Xuất khẩu vượt khó để tăng trưởng ấn tượng

11:19:16 AM | 31/12/2020

Năm 2020, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2020 dự kiến đạt gần 530 tỷ USD, thặng dư thương mại hàng hóa vào khoảng 7 tỷ USD. Trong bối cảnh khó khăn do dịch COVID-19, xuất khẩu đã trở thành điểm sáng và góp phần quan trọng để nền kinh tế vững bước vào năm 2021.

Giá tăng, thặng dư thương mại kỷ lục

Theo Bộ Công Thương, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa năm 2020 ước đạt khoảng 267 tỷ USD, tăng khoảng 1%; kim ngạch nhập khẩu hàng hóa đạt khoảng 260 tỷ USD, tăng khoảng 2,6% so với cùng kỳ. Đặc biệt, cán cân thương mại hàng hóa trong 11 tháng năm 2020 ước tính xuất siêu kỷ lục 20,16 tỷ USD  (cùng kỳ năm trước xuất siêu 10,8 tỷ USD).

Đã có 33 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 92% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong đó có 6 mặt hàng xuất khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 64,3%

Về nhóm hàng xuất khẩu, ngoại trừ nhóm hàng nhiên liệu và khoáng sản có kim ngạch giảm gần 36% so với năm trước, các nhóm hàng khác đều đạt mức tăng trưởng khả quan. Đáng chú ý, nhu cầu thế giới phục hồi cũng kéo theo giá xuất khẩu hầu hết các mặt hàng nông, thủy sản đều tăng so với cùng kỳ. Theo đó, giá xuất khẩu bình quân cà phê tăng 12,2%, giá cao su tăng 15%, giá gạo tăng 13% so với cùng kỳ năm 2019… Trên thị trường thế giới, giá chào bán gạo trắng 5% tấm của Việt Nam cao hơn so với các nhà cung cấp khác trong khu vực như Thái Lan, Ấn Độ.

Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, tiếp đến là Trung Quốc, EU, ASEAN. Hàng hóa Việt Nam tiếp tục khai thác các thị trường truyền thống và mở rộng tìm kiếm, phát triển thêm nhiều thị trường mới từ việc tận dụng các FTA đã có hiệu lực và đang tiếp tục đàm phán, ký kết. Ngày 15/11, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) mà Việt Nam là thành viên đã chính thức được ký kết, mang lại cơ hội lớn cho Việt Nam khi quy mô thị trường của các quốc gia tham gia hiệp định chiếm hơn 32% tổng GDP toàn cầu với hơn 2,2 tỷ dân và sẽ trở thành khu vực thương mại tự do lớn nhất trên thế giới.

Việc cộng đồng doanh nghiệp tận dụng tốt hơn cơ hội từ các FTA sẽ là yếu tố tích cực thúc đẩy quá trình xuất khẩu hàng hóa. Đặc biệt, cùng với việc không ngừng cải cách thủ tục hành chính, tạo hành lang thông thoáng cho doanh nghiệp hoạt động đã và đang là động lực rất lớn trong việc phát triển các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước cũng như thu hút mở rộng đầu tư và xuất khẩu sản phẩm của các doanh nghiệp.

Nhiều thách thức trong năm 2021

Những khó khăn về dịch bệnh Covid-19, Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào danh sách những quốc gia về thao túng tiền tệ, thách thức về thay đổi phương thức xúc tiến thương mại, marketing… sẽ là những vấn đề ảnh hưởng đến sức khỏe các doanh nghiệp xuất khẩu trong năm 2021.

Mới đây, Hoa Kỳ đã đưa Việt Nam vào danh sách những quốc gia thao túng tiền tệ. Các chuyên gia kinh tế dự báo rất có thể động thái này sẽ là bước đệm để Hoa Kỳ áp các lệnh trừng phạt thương mại như đánh thuế lên các mặt hàng xuất khẩu. Một số mặt hàng xuất khẩu như thủy sản, dệt may, gỗ… được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề. Trong ngắn hạn, để tháo nhãn thao túng tiền tệ, Việt Nam phải điều chỉnh cơ cấu thương mại đối với nhiều nước, tăng cường nhập khẩu các mặt hàng công nghệ cao, năng lượng và thiết bị khoa học kỹ thuật...

Ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) cho biết, năm 2020, ngành dệt may chịu ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch Covid-19. Tác động tiêu cực của đại dịch còn có thể kéo dài trong 1 - 2 năm tới.  Theo dự báo, năm 2021, xuất khẩu hàng dệt may vẫn tiếp tục gặp khó khăn. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp ngành dệt may rất khó đưa ra giải pháp ổn định, dự báo, xuất khẩu dệt may năm 2021 có thể đạt khoảng 37 - 38 tỉ USD.

Bên cạnh đó, xu hướng hàng hóa xuất khẩu phải đạt được các tiêu chí về phát triển bền vững đang được nhiều quốc gia áp dụng. Theo ông Nguyễn Chánh Phương- Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Mỹ nghệ và chế biến gỗ Thành phố Hồ Chí Minh, ngành gỗ đang chuyển đổi để áp dụng các yếu tố bền vững trong khâu nguyên liệu, sản xuất và xuất khẩu, hướng tới mục tiêu xuất khẩu đạt 20 tỷ USD trong năm tới.

Ông Võ Hoàng An, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Cao su Việt Nam nhìn nhận, những năm gần đây, nhu cầu thị trường thế giới xuất hiện xu hướng tiêu dùng các sản phẩm cao su bền vững. Thị trường đã đưa ra những tín hiệu rõ ràng là ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường và không làm tổn hại đến cộng đồng. Việt Nam xuất khẩu phần lớn cao su thiên nhiên nhưng vì chưa có chứng chỉ cao su bền vững cho mặt hàng này nên giá trị xuất khẩu chưa cao.

Về những thách thức trong xúc tiến thương mại, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng, với quy mô kim ngạch xuất nhập khẩu lên tới hơn 500 tỷ USD, hoạt động xúc tiến xuất khẩu cần tương xứng hơn với giá trị xuất khẩu của Việt Nam trên thương trường. Thực tế, nguồn lực ngân sách nhà nước dành cho xúc tiến thương mại còn dàn trải cả trung ương và địa phương, bộ ngành nên nhiều hoạt động có phần bị chồng lấn, trùng lắp.

Hơn nữa, hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin, truyền thông marketing theo xu hướng mới hiện đại còn hạn chế, vì vậy cần nâng tầm hình ảnh, thương hiệu sản phẩm Việt Nam tới bạn bè quốc tế, ông Vũ Bá Phú khẳng định.

Đồng tình với quan điểm cần truyền thông marketing theo phương thức mới, bà Tô Tường Lan, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản (VASEP) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thay đổi cách tiếp thị sản phẩm, từ hình thức kết nối truyền thông tới đối tác (B2B) đã chuyển sang làm truyền thông tới người tiêu dùng (B2C). Đơn cử, VASEP đã triển khai nhiều chương trình truyền thông từ năm 2019 đến các thị trường như Anh, Tây Ban Nha, Hà Lan, Đức bằng nhiều hình thức kết nối và quảng bá qua website, Google, Facebook, Pinterest, Instagram, YouTube… Các phương thức này rất hiệu quả trong quảng bá sản phẩm tới người tiêu dùng trực tiếp.

Hương Ly (Vietnam Business Forum)