (Vietnam Business Forum)